23.1

წინამდებარე განყოფილება გამოიყენება ისეთი სამეურნეო ოპერაციებისა და მოვლენების შედეგად წარმოშობილი ამონაგების აღრიცხვისთვის, როგორიცაა:

(ა) საქონლის გაყიდვა (რომელიც თვითონ საწარმოს მიერ არის წარმოებული გაყიდვის მიზნით, ან შეძენილია შემდგომი გაყიდვისთვის);

(ბ) მომსახურების გაწევა;

(გ) სამშენებლო ხელშეკრულებები, სადაც საწარმო არის შემსრულებელი/მენარდე; და

(დ) სხვა პირთა მიერ საწარმოს კუთვნილი აქტივების გამოყენება, რასაც მოჰყვება საწარმოში ეკონომიკური სარგებლის შემოსვლა დივიდენდების, პროცენტების ან როიალტების სახით.

23.2

ზოგიერთი ოპერაციისა და მოვლენის შედეგად წარმოქმნილი ამონაგები და სხვა შემოსავალი რეგულირდება წინამდებარე სტანდარტის სხვა განყოფილებებით:

(ა) საიჯარო ხელშეკრულებები (იხ. მე-20 განყოფილება - „იჯარა“);

(ბ) ისეთი ინვესტიციებიდან მიღებული დივიდენდები და სხვა შემოსულობა, რომლებიც აღირიცხება წილობრივი მეთოდით (იხ. მე-14 განყოფილება - „ინვესტიციები მეკავშირე საწარმოებში“ და მე-15 განყოფილება - „ინვესტიციები ერთობლივ საქმიანობაში“);

(გ) ფინანსური აქტივებისა და ფინანსური ვალდებულებების რეალური ღირებულების ცვლილებები ან მათი გაყიდვის შედეგად მიღებული ამონაგები (იხ. მე-11 განყოფილება - „ძირითადი ფინანსური ინსტრუმენტები“ და მე-12 განყოფილება - „სხვა ფინანსურ ინსტრუმენტებთან დაკავშირებული საკითხები“);

(დ) ცვლილებები საინვესტიციო ქონების რეალურ ღირებულებაში (იხ. მე-16 განყოფილება - „საინვესტიციო ქონება“);

(ე) სასოფლო-სამეურნეო საქმიანობასთან დაკავშირებული ბიოლოგიური აქტივების თავდაპირველი აღიარება და რეალური ღირებულების ცვლილებები (იხ. 34-ე განყოფილება - „სპეციალიზებული საქმიანობა“); და

(ვ) სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის თავდაპირველი აღიარება (იხ. 34-ე განყოფილება).

23.3

საწარმომ ამონაგები უნდა შეაფასოს მიღებული ან მისაღები ანაზღაურების რეალური ღირებულებით. მიღებული ან მისაღები ანაზღაურების რეალური ღირებულებიდან უნდა გამოიქვითოს საწარმოს მიერ გაცემული ყველანაირი სავაჭრო ფასდათმობა, ასევე ვადაზე ადრე გადახდასა და პარტიის მოცულობაზე დამოკიდებული ფასდათმობები.

23.4

საწარმომ ამონაგებში უნდა ჩართოს მხოლოდ საკუთარი სახელით მიღებული ან მისაღები ეკონომიკური სარგებლის მთლიანი თანხა. საწარმომ ამონაგებში არ უნდა გაითვალისწინოს მესამე მხარის სახელით/სასარგებლოდ მიღებული თანხები, როგორიცაა, მაგალითად სახელმწიფოს სახელით ამოღებული ბრუნვის გადასახადი, საქონლისა და მომსახურების გადასახადები და დამატებითი ღირებულების გადასახადი. სააგენტო ურთიერთობებში, როდესაც საწარმო რწმუნებულის როლში გამოდის, საწარმომ ამონაგებში უნდა ჩართოს მხოლოდ საკომისიოს სახით მიღებული თანხები. მარწმუნებლის სახელით ამოღებული თანხები საწარმოს ამონაგები არ არის.

23.5

როდესაც ფულადი სახსრების ან ფულადი სახსრების ეკვივალენტების შემოსვლა საწარმოში გადავადებულია და შეთანხმება, თავისი არსით, ფინანსურ ოპერაციას წარმოადგენს, ანაზღაურების რეალური ღირებულება არის მომავალში მისაღები ყველა თანხის დღევანდელი ღირებულება, რომელიც გამოითვლება პირობითი საპროცენტო განაკვეთის საფუძველზე. ფინანსური ოპერაცია იმ შემთხვევაში წარმოიშობა, როდესაც, მაგალითად საწარმო გაცემული საქონლის ან მომსახურების ანაზღაურების სანაცვლოდ მყიდველს აძლევს უპროცენტო კრედიტს, ან იღებს საბაზრო საპროცენტო განაკვეთზე დაბალპროცენტიან თამასუქს. პირობითი საპროცენტო განაკვეთი იქნება ის განაკვეთი, რომელიც უფრო ნათლად განსაზღვრას ექვემდებარება შემდეგი ორი საპროცენტო განაკვეთიდან:

(ა) ანალოგიური კრედიტუნარიანი ემიტენტის ანალოგიურ ინსტრუმენტზე უმეტესად გავრცელებული განაკვეთი; ან

(ბ) საპროცენტო განაკვეთი, რომლითაც ხდება მოცემული ინსტრუმენტის ნომინალური ღირებულების დისკონტირება მოცემული საქონლის ან მომსახურების ნაღდი ანგარიშსწორებით გასაყიდ მიმდინარე ფასამდე.

მომავალში მისაღები მთლიანი თანხების დღევანდელ ღირებულებასა და ანაზღაურების ნომინალურ ღირებულებას შორის სხვაობა უნდა აღიარდეს, როგორც საპროცენტო ამონაგები, 23.28 და 23.29 პუნქტებისა და მე-11 განყოფილების შესაბამისად.

23.6

საწარმომ არ უნდა აღიაროს ამონაგები, როდესაც:

(ა) საქონელი და მომსახურება იცვლება ანალოგიური ბუნებისა და ღირებულების მქონე საქონელსა და მომსახურებაზე; ან

(ბ) საქონელი ან მომსახურება იცვლება სხვა სახის ან ღირებულების საქონელზე ან მომსახურებაზე, მაგრამ ოპერაციას არ გააჩნია კომერციული შინაარსი.

23.7

საწარმომ უნდა აღიაროს ამონაგები, როდესაც საქონელი და მომსახურება იცვლება განსხვავებული სახის საქონელსა და მომსახურებაზე, კომერციული შინაარსის მქონე ოპერაციის მეშვეობით. ამ შემთხვევაში საწარმომ ეს ოპერაცია უნდა შეაფასოს:

(ა) მიღებული საქონლის ან მომსახურების რეალური ღირებულებით, რომელიც დაკორექტირდება გადაცემული ფულადი სახსრების ან ფულადი სახსრების ეკვივალენტების ოდენობით/თანხით;

(ბ) თუ შეუძლებელია (ა) ქვეპუნქტის შესაბამისად ღირებულების საიმედოდ შეფასება, მაშინ ოპერაცია უნდა შეაფასოს გაცემული საქონლის ან მომსახურების რეალური ღირებულებით, რაც დაკორექტირდება გადაცემული ფულადი სახსრების ან ფულადი სახსრების ეკვივალენტების ოდენობით/თანხით; ან

(გ) თუ შეუძლებელია როგორც მიღებული, ისე გაცემული საქონლის ან მომსახურების რეალური ღირებულების საიმედოდ შეფასება, მაშინ ოპერაციის შეფასება უნდა მოხდეს გაცემული საქონლის ან მომსახურების საბალანსო ღირებულებით, რაც დაკორექტირდება გადაცემული ფულადი სახსრების ან ფულადი სახსრების ეკვივალენტების ოდენობით/თანხით.

23.8

როგორც წესი, ამ განყოფილებაში განსაზღვრული ამონაგების აღიარების კრიტერიუმები გამოიყენება ცალ-ცალკე თითოეული ოპერაციის მიმართ. თუმცა, გარკვეულ გარემოებებში, აუცილებელია აღიარების კრიტერიუმების გამოყენება ერთი ოპერაციის განცალკევებით იდენტიფიცირებადი კომპონენტების მიმართ, რათა აისახოს ოპერაციის რეალური ბუნება. მაგალითად, თუ საქონლის გასაყიდ ფასში შედის შემდგომი მომსახურების ზუსტად განსაზღვრადი თანხა, საწარმო აღიარების კრიტერიუმებს გამოიყენებს ერთი ოპერაციის განცალკევებით იდენტიფიცირებადი კომპონენტების მიმართ. პირიქით, საწარმო ამონაგების აღიარების კრიტერიუმებს ერთდროულად გამოიყენებს ორი ან მეტი ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებული ოპერაციის მიმართ, თუ შეუძლებელია მიღებული კომერციული შედეგის განსაზღვრა სხვანაირად, თუ ამ რამდენიმე ოპერაციას არ განვიხილავთ ერთობლივად, როგორც ერთ ოპერაციას. მაგალითად, საწარმო ამონაგების აღიარების კრიტერიუმებს ერთდროულად გამოიყენებს ორი ან მეტი ოპერაციის მიმართ, თუ ის ყიდის საქონელს, მაგრამ იმავდროულად დებს ცალკე ხელშეკრულებას ამ საქონლის გამოსყიდვაზე გარკვეული პერიოდის შემდეგ, რადგან ასეთი გარიგებით ანულირდება ოპერაციის რეალური შედეგი.

23.9

ზოგჯერ გამყიდველი, გაყიდვის ოპერაციის ფარგლებში, თავის მომხმარებელს წახალისების მიზნით სთავაზობს გარკვეულ ჯილდოს - სასაჩუქრე „ქულებს“, რომლის გამოყენება მას შეუძლია მომავალში, უფასოდ ან ფასდაკლებით საქონლის ან მომსახურების მისაღებად. ასეთ შემთხვევაში, 23.8 პუნქტის მიხედვით, გამყიდველმა ამგვარი სასაჩუქრე ქულები უნდა ასახოს, როგორც თავდაპირველი გაყიდვის შემადგენელი, განცალკევებით იდენტიფიცირებადი კომპონენტი. საწარმომ თავდაპირველ გაყიდვასთან დაკავშირებით მიღებული ან მისაღები ანაზღაურების რეალური ღირებულება უნდა გაანაწილოს სასაჩუქრე ქულებსა და გაყიდვის პროცესის სხვა კომპონენტებზე. სასაჩუქრე ქულებზე მიკუთვნებული ღირებულება საწარმომ უნდა განსაზღვროს მათი რეალური ღირებულებით, ანუ იმ თანხით, რა ფასადაც შეიძლებოდა სასაჩუქრე ქულების ცალკე გაყიდვა.

23.10

საქონლის გაყიდვის შედეგად მიღებული ამონაგების აღიარება ხდება მაშინ, როდესაც დაკმაყოფილებული იქნება ქვემოთ ჩამოთვლილი ყველა პირობა:

(ა) საწარმო მყიდველს გადასცემს საქონლის საკუთრებასთან დაკავშირებულ ყველა მნიშვნელოვან რისკსა და სარგებელს;

(ბ) საწარმო არ ინარჩუნებს უწყვეტ მენეჯერულ მონაწილეობას იმ დონით, რომელიც, ჩვეულებრივ, საკუთრების უფლებასთან ასოცირდება და არც გაყიდულ საქონელზე ეფექტურ კონტროლს არ ახორციელებს;

(გ) შესაძლებელია ამონაგების თანხის საიმედოდ შეფასება;

(დ) მოსალოდნელია, რომ საწარმო მიიღებს მოცემულ ოპერაციასთან დაკავშირებულ ეკონომიკურ სარგებელს; და

(ე) შესაძლებელია მოცემულ ოპერაციასთან დაკავშირებით უკვე გაწეული ან მომავალ პერიოდში გასაწევი დანახარჯების საიმედოდ შეფასება.

23.11

იმის დასადგენად, საწარმომ მყიდველს როდის გადასცა საქონლის საკუთრებასთან დაკავშირებული მნიშვნელოვანი რისკები და სარგებელი, საჭიროა გარიგების პირობების გაანალიზება. მეტ წილ შემთხვევებში, საკუთრებასთან დაკავშირებული რისკებისა და სარგებლის გადაცემა ემთხვევა მყიდველზე იურიდიული ან ქონებრივი უფლებების გადაცემას. ასე ხდება უმეტეს საცალო გაყიდვის ოპერაციებში. სხვა შემთხვევებში, საკუთრებასთან დაკავშირებული რისკებისა და სარგებლის გადაცემა არ ემთხვევა იურიდიული ან ქონებრივი უფლების გადაცემას.

23.12

თუ საწარმო ინარჩუნებს საკუთრებასთან დაკავშირებულ მნიშვნელოვან რისკებსა და სარგებელს, ოპერაცია არ მიიჩნევა გაყიდვად და, შესაბამისად, არ ხდება ამონაგების აღიარება. ქვემოთ განხილულია ისეთი სიტუაციების მაგალითები, როდესაც საწარმო მყიდველს არ გადასცემს საქონლის საკუთრებასთან დაკავშირებულ მნიშვნელოვან რისკებსა და სარგებელს:

(ა) საწარმოსთან რჩება ვალდებულება მიწოდებული საქონლის არადამაკმაყოფილებელ საექსპლუატაციო თვისებებზე, რომელსაც არ ითვალისწინებს გარანტიის სტანდარტული პირობები;

(ბ) საწარმოს მიერ კონკრეტული საქონლის გაყიდვიდან ამონაგების მიღება დამოკიდებულია მყიდველის მიერ ამ საქონლის გაყიდვაზე;

(გ) ხელშეკრულებით გათვალისწინებულია გაგზავნილი საქონლის დამონტაჟება და ეს პირობა მნიშვნელოვანი სახელშეკრულებო ვალდებულებაა, რომელიც საწარმოს ჯერ არ შეუსრულებია; და

(დ) მყიდველს, ხელშეკრულებით განსაზღვრული გარკვეული მიზეზით, ან საკუთარი სურვილვისამებრ, უფლება აქვს, გააუქმოს ხელშეკრულება და, ამდენად, საწარმოსათვის გაურკვეველია შემოსავლის მიღების შესაძლებლობა.

23.13

თუ საწარმო იტოვებს მხოლოდ საკუთრებასთან დაკავშირებულ უმნიშვნელო რისკს, ოპერაცია მიიჩნევა გაყიდვად და, შესაბამისად, საწარმო აღიარებს ამონაგებს. მაგალითად, გამყიდველი აღიარებს ამონაგებს, როდესაც ის იტოვებს საქონელზე საკუთრების იურიდიულ უფლებას მხოლოდ იმ მიზნით, რომ უზრუნველყოს კუთვნილი თანხის ამოღება. ანალოგიურად, საწარმო აღიარებს ამონაგებს, როდესაც ის მომხმარებელს სთავაზობს საქონლისთვის გადახდილი ფულის დაბრუნებას, თუ ის აღმოაჩენს ნაყიდი საქონლის წუნს, ან რაიმე სხვა მიზეზით იქნება უკმაყოფილო და საწარმოს შეუძლია დასაბრუნებელი თანხების ოდენობის საიმედოდ შეფასება. ასეთ შემთხვევაში, საწარმო აღიარებს ანარიცხს საქონლის მოსალოდნელ დაბრუნებასთან დაკავშირებით, 21-ე განყოფილების - ,,ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობითი აქტივები’’ - შესაბამისად.

23.14

თუ ოპერაცია მომსახურების გაწევას გულისხმობს და შესაძლებელია მომსახურების გაწევის შედეგის საიმედოდ შეფასება, საწარმომ ამ ოპერაციასთან დაკავშირებული ამონაგები უნდა აღიაროს მომსახურების ხელშეკრულების შესრულების სტადიის მიხედვით საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს (ზოგჯერ ამ მეთოდს უწოდებენ პროცენტული შესრულების მეთოდს). მომსახურების გაწევის ოპერაციის შედეგის საიმედოდ შეფასება მაშინ არის შესაძლებელი, თუ დაკმაყოფილებულია შემდეგი პირობები:

(ა) ამონაგების ოდენობის შეფასება შესაძლებელია საიმედოდ;

(ბ) მოცემული ოპერაციიდან მოსალოდნელია ეკონომიკური სარგებლის შემოსვლა საწარმოში;

(გ) შესაძლებელია მომსახურების მიწოდების ხელშეკრულების შესრულების სტადიის საიმედოდ შეფასება საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს; და

(დ) შესაძლებელია მომსახურებაზე უკვე გაწეული და ხელშეკრულების მთლიანად შესასრულებლად საჭირო მომავალი დანახარჯების საიმედოდ შეფასება. პროცენტული შესრულების მეთოდის გამოყენებასთან დაკავშირებით მითითებები მოცემულია 23.21–23.27 პუნქტებში.

23.15

თუ მომსახურების გაწევა ხდება განუსაზღვრელი რაოდენობის მრავალჯერადი აქტის შედეგად გარკვეული პერიოდის განმავლობაში, საწარმო ამონაგებს აღიარებს თანაბარზომიერად (წრფივი მეთოდით), მომსახურების გაწევის მთელი პერიოდის განმავლობაში, თუ არ არსებობს იმის საფუძველი, რომ რომელიმე სხვა მეთოდის გამოყენებით უფრო ზუსტად შეიძლება მომსახურების შესრულების სტადიის ასახვა. როდესაც რომელიმე აქტი/მოქმედება უფრო მეტად მნიშვნელოვანია, ვიდრე სხვა ნებისმიერი, ამონაგების აღიარება გადავადდება მნიშვნელოვანი აქტის შესრულებამდე.

23.16

თუ შეუძლებელია მომსახურების გაწევასთან დაკავშირებული შედეგის საიმედოდ შეფასება, მაშინ საწარმომ ამონაგები უნდა აღიაროს მხოლოდ უკვე აღიარებული ანაზღაურებადი ხარჯების ოდენობის ფარგლებში.

23.17

თუ შესაძლებელია სამშენებლო ხელშეკრულების შედეგის საიმედოდ შეფასება, საწარმომ სამშენებლო ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული ამონაგები და დანახარჯები უნდა აღიაროს, როგორც ამონაგები და ხარჯი, შესაბამისად, სახელშეკრულებო სამუშაოების შესრულების სტადიის მიხედვით საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს (ამ მეთოდს ხშირად უწოდებენ პროცენტული შესრულების მეთოდს). სამშენებლო ხელშეკრულების შედეგის საიმედოდ შესაფასებლად, შესაძლებელი უნდა იყოს სახელშეკრულებო სამუშაოების შესრულების სტადიის, მომავალი დანახარჯებისა და თანხების ამოღების შესაძლებლობის საიმედოდ შეფასება. პროცენტული შესრულების მეთოდის გამოყენებასთან დაკავშირებით მითითებები მოცემულია 23.21–23.27 პუნქტებში

23.18

როგორც წესი, წინამდებარე განყოფილების მოთხოვნები ცალცალკე გამოიყენება თითოეული სამშენებლო ხელშეკრულებისთვის, მაგრამ ზოგჯერ აუცილებელია მათი გამოყენება ერთი ხელშეკრულების განცალკევებით იდენტიფიცირებადი კომპონენტების მიმართ, ან ხელშეკრულებების ჯგუფის მიმართ, რათა ზუსტად აისახოს ხელშეკრულების ან ხელშეკრულებების ჯგუფის შინაარსი.

23.19

როდესაც ხელშეკრულება ეხება რამდენიმე აქტივს, მაშინ თითოეული აქტივის მშენებლობა უნდა განიხილებოდეს, როგორც დამოუკიდებელი, ცალკე აღებული სამშენებლო ხელშეკრულება, თუ:

(ა) თითოეული აქტივის მშენებლობისთვის ცალ-ცალკე იყო წარმოდგენილი პროექტები;

(ბ) შესაძლებელია თითოეული აქტივის ცალკე ჩაბარება დამკვეთისათვის და მენარდეს და დამკვეთს შეუძლიათ შეთანხმდნენ, ან უარი განაცხადონ ხელშეკრულების იმ ნაწილზე, რომელიც ცალკეულ აქტივს ეხება; და

(გ) შესაძლებელია, თითოეული აქტივისათვის ცალკე განისაზღვროს დანახარჯები და ამონაგები.

23.20

სამშენებლო ხელშეკრულებების ჯგუფი, იმის მიუხედავად, ერთ თუ რამდენიმე დამკვეთთან არის დადებული, საწარმომ უნდა მიიჩნიოს ერთ სამშენებლო ხელშეკრულებად, თუ:

(ა) ხელშეკრულებების ჯგუფი დადებული იყო, როგორც ერთი/ ერთიანი პაკეტი;

(ბ) ხელშეკრულებები ისე მჭიდროდ არიან ერთმანეთთან დაკავშირებული, რომ, ფაქტობრივად, ერთი პროექტის ნაწილებია, საერთო მოგების მარჟით; და

(გ) ხელშეკრულებები სრულდება ერთდროულად, ან უწყვეტი თანმიმდევრობით.

23.21

პროცენტული შესრულების მეთოდი გამოიყენება მომსახურების გაწევიდან (იხ. 23.14–23.16 პუნქტები) და სამშენებლო ხელშეკრულებებიდან (იხ. 23.17-23.20 პუნქტები) მიღებული ამონაგების აღიარებისთვის. საწარმომ, ხელშეკრულების ვადის განმავლობაში, პერიოდულად უნდა გადახედოს და, თუ აუცილებელია, შეცვალოს ამონაგებისა და დანახარჯების შეფასებები, მომსახურების გაწევის ოპერაციების, ან სამშენებლო ხელშეკრულებების სამუშაოების შესრულების მიმდინარე მდგომარეობის გათვალისწინებით.

23.22

საწარმომ ოპერაციის ან ხელშეკრულების შესრულების სტადია ისეთი მეთოდით უნდა განსაზღვროს, რომლის მეშვეობით ყველაზე საიმედოდ შეფასდება შესრულებული სამუშაოს მოცულობა. ნებადართული მეთოდებია:

(ა) პროპორციულობის მეთოდი, რომელიც გულისხმობს მოცემული თარიღისათვის შესრულებულ სამუშაოებზე გაწეული დანახარჯების თანაფარდობის დადგენას მთლიანი სახელშეკრულებო დანახარჯების შეფასებულ თანხასთან მიმართებით. მოცემული თარიღისათვის შესრულებულ სამუშაოებზე გაწეული დანახარჯები არ მოიცავს მომავალ საქმიანობასთან დაკავშირებულ დანახარჯებს, როგორიცაა, დანახარჯები მასალებზე ან წინასწარგადახდილი თანხები (ავანსები);

(ბ) შესრულებული სამუშაოების გამოკვლევის მეთოდი; და

(გ) მომსახურების ოპერაციის, ან სახელშეკრულებო სამუშაოების დასრულების ფიზიკური პროპორციულობის მეთოდი. დამკვეთებისგან მიღებული ეტაპობრივად გადახდილი თანხები ან ავანსები, ხშირ შემთხვევაში, არ ასახავს შესრულებულ სამუშაოთა მოცულობას.

23.23

საწარმომ აქტივად უნდა აღიაროს მომავალში ჩასატარებელ სამუშაოებთან დაკავშირებული დანახარჯები, როგორიცაა, მაგალითად მასალებზე დანახარჯი, ან გადახდილი ავანსი, თუ მოსალოდნელია, რომ აღნიშნული დანახარჯი მთლიანად ანაზღაურდება.

23.24

საწარმომ მიმდინარე პერიოდის ხარჯად უნდა აღიაროს ნებისმიერი დანახარჯი, რომლის ანაზღაურებაც მოსალოდნელი არ არის.

23.25

თუ შეუძლებელია ხელშეკრულების შედეგის საიმედოდ შეფასება, მაშინ: (ა) საწარმომ (მენარდემ) უნდა აღიაროს მხოლოდ ამონაგების ნაწილი, რომელიც დაკავშირებულია იმ სახელშეკრულებო დანახარჯებთან, რომლის ანაზღაურებაც მოსალოდნელია; და (ბ) სახელშეკრულებო დანახარჯები ხარჯად აღიაროს იმ პერიოდში, როდესაც მოხდება მათი გაწევა.

23.26

თუ მოსალოდნელია, რომ ხელშეკრულებასთან დაკავშირებული მთლიანი სახელშეკრულებო დანახარჯები გადააჭარბებს მთლიან სახელშეკრულებო ამონაგებს, მოსალოდნელი ზარალის თანხა დაუყოვნებლივ უნდა აღიარდეს ხარჯის სახით და, ამავე დროს, შეიქმნას შესაბამისი ანარიცხი წაგებიან ხელშეკრულებასთან დაკავშირებით (იხ. 21-ე განყოფილება).

23.27

თუ მოსალოდნელი აღარ არის იმ თანხის ამოღება, რომელიც საწარმოს უკვე აღიარებული აქვს როგორც სახელშეკრულებო ამონაგები, საწარმომ ამგვარი თანხა უნდა აღიაროს მიმდინარე პერიოდის ხარჯად და არა როგორც სახელშეკრულებო ამონაგების კორექტირება.

23.28

საწარმომ, სხვა საწარმოს მიერ მისი აქტივების გამოყენებიდან მიღებული სარგებლის ასახვის მიზნით, იმ შემთხვევაში უნდა აღიაროს ამონაგები, როგორიცაა პროცენტი, როიალტი და დივიდენდი, 23.29 პუნქტის პრინციპების საფუძველზე, როდესაც:

(ა) მოსალოდნელია ოპერაციასთან დაკავშირებული ეკონომიკური სარგებლის შემოსვლა საწარმოში; და

(ბ) შესაძლებელია ამონაგების სიდიდის საიმედოდ შეფასება.

23.29

საწარმომ ამონაგები უნდა აღიაროს შემდეგი პრინციპების გათვალისწინებით:

(ა) პროცენტი უნდა აღიარდეს ეფექტური საპროცენტო განაკვეთის მეთოდით, როგორც ეს აღწერილია 11.15–11.20 პუნქტებში;

(ბ) როიალტი უნდა აღიარდეს დარიცხვის მეთოდით, შესაბამისი ხელშეკრულების შინაარსიდან გამომდინარე; და

(გ) დივიდენდები უნდა აღიარდეს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ძალაში შევა აქციონერის უფლება დივიდენდების მიღების შესახებ.

23.30

საწარმომ უნდა გაამჟღავნოს შემდეგი ინფორმაცია:

(ა) ამონაგების აღიარების სააღრიცხვო პოლიტიკა, მათ შორის, ისეთი ოპერაციების შესრულების სტადიის დასადგენად გამოყენებული მეთოდები, რომლებიც მომსახურების გაწევას ითვალისწინებს; და

(ბ) საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში ამონაგებად აღიარებული თანხა, თითოეული კატეგორიის მიხედვით ისე, რომ, როგორც მინიმუმი, ცალ-ცალკე იყოს ნაჩვენები:

(i) საქონლის გაყიდვიდან მიღებული ამონაგები;

(ii) მომსახურების გაწევიდან მიღებული ამონაგები;

(iii) პროცენტი;

(iv) როიალტები;

(v) დივიდენდები;

(vi) საკომისიოები;

(vii) სახელმწიფო გრანტები; და

(viii) სხვა მნიშვნელოვანი ტიპის ამონაგები.

23.31

საწარმომ უნდა გაამჟღავნოს შემდეგი ინფორმაცია:

(ა) საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში სახელშეკრულებო ამონაგების სახით აღიარებული თანხა;

(ბ) პერიოდის განმავლობაში აღიარებული სახელშეკრულებო ამონაგების განსასაზღვრად გამოყენებული მეთოდები; და

(გ) დაუმთავრებელი ხელშეკრულებების შესრულების სტადიის განსაზღვრისთვის გამოყენებული მეთოდები

23.32

საწარმომ ასევე უნდა წარმოადგინოს:

(ა) როგორც აქტივი - სამშენებლო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ სამუშაოებთან დაკავშირებით დამკვეთებისგან მისაღები ჯამური თანხა; და

(ბ) როგორც ვალდებულება - სამშენებლო ხელშეკრულებებით გათვალისწინებულ სამუშაოებთან დაკავშირებით დამკვეთებისთვის გადასახდელი ჯამური თანხა.