29.1

წინამდებარე სტანდარტის მიზნებისთვის, მოგების გადასახადი მოიცავს ყველა ადგილობრივ თუ უცხოურ გადასახადს, რომლებიც გამოითვლება დასაბეგრი მოგების საფუძველზე. მოგების გადასახადი ასევე მოიცავს ისეთი ტიპის გადასახადებსაც, როგორიცაა შემოსავლის წყაროსთან დაკავებული გადასახადები, რომელსაც იხდის შვილობილი ან მეკავშირე საწარმო, ან ერთობლივი საქმიანობა ანგარიშვალდებულ საწარმოზე გასანაწილებელი თანხიდან.

29.2

წინამდებარე განყოფილება განსაზღვრავს მოგების გადასახადის აღრიცხვის წესებს და მოითხოვს, რომ საწარმომ აღიაროს ფინანსურ ანგარიშგებაში აღიარებული ოპერაციებისა და სხვა მოვლენების შედეგად წარმოქმნილი მიმდინარე და მომავალი საგადასახადო შედეგები. ზემოაღნიშნული აღიარებული გადასახადის თანხები მოიცავს მიმდინარე გადასახადს და გადავადებულ გადასახადს. მიმდინარე გადასახადი არის მოგების გადასახადი, რომელიც გადასახდელია (ანაზღაურებას ექვემდებარება) მიმდინარე ან გასული პერიოდების დასაბეგრ მოგებასთან (საგადასახადო ზარალთან) დაკავშირებით. გადავადებული გადასახადი არის მოგების გადასახადი, რომელიც გადასახდელია ან ანაზღაურებას ექვემდებარება მომავალ პერიოდში, რაც, როგორც წესი, გამოწვეულია იმით, რომ საწარმო ამოიღებს ან ფარავს თავის აქტივებსა და ვალდებულებებს მიმდინარე საბალანსო ღირებულების მიხედვით, ასევე მოიცავს მიმდინარე პერიოდში გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალისა და საგადასახადო კრედიტის მომავალ პერიოდებში გადატანის საგადასახადო შედეგს.

29.3

მოცემული განყოფილება არ მოიცავს სახელმწიფო გრანტების აღრიცხვის მეთოდებს (იხ. 24-ე განყოფილება - „სახელმწიფო გრანტები“), თუმცა მოიცავს ასეთი გრანტების შედეგად წარმოშობილი დროებითი სხვაობების აღრიცხვის წესებს.

29.4

საწარმომ მიმდინარე საგადასახადო ვალდებულება უნდა აღიაროს მიმდინარე და წინა საანგარიშგებო პერიოდების დასაბეგრი მოგებიდან გამომდინარე გადასახდელი გადასახადისთვის. თუ მიმდინარე და წინა საანგარიშგებო პერიოდებთან დაკავშირებით უკვე გადახდილი გადასახადების ოდენობა აღემატება ამ პერიოდებში გადასახდელ თანხას, საწარმომ ეს ნამეტი უნდა აღიაროს, როგორც მიმდინარე საგადასახადო აქტივი.

29.5

საწარმომ უნდა აღიაროს მიმდინარე საგადასახადო აქტივი საგადასახადო ზარალით გამოწვეული სარგებლის ოდენობით, რომელიც შეიძლება უკან დაბრუნდეს წინა საანგარიშგებო პერიოდში გადახდილი მიმდინარე გადასახადის ასანაზღაურებლად.

29.6

საწარმომ მიმდინარე საგადასახადო ვალდებულება (აქტივი) უნდა შეაფასოს იმ თანხით, რომლის გადახდა (ანაზღაურება) მოსალოდნელია იმ საგადასახადო განაკვეთებისა და კანონმდებლობის გამოყენებით, რომელიც უკვე ძალაშია შესული, ან არსებითად ძალაში შესულია საანგარიშგებო თარიღისთვის. საწარმომ საგადასახადო განაკვეთი და საგადასახადო კანონმდებლობა არსებითად ძალაში შესულად უნდა მიიჩნიოს იმ შემთხვევაში, როდესაც წარსული გამოცდილების გათვალისწინებით, კანონის მისაღებად დადგენილ დარჩენილ პროცედურებს გავლენა არ მოუხდენია შედეგზე და ახლაც ნაკლებად არის მოსალოდნელი, რომ გავლენას მოახდენს. საგადასახადო ვალდებულებებისა და აქტივების შეფასებასთან დაკავშირებული დამატებითი მითითებები მოცემული 29.32–29.33 პუნქტებში.

29.7

აქტივის ან ვალდებულების აღიარების პროცესის განუყოფელი თვისებაა ის, რომ ანგარიშვალდებული საწარმო ვარაუდობს აქტივის საბალანსო ღირებულების ამოღებას, ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულების დაფარვას. თუ მოსალოდნელია, რომ აქტივის ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულების ამოღება ან დაფარვა მომავალში გამოიწვევს გადასახადების გაზრდას (შემცირებას), იმასთან შედარებით, თუ აქტივის ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულების ამგვარი ამოღება ან დაფარვა არანაირ გავლენას არ იქონიებდა გადასახადებზე, წინამდებარე განყოფილება საწარმოს ავალდებულებს გადავადებული საგადასახადო ვალდებულების (გადავადებული საგადასახადო აქტივის) აღიარებას, გარკვეული მცირე გამონაკლისი შემთხვევების გარდა. თუ საწარმო მოელის, რომ აქტივის საბალანსო ღირებულების ამოღება ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულების დაფარვა გავლენას არ მოახდენს დასაბეგრ მოგებაზე, მაშინ ასეთ აქტივსა და ვალდებულებასთან მიმართებაში გადავადებული გადასახადი არ წარმოიშობა.

29.8

საწარმომ უნდა აღიაროს გადავადებული საგადასახადო აქტივი ან გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება იმ გადასახადისთვის, რომელიც მომავალ პერიოდებში ექვემდებარება ანაზღაურებას ან გადახდას წარსული ოპერაციების, ან მოვლენების შედეგად. ამგვარი გადასახადები წარმოიშობა საწარმოს მიერ ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში აქტივებთან და ვალდებულებებთან დაკავშირებით აღიარებულ თანხებსა და ამავე აქტივებსა და ვალდებულებებზე საგადასახადო კანონმდებლობის შესაბამისად მიკუთვნებულ თანხებს შორის განსხვავების გამო (ამგვარ განსხვავებებს „დროებით სხვაობებს“ უწოდებენ), ასევე მიმდინარე პერიოდში გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალისა და საგადასახადო კრედიტის მომავალ პერიოდში გადატანით.

29.9

აქტივის საგადასახადო ბაზა არის თანხა, რომელიც საგადასახადო მიზნებისათვის გამოიქვითება დასაბეგრი ეკონომიკური სარგებლიდან და საწარმო მიიღებს მას ამ აქტივის საბალანსო ღირებულების ამოღების შემდეგ. თუ აღნიშნული ეკონომიკური სარგებელი არ დაიბეგრება, მაშინ აქტივის საგადასახადო ბაზა მისი საბალანსო ღირებულების ტოლია.

29.10

ვალდებულების საგადასახადო ბაზა არის მისი საბალანსო ღირებულება, იმ თანხის გამოკლებით, რომელიც საგადასახადო მიზნებისათვის გამოიქვითება მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებში ამ ვალდებულებასთან დაკავშირებით. ავანსის სახით მიღებული ამონაგების შემთხვევაში, შესაბამისი ვალდებულების საგადასახადო ბაზა იქნება მის საბალანსო ღირებულებას გამოკლებული ამონაგების ის ნაწილი, რომელიც არ დაიბეგრება გადასახადით მომავალ პერიოდებში.

29.11

ზოგიერთ მუხლს გააჩნია საგადასახადო ბაზა, მაგრამ მისი აღიარება არ ხდება აქტივად ან ვალდებულებად. მაგალითად, სამეცნიერო-კვლევით და საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოებზე გაწეული დანახარჯები იმ საანგარიშგებო პერიოდის სააღრიცხვო მოგების განსაზღვრისას აღიარდება როგორც ხარჯი, როდესაც გაწეულ იქნა, მაგრამ მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდამდე შეიძლება დაშვებული არ იყოს ამ თანხების გამოქვითვა საგადასახადო მოგების (საგადასახადო ზარალის) განსაზღვრისას. განსხვავება სამეცნიერო-კვლევით და საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოებზე გაწეული დანახარჯების საგადასახადო ბაზასა (ანუ თანხა, რომლის გამოქვითვა საგადასახადო კოდექსის თანახმად ნებადართული იქნება მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებში) და ნულოვან საბალანსო ღირებულებას შორის არის გამოსაქვითი დროებითი სხვაობა, რომელიც იწვევს გადავადებული საგადასახადო აქტივის წარმოშობას.

29.12

დროებით სხვაობას უწოდებენ ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში წარდგენილი აქტივის, ან ვალდებულების საბალანსო ღირებულებასა და მის საგადასახადო ბაზას შორის განსხვავების თანხას. კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში დროებითი სხვაობები განისაზღვრება კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში ასახული აქტივებისა და ვალდებულებების საბალანსო ღირებულების შედარებით შესაბამის საგადასახადო ბაზასთან. ამგვარი საგადასახადო ბაზის გაანგარიშებისას კონსოლიდირებული საგადასახადო დეკლარაცია გაითვალისწინება იმ იურისდიქციებში, სადაც მოითხოვება ამგვარი დეკლარაციის წარდგენა. სხვა იურისდიქციებში კი კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების აქტივებისა და ვალდებულებების საგადასახადო ბაზის გაანგარიშებისას გაითვალისწინება საწარმოთა ჯგუფში შემავალი თითოეული საწარმოს საგადასახადო დეკლარაცია.

29.13

დროებით სხვაობები შეიძლება წარმოიშვას, მაგალითად შემდეგ სიტუაციებში:

(ა) საწარმოთა გაერთიანებისას შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივები და აღებული ვალდებულებები აღიარდება რეალური ღირებულებით, მე-19 განყოფილების - „საწარმოთა გაერთიანება და გუდვილი“ – შესაბამისად, მაგრამ საგადასახადო მიზნებისთვის არ ხდება შესაბამისი კორექტირება (მაგალითად, აქტივის საგადასახადო ბაზა შეიძლება ისევ წინა მესაკუთრის ღირებულების ტოლი იყოს). ამის შედეგად წარმოქმნილი გადავადებული საგადასახადო აქტივი ან ვალდებულება გავლენას ახდენს გუდვილის იმ ოდენობაზე, რომელსაც საწარმო აღიარებს;

(ბ) აქტივები გადაფასებულია, მაგრამ საგადასახადო მიზნებისთვის არ ხდება შესაბამისი კორექტირება. მაგალითად, წინამდებარე სტანდარტით დაშვებულია, ან მოითხოვება, რომ ზოგიერთი აქტივი ხელახლა შეფასდეს და აისახოს რეალური ღირებულებით, ან გადაფასდეს (იხ. მაგალითად, მე-16 განყოფილება - „საინვესტიციო ქონება“ და მე-17 განყოფილება - „ძირითადი საშუალებები“);

(გ) გუდვილი წარმოიშობა საწარმოთა გაერთიანებისას, მაგალითად გუდვილის საგადასახადო ბაზა იქნება ნული, თუ საგადასახადო კოდექსით ნებადართული არ არის, რომ დასაბეგრი მოგების განსაზღვრისას გუდვილის ამორტიზაცია ან გაუფასურება მიჩნეული იყოს გამოსაქვით ხარჯად; ასევე ნებადართული არ არის, რომ შვილობილი საწარმოს გასვლისას გუდვილის ღირებულება მიჩნეული იყოს გამოსაქვით ხარჯად;

(დ) აქტივის ან ვალდებულების საგადასახადო ბაზა თავდაპირველი აღიარებისას განსხვავდება მისი თავდაპირველი საბალანსო ღირებულებისგან;

(ე) შვილობილ საწარმოებში, ფილიალებსა და მეკავშირე საწარმოებში ფლობილი ინვესტიციების საბალანსო ღირებულება, ან ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობის წილის საბალანსო ღირებულება განსხვავდება ამ ინვესტიციების ან მონაწილეობის წილის საგადასახადო ბაზისაგან.

ყველა ზემოაღნიშნული დროებითი სხვაობა არ წარმოშობს გადავადებულ საგადასახადო აქტივებსა და ვალდებულებებს (იხ. პუნქტები 29.14 და 29.16).

29.14

გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება უნდა აღიარდეს ყველა დასაბეგრი დროებითი სხვაობის მიხედვით, იმ შემთხვევების გარდა, როდესაც გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება წარმოშობილია:

(ა) გუდვილის თავდაპირველ აღიარებასთან დაკავშირებით; ან

(ბ) აქტივის ან ვალდებულების თავდაპირველი აღიარების გამო ისეთი ოპერაციების დროს, რომელიც:

(i) არ მიიჩნევა საწარმოთა გაერთიანებად; და

(ii) ოპერაციის შესრულების მომენტისათვის არ მოქმედებს არც სააღრიცხვო და არც საგადასახადო მოგების (საგადასახადო ზარალის) თანხის სიდიდეზე. ამასთან, დასაბეგრ დროებით სხვაობებთან მიმართებით, რომლებიც დაკავშირებულია შვილობილ საწარმოებში, ფილიალებსა და მეკავშირე საწარმოებში ფლობილ ინვესტიციებთან, ან ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობასთან, გადავადებული საგადასახადო ვალდებულებების აღიარება უნდა მოხდეს 29.25-ე პუნქტის შესაბამისად

29.15

ზოგიერთი დროებითი სხვაობა წარმოიშობა მაშინ, როდესაც რაიმე შემოსავალი ან ხარჯი ჩართულია ერთი საანგარიშგებო პერიოდის სააღრიცხვო მოგებაში, ხოლო საგადასახადო მოგებაში გაითვალისწინება სხვა საანგარიშგებო პერიოდში. ამგვარ დროებით სხვაობებს ხშირად უწოდებენ ქრონომეტრულ განსხვავებებს/ სხვაობებს. ქვემოთ ჩამოთვლილია ამგვარი დასაბეგრი დროებითი სხვაობების მაგალითები, რომლებიც, შესაბამისად, წარმოშობს გადავადებულ საგადასახადო ვალდებულებებს:

(ა) საპროცენტო ამონაგები სააღრიცხვო მოგებაში გაითვალისწინება დროის პროპორციულად, თუმცა, ზოგიერთ იურიდიქციაში მისი ჩართვა საგადასახადო მოგებაში შეიძლება მაშინ, როდესაც ფული შემოვა საწარმოში. ამგვარ ამონაგებთან დაკავშირებით აღიარებული მოთხოვნების საგადასახადო ბაზა ნულის ტოლია, რადგან აღნიშნული ამონაგები გავლენას არ ახდენს საგადასახადო მოგების სიდიდეზე, სანამ საწარმოში არ შემოვა ფულადი სახსრები;

(ბ) საგადასახადო მოგების (საგადასახადო ზარალის) განსაზღვრისათვის გამოყენებული ცვეთის ოდენობა შეიძლება განსხვავდებოდეს სააღრიცხვო მოგების გაანგარიშებისას გამოყენებული ცვეთის თანხისაგან. ამ შემთხვევაში, დროებითი სხვაობა არის აქტივის საბალანსო ღირებულებასა და მის საგადასახადო ბაზას შორის განსხვავების თანხა, სადაც საგადასახადო ბაზა არის აქტივის თავდაპირველი ღირებულება (თვითღირებულება), ყველა გამოქვითვის გათვალისწინებით, რომლებიც დადგენილია საგადასახადო კანონმდებლობით ამ აქტივთან მიმართებით, მიმდინარე და წინა საანგარიშგებო პერიოდების საგადასახადო მოგების გაანგარიშების მიზნებისთვის. დასაბეგრი დროებითი სხვაობა და, შესაბამისად, გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება წარმოიშობა მაშინ, როდესაც საგადასახადო კანონმდებლობა ითვალისწინებს დაჩქარებულ ცვეთას. თუ საგადასახადო კანონმდებლობით გათვალისწინებული ცვეთის ნორმები უფრო ნაკლებია, ვიდრე სააღრიცხვო ცვეთა, მაშინ წარმოიშობა გამოსაქვითი დროებითი სხვაობა და, შესაბამისად, გადავადებული საგადასახადო აქტივი. (იხ. 26.16 პუნქტი)

29.16

გადავადებული საგადასახადო აქტივი უნდა აღიარდეს ყველა გამოსაქვითი დროებითი სხვაობის მიხედვით, რადგან მოსალოდნელია საგადასახადო მოგების წარმოშობა და ამის საფუძველზე შესაძლებელი იქნება გამოსაქვითი დროებითი სხვაობის გამოყენება, იმ შემთხვევების გარდა, როდესაც გადავადებული საგადასახადო აქტივი წარმოიშობა აქტივის ან ვალდებულების თავდაპირველი აღიარებისას ისეთი ოპერაციების შედეგად, რომელიც:

(ა) არ წარმოადგენს საწარმოთა გაერთიანებას; და

(ბ) ოპერაციის შესრულების მომენტში გავლენას არ ახდენს არც სააღრიცხვო და არც საგადასახადო მოგებაზე (საგადასახადო ზარალზე).

თუმცა, შვილობილ საწარმოებში, ფილიალებსა და მეკავშირე საწარმოებში ფლობილ ინვესტიციებთან და ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობასთან დაკავშირებულ გამოსაქვით დროებით სხვაობებთან მიმართებით გადავადებული საგადასახადო აქტივი უნდა აღიარდეს 29.26-ე პუნქტის შესაბამისად.

29.17

ქვემოთ განხილულია ისეთი გამოსაქვითი დროებითი სხვაობების მაგალითები, რომლებიც იწვევს გადავადებული საგადასახადო აქტივების წარმოშობას:

(ა) ასაკობრივ პენსიებთან დაკავშირებული დანახარჯები სააღრიცხვო მოგების განსაზღვრისას შეიძლება გამოიქვითოს მაშინ, როდესაც დაქირავებული პირი გასწევს მომსახურებას, მაგრამ საგადასახადო მოგების გაანგარიშებისას გამოიქვითება იმ შემთხვევაში, როდესაც საწარმო შენატანებს გადაიხდის საპენსიო ფონდში, ან გადაიხდის პენსიებს. ვალდებულების საბალანსო ღირებულებასა და მის საგადასახადო ბაზას შორის არსებობს დროებითი სხვაობა. ვალდებულების საგადასახადო ბაზა, როგორც წესი, ნულის ტოლია. ამგვარი გამოსაქვითი დროებითი სხვაობა წარმოშობს გადავადებულ საგადასახადო აქტივს, რადგან საწარმო მიიღებს ეკონომიკურ სარგებელს, საგადასახადო მოგებიდან გამოსაქვითი თანხების (ანუ საგადასახადო მოგების შემცირების) სახით, როდესაც საწარმო შენატანებს გადაიხდის საპენსიო ფონდში, ან გადაიხდის პენსიებს;

(ბ) გარკვეული ტიპის აქტივები ბუღალტრულად შეიძლება აისახოს რეალური ღირებულებით ისე, რომ არ განხორციელდეს შესაბამისი კორექტირება დაბეგვრის მიზნებისთვის. გამოსაქვითი დროებითი სხვაობა წარმოიშობა მაშინ, თუ აქტივის საგადასახადო ბაზა აღემატება მის საბალანსო ღირებულებას.

29.18

გამოსაქვითი დროებითი სხვაობების ამოწურვა იწვევს მომავალი საანგარიშგებო პერიოდების საგადასახადო მოგების ოდენობის შემცირებას. სავარაუდოა, არსებობდეს საგადასახადო მოგება, რომლის მიმართაც შესაძლებელი იქნება გამოსაქვითი დროებითი სხვაობის გამოყენება, თუ არსებობს საკმარისი ოდენობის დასაბეგრი დროებითი სხვაობები, რომლებიც დაკავშირებულია ერთსა და იმავე საგადასახადო კანონმდებლობასთან და ერთსა და იმავე გადამხდელთან (საწარმოსთან), რომელიც მოსალოდნელია, რომ ამოიწურება:

(ა) იმავე საანგარიშგებო პერიოდში, როდესაც მოსალოდნელია გამოსაქვითი დროებითი სხვაობის ამოწურვა; ან

(ბ) იმ საანგარიშგებო პერიოდებში, რომლებშიც შეიძლება გადავადებული საგადასახადო აქტივის შედეგად წარმოშობილი საგადასახადო ზარალის გადმოტანა წინა ან მომდევნო პერიოდებიდან.

ასეთ შემთხვევაში, გადავადებული საგადასახადო აქტივი აღიარდება იმ საანგარიშგებო პერიოდში, რომელშიც წარმოიშვა გამოსაქვითი დროებითი სხვაობა.

29.19

როდესაც არ არსებობს საკმარისი ოდენობის დასაბეგრი დროებითი სხვაობები, რომლებიც დაკავშირებულია ერთსა და იმავე საგადასახადო კანონმდებლობასა და ერთსა და იმავე გადამხდელთან, საგადასახადო აქტივი იმ შემთხვევაში აღიარდება, თუ:

(ა) მოსალოდნელია, რომ საწარმოს ექნება ერთსა და იმავე საგადასახადო კანონმდებლობასა და ერთსა და იმავე გადამხდელთან დაკავშირებული საკმარისი საგადასახადო მოგება იმავე საანგარიშგებო პერიოდში, რომელშიც მოხდება გამოსაქვითი დროებითი სხვაობის ამოწურვა (ან იმ საანგარიშგებო პერიოდებში, რომელშიც შეიძლება გადავადებული საგადასახადო აქტივიდან წარმოშობილი საგადასახადო ზარალის გადმოტანა წინა ან მომდევნო პერიოდებიდან). იმის შესაფასებლად, ექნება თუ არა საწარმოს საკმარისი ოდენობის საგადასახადო მოგება მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებში, საწარმო უგულებელყოფს იმ დასაბეგრ თანხებს, რომლებიც შეიძლება წარმოიშვას მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებში გამოსაქვითი დროებითი სხვაობებიდან, რადგან ამგვარი გამოსაქვითი დროებითი სხვაობიდან წარმოშობილი გადავადებული საგადასახადო აქტივი თვითონ მოითხოვს მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებში საგადასახადო მოგების არსებობას, საკუთარი გამოყენებისთვის; ან

(ბ) საწარმოს გააჩნია საგადასახადო დაგეგმვის შესაძლებლობა, რაც საგადასახადო მოგებას წარმოქმნის სათანადო საანგარიშგებო პერიოდებში.

29.20

თუ საწარმოს გააჩნია უახლოესი პერიოდების ზარალის ისტორია, მან უნდა იხელმძღვანელოს 29.21-29.22-ე პუნქტებით.

29.21

გადავადებული საგადასახადო აქტივის აღიარება გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალისა და გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდებში გადაწევის მიზნით, შეიძლება მხოლოდ მაშინ, როდესაც მოსალოდნელია, რომ იარსებებს ისეთი ოდენობის მომავალი საგადასახადო მოგება, რომლის მიმართაც შესაძლებელი იქნება გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალისა და გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის გამოყენება. იმის შესაფასებლად, მომავალი საანგარიშგებო პერიოდის საგადასახადო მოგება საკმარისი იქნება თუ არა გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალის ან საგადასახადო კრედიტის გამოყენებისათვის, საწარმომ უნდა განიხილოს შემდეგი კრიტერიუმები:

(ა) გააჩნია თუ არა საწარმოს ერთსა და იმავე საგადასახადო კანონმდებლობასა და ერთსა და იმავე იმავე გადამხდელთან დაკავშირებული საკმარისი დასაბეგრი დროებითი სხვაობები, რომლებიც მომავალში გამოიწვევს ისეთი ოდენობის საგადასახადო მოგების წარმოქმნას, რომლის მიმართაც შესაძლებელი იქნება გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალისა და გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის გამოყენება მათ ამოწურვამდე;

(ბ) მოსალოდნელია თუ არა, რომ საწარმომ მიიღოს საგადასახადო მოგება, გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალის ან გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის ამოწურვამდე;

(გ) გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალი წარმოშობილია თუ არა ისეთი იდენტიფიცირებადი მიზეზებით, რომელთა განმეორებაც ნაკლებად არის მოსალოდნელი;

(დ) გააჩნია თუ არა საწარმოს საგადასახადო დაგეგმვის შესაძლებლობები, რის საფუძველზეც საწარმო მიიღებს საგადასახადო მოგებას იმ საანგარიშგებო პერიოდში, როდესაც შესაძლებელი იქნება გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალის ან გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის გამოყენება.

თუ მოსალოდნელი არ არის, რომ საწარმო მიიღებს იმ ოდენობის საგადასახადო მოგებას, რომლის მიმართაც შესაძლებელია გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალისა და გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის გამოყენება, მაშინ გადავადებული საგადასახადო აქტივი არ აღიარდება.

29.22

გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალის არსებობის ფაქტი ძლიერი მტკიცებულებაა იმისა, რომ შეიძლება მომავალ პერიოდში არ წარმოიშვას საგადასახადო მოგება. მაშასადამე, თუ საწარმოს გააჩნია უახლოესი პერიოდების ზარალის ისტორია, მან გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალის ან გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის შედეგად წარმოშობილი გადავადებული საგადასახადო აქტივი მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა აღიაროს, თუ საწარმოს აქვს საკმარისი დასაბეგრი დროებითი სხვაობები, ან არსებობს სარწმუნო მტკიცებულება იმისა, რომ მომავალში იარსებებს საკმარისი ოდენობის საგადასახადო მოგება, რომლის მიმართაც შესაძლებელი იქნება გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალის ან გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის გამოყენება.

29.23

ყოველი საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს საწარმომ ხელახლა უნდა შეაფასოს აუღიარებელი გადავადებული საგადასახადო აქტივები. საწარმო წინა პერიოდის აუღიარებელ გადავადებულ საგადასახადო აქტივს აღიარებს იმ შემთხვევაში, თუ მოსალოდნელია, რომ მომავალი საგადასახადო მოგებით შესაძლებელი გახდება გადავადებული საგადასახადო აქტივის დაფარვა.

29.24

დროებითი სხვაობები წარმოიშობა მაშინ, როდესაც შვილობილ საწარმოებში, ფილიალებსა და მეკავშირე საწარმოებში ფლობილი ინვესტიციების საბალანსო ღირებულება (მაგალითად, სათავო საწარმოს კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში შვილობილი საწარმოს საბალანსო ღირებულება ტოლია ამ შვილობილის საწარმოს გაერთიანებული წმინდა აქტივების, დაკავშირებული გუდვილის საბალანსო ღირებულების ჩათვლით), ან ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობის წილის საბალანსო ღირებულება განსხვავდება ამ ინვესტიციების ან წილის საგადასახადო ბაზისგან, რომელიც ხშირად მათი თვითღირებულების ტოლია. ამგვარი სხვაობები შეიძლება წარმოიშვას განსხვავებულ გარემოებებში, მაგალითად:

(ა) შვილობილ საწარმოებში, ფილიალებში, მეკავშირე საწარმოებსა და ერთობლივ საქმიანობაში გაუნაწილებელი მოგების არსებობისას;

(ბ) სავალუტო კურსების ცვლილების გამო, როდესაც სათავო საწარმო და მისი შვილობილი საწარმო სხვადასხვა ქვეყნებშია განლაგებული; და

(გ) მეკავშირე საწარმოში ფლობილი ინვესტიციის საბალანსო ღირებულების შემცირების გამო, მის ანაზღაურებად ღირებულებამდე.

ინვესტიციები შეიძლება განსხვავებულად აისახებოდეს სათავო საწარმოს ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში და მის კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რა შემთხვევაშიც შეიძლება განსხვავებული იყოს ასევე ამ ინვესტიციასთან დაკავშირებული დროებითი სხვაობები. მაგალითად, სათავო საწარმოს ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში შვილობილი საწარმოს საბალანსო ღირებულების ოდენობა დამოკიდებული იქნება იმაზე, რომელ სააღრიცხვო პოლიტიკას აირჩევს საწარმო 9.26 პუნქტში აღწერილი ვარიანტებიდან.

29.25

საწარმომ გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება უნდა აღიაროს ყველა დასაბეგრი დროებითი სხვაობისათვის, რომელიც დაკავშირებულია შვილობილ საწარმოებში, ფილიალებსა და მეკავშირე საწარმოებში ფლობილ ინვესტიციებთან და ერთობლივ საქმიანობაში წილობრივ მონაწილეობასთან, იმ შემთხვევის გარდა, როდესაც არსებობს ორივე შემდეგი პირობა:

(ა) სათავო საწარმოს, ინვესტორს, ან სრულუფლებიან მონაწილეს შეუძლია დროებითი სხვაობების ცვლილების/ამოწურვის ქრონომეტრულობის გაკონტროლება; და

(ბ) მოსალოდნელია, რომ დროებითი სხვაობა არ ამოიწურება უახლოეს მომავალში.

29.26

საწარმომ გადავადებული საგადასახადო აქტივი უნდა აღიაროს ყველა გამოსაქვითი დროებითი სხვაობისათვის, რომელიც წარმოიშობა შვილობილ საწარმოებში, ფილიალებსა და მეკავშირე საწარმოებში ფლობილი ინვესტიციებიდან და ერთობლივ საქმიანობაში წილობრივი მონაწილეობის შედეგად, მხოლოდ მაშინ, როდესაც მოსალოდნელია, რომ:

(ა) დროებითი სხვაობა ამოიწურება უახლოეს მომავალში; და

(ბ) იარსებებს საგადასახადო მოგება, რომლის მიმართ შესაძლებელი იქნება დროებითი სხვაობების გამოყენება.

29.27

საწარმომ გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება (აქტივი) უნდა შეაფასოს საანგარიშგებო თარიღისთვის უკვე ძალაში შესული, ან არსებითად ძალაში შესული საგადასახადო განაკვეთებისა და საგადასახადო კანონმდებლობის საფუძველზე. საწარმომ საგადასახადო განაკვეთები და საგადასახადო კანონმდებლობა არსებითად ძალაში შესულად უნდა მიიჩნიოს იმ შემთხვევაში, როდესაც წარსული გამოცდილების გათვალისწინებით, კანონის მისაღებად დადგენილ დარჩენილ პროცედურებს გავლენა არ მოუხდენია შედეგზე და ახლაც ნაკლებად არის მოსალოდნელი, რომ გავლენას მოახდენს.

29.28

როდესაც დასაბეგრი მოგების სხვადასხვა მოცულობა განსხვავებული საგადასახადო განაკვეთით იბეგრება, საწარმომ გადავადებული საგადასახადო ვალდებულებები (აქტივები) უნდა შეაფასოს უკვე ძალაში შესული, ან არსებითად ძალაში შესული საგადასახადო განაკვეთების საშუალო სიდიდით, რომელთა გამოყენებაც მოსალოდნელია იმ საანგარიშგებო პერიოდების საგადასახადო მოგების (საგადასახადო ზარალის) მიმართ, რომლის განმავლობაშიც საწარმო ვარაუდობს გადავადებული საგადასახადო ვალდებულების დაფარვას (გადავადებული საგადასახადო აქტივის რეალიზებას (გამოყენებას)).

29.29

გადავადებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და გადავადებული საგადასახადო აქტივების სიდიდეების შეფასებაში უნდა აისახოს ის საგადასახადო შედეგები, რომლებიც დამოკიდებულია შესაბამისი აქტივებისა და ვალდებულებების საბალანსო ღირებულების ამოღების ან დაფარვისთვის საწარმოს მიერ ნავარაუდევ წესთან, საანგარიშგებო თარიღისთვის. მაშასადამე, საწარმომ გადავადებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და გადავადებული საგადასახადო აქტივების გაანგარიშებისას უნდა გამოიყენოს ის საგადასახადო განაკვეთი და საგადასახადო ბაზა, რომელიც შეესაბამება მათი ამოღების ან დაფარვის მოსალოდნელ წესს. მაგალითად, თუ დროებითი სხვაობა წარმოიქმნება შემოსავლის რომელიმე მუხლიდან და მოსალოდნელია, რომ ის მომავალ პერიოდში დაიბეგრება, როგორც კაპიტალის მატებით მიღებული შემოსავალი, მაშინ გადავადებული საგადასახადო ხარჯი გამოითვლება კაპიტალის მატებისთვის განკუთვნილი საგადასახადო განაკვეთითა და იმ საგადასახადო ბაზის გამოყენებით, რომელიც შეესაბამება მისი საბალანსო ღირებულების ამოღებას გაყიდვის გზით.

29.30

თუ გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება, ან გადავადებული საგადასახადო აქტივი წარმოიშობა არაცვეთად აქტივთან დაკავშირებით, რომელიც შეფასებულია მე-17 განყოფილებაში აღწერილი გადაფასების მოდელით, გადავადებული საგადასახადო ვალდებულების, ან გადავადებული საგადასახადო აქტივის შეფასებამ უნდა ასახოს არაცვეთადი აქტივის საბალანსო ღირებულების ამოღების საგადასახადო შედეგები, გაყიდვის მეშვეობით. თუ გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება, ან გადავადებული საგადასახადო აქტივი წარმოიშობა საინვესტიციო ქონებასთან დაკავშირებით, რომელიც შეფასებულია რეალური ღირებულების მოდელის გამოყენებით, არსებობს უარყოფადი დაშვება იმისა, რომ საინვესტიციო ქონების საბალანსო ღირებულების ამოღება მოხდება გაყიდვის მეშვეობით. შესაბამისად, თუ აღნიშნული დაშვება არ არის უარყოფადი, გადავადებული საგადასახადო ვალდებულების, ან გადავადებული საგადასახადო აქტივის შეფასებამ უნდა ასახოს საინვესტიციო ქონების საბალანსო ღირებულების ამოღების საგადასახადო შედეგები მხოლოდ მისი გაყიდვის მეშვეობით. აღნიშნული დაშვება მაშინ არის უარყოფადი, თუ საინვესტიციო ქონება არის ცვეთადი და საწარმო ინარჩუნებს მას ისეთი ბიზნესმოდელის ფარგლებში, რომლის მიზანია პრაქტიკულად მთელი ეკონომიკური სარგებლის მოხმარება, რომელიც მიიღება გარკვეული დროის განმავლობაში საინვესტიციო ქონების გამოყენებით და არა მისი გაყიდვის შედეგად. თუ მოცემული დაშვება უარყოფადია, საწარმომ უნდა გამოიყენოს 29.29 პუნქტების მოთხოვნები.

29.31

გადავადებული საგადასახადო აქტივის საბალანსო ღირებულება უნდა გადაისინჯოს ყოველი საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს. საწარმომ უნდა შეამციროს გადავადებული საგადასახადო აქტივის საბალანსო ღირებულება იმ შემთხვევაში, თუ უკვე მოსალოდნელი აღარ არის საკმარისი ოდენობის საგადასახადო მოგების მიღება, რათა შესაძლებელი იყოს ყველა აღიარებული გადავადებული საგადასახადო აქტივის ან მისი ნაწილის გამოყენებით გარკვეული სარგებლის მიღება. ამგვარი შემცირება უნდა დასრულდეს მაშინ, როდესაც ისევ გახდება მოსალოდნელი საკმარისი ოდენობის საგადასახადო მოგების მიღება.

29.32

საწარმომ არ უნდა განახორციელოს მიმდინარე და გადავადებული საგადასახადო აქტივებისა და ვალდებულებების დისკონტირება.

29.33

ზოგიერთ იურისდიქციაში მოგების გადასახადი უფრო მაღალი, ან უფრო მცირე განაკვეთით არის გადასახდელი იმ შემთხვევაში, თუ საწარმო მოგებას ან გაუნაწილებელ მოგებას ნაწილობრივ ან მთლიანად გასცემს საწარმოს აქციონერებზე დივიდენდების სახით. სხვა იურისდიქციაში მოგების გადასახადი შეიძლება დაბრუნებას ან გადახდას ექვემდებარებოდეს იმ შემთხვევაში, თუ მოგება ან გაუნაწილებელი მოგება მთლიანად, ან მისი ნაწილი გაიცემა საწარმოს აქციონერებზე დივიდენდების სახით. ორივე შემთხვევაში, საწარმომ მიმდინარე და გადავადებული გადასახადები უნდა შეაფასოს გაუნაწილებელი მოგების მიმართ გამოსაყენებელი საგადასახადო განაკვეთით მანამ, სანამ საწარმო აღიარებს დივიდენდების გადახდის ვალდებულებას. როდესაც საწარმო აღიარებს დივიდენდების გადახდის ვალდებულებას, მან მაშინვე უნდა აღიაროს ამის შედეგად წარმოქმნილი მიმდინარე ან გადავადებული საგადასახადო ვალდებულება (აქტივი) და შესაბამისი საგადასახადო ხარჯი (შემოსავალი).

29.34

როდესაც საწარმო აქციონერებზე გასცემს დივიდენდებს, შესაძლოა მას მოეთხოვებოდეს დივიდენდების ნაწილის გადახდა საგადასახადო ორგანოებისთვის აქციონერთა სახელით. საგადასახადო ორგანოებისთვის გადახდილი, ან გადასახდელი ამგვარი თანხა უნდა აისახოს საკუთარ კაპიტალში, როგორც დივიდენდების ნაწილი.

29.35

საწარმომ საგადასახადო ხარჯი უნდა აღიაროს მთლიანი სრული შემოსავლის იმავე კომპონენტში (ე.ი. განგრძობითი ოპერაციები, შეწყვეტილი ოპერაციები, ან სხვა სრული შემოსავალი), ან საკუთარი კაპიტალის იმავე კომპონენტში, სადაც აღიარებულია ამ საგადასახადო ხარჯის გამომწვევი ოპერაცია, ან სხვა მოვლენა.

29.36

როდესაც საწარმოს ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში აქტივები და ვალდებულებები კლასიფიცირებული აქვს მოკლევადიან და გრძელვადიან აქტივებად და მოკლევადიან და გრძელვადიან ვალდებულებებად, მან გადავადებულ საგადასახადო აქტივებს (ვალდებულებებს) არ უნდა მიანიჭოს მოკლევადიანი აქტივების (მოკლევადიანი ვალდებულებების) კლასიფიკაცია

29.37

საწარმომ მხოლოდ იმ შემთხვევაში უნდა განახორციელოს მიმდინარე საგადასახადო აქტივებისა და მიმდინარე საგადასახადო ვალდებულებების ურთიერთგადაფარვა, ან გადავადებული საგადასახადო აქტივებისა და გადავადებული საგადასახადო ვალდებულებების ურთიერთგადაფარვა, როდესაც მას აქვს ამ თანხების ჩათვლის იურიდიული ძალის მქონე უფლება და მიზანშეუწონელი დანახარჯების, ან ძალისხმევის გარეშე შეუძლია იმის დემონსტრირება, რომ ანგარიშსწორებას გეგმავს ნეტო საფუძველზე, ან საგადასახადო აქტივის რეალიზებასა (გამოყენებასა) და საგადასახადო ვალდებულების დაფარვას ერთდროულად აპირებს.

29.38

საწარმომ უნდა გაამჟღავნოს ისეთი ინფორმაცია, რომელიც ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს დაეხმარება აღიარებულ ოპერაციებსა და სხვა მოვლენებთან დაკავშირებული მიმდინარე და გადავადებული გადასახადით განპირობებული საგადასახადო შედეგების ხასიათისა და ფინანსური გავლენის შეფასებაში.

29.39

საწარმომ ცალ-ცალკე უნდა აჩვენოს საგადასახადო ხარჯის (შემოსავლის) მთავარი კომპონენტები. საგადასახადო ხარჯის (შემოსავლის) მთავარი კომპონენტები შეიძლება მოიცავდეს:

(ა) მიმდინარე საგადასახადო ხარჯს (შემოსავალს);

(ბ) წინა საანგარიშგებო პერიოდების მიმდინარე გადასახადის კორექტირების თანხებს, რომლებიც აღიარებულია მიმდინარე პერიოდში;

(გ) გადავადებული საგადასახადო ხარჯის (შემოსავლის) თანხას, რომელიც დაკავშირებულია დროებითი სხვაობების წარმოშობასა და ამოწურვასთან;

(დ) გადავადებული საგადასახადო ხარჯის (შემოსავლის) თანხას, რომელიც დაკავშირებულია საგადასახადო განაკვეთებში მომხდარ ცვლილებასთან, ან ახალი გადასახადების შემოღებასთან;

(ე) წინა საანგარიშგებო პერიოდებში აუღიარებელ საგადასახადო ზარალთან, საგადასახადო კრედიტსა და დროებით სხვაობებთან დაკავშირებით წარმოშობილ შეღავათის თანხას, რომელიც გამოიყენება მიმდინარე საგადასახადო ხარჯის შესამცირებლად;

(ვ) გადავადებული საგადასახადო ხარჯის (შემოსავლის) კორექტირების თანხებს, რომელიც წარმოიშობა საწარმოს ან მისი აქციონერების საგადასახადო სტატუსის ცვლილების შედეგად;

(ზ) გადავადებულ საგადასახადო ხარჯს, რომელიც წარმოიშობა 29.31-ე პუნქტში განხილული გადავადებული საგადასახადო აქტივის ჩამოწერის ან ადრე ჩამოწერილი თანხის აღდგენის შემდეგ; და

(თ) საგადასახადო ხარჯის (შემოსავლის) თანხას, რომელიც უკავშირდება სააღრიცხვო პოლიტიკის ისეთ ცვლილებებსა და შეცდომებს, რომლებიც აისახება მოგების ან ზარალის შემადგენლობაში მე-10 განყოფილების - „სააღრიცხვო პოლიტიკა, შეფასებები და შეცდომები“ - შესაბამისად, რადგან შეუძლებელია მათი რეტროსპექტულად ასახვა.

29.40

საწარმომ ცალ-ცალკე უნდა აჩვენოს შემდეგი ინფორმაცია:

(ა) მიმდინარე და გადავადებული გადასახადის აგრეგირებული თანხა იმ მუხლებისთვის, რომლებიც აღიარებულია, როგორც სხვა სრული შემოსავლის ელემენტები;

(ბ) მიმდინარე და გადავადებული გადასახადის აგრეგირებული თანხა იმ მუხლებისათვის, რომლებიც პირდაპირ აისახება საკუთარი კაპიტალის დებეტში ან კრედიტში;

(გ) მნიშვნელოვანი განსხვავებების ახსნა, რომელიც არსებობს საგადასახადო ხარჯსა (შემოსავალს) და სააღრიცხვო მოგებისა და შესაფერისი საგადასახადო განაკვეთის ნამრავლს შორის, მაგალითად, ამგვარი სხვაობები შეიძლება წარმოიშვას ისეთი ოპერაციებიდან, როგორიცაა ამონაგები, რომელიც არ იბეგრება, ან საგადასახადო ხარჯები, რომლებიც არ გამოიქვითება საგადასახადო მოგების (საგადასახადო ზარალის) გაანგარიშებისას;

(დ) მიმდინარე პერიოდში გამოყენებული საგადასახადო განაკვეთის (განაკვეთების) ცვლილების ახსნა, წინა საანგარიშგებო პერიოდთან შედარებით;

(ე) თითოეული ტიპის დროებითი სხვაობისა და ასევე თითოეული ტიპის გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალისა და გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტისთვის:

(i) გადავადებული საგადასახადო ვალდებულებებისა და გადავადებული საგადასახადო აქტივების თანხა საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოსთვის; და

(ii) პერიოდის განმავლობაში გადავადებულ საგადასახადო ვალდებულებებსა და გადავადებულ საგადასახადო აქტივებში მომხდარი ცვლილებების ანალიზი.

(ვ) გამოსაქვითი დროებითი სხვაობების თანხა (და მათი ამოწურვის თარიღი), გამოუყენებელი საგადასახადო ზარალისა და გამოუყენებელი საგადასახადო კრედიტის თანხები, რომელთათვისაც ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში აღიარებული არ არის გადავადებული საგადასახადო აქტივი;

(ზ) 29.33 პუნქტში აღწერილ გარემოებებში, საწარმომ უნდა ახსნას მოგების გადასახადით დაბეგვრის შესაძლო შედეგების ხასიათი, რასაც გამოიწვევს აქციონერებზე დივიდენდების გაცემა.

29.41

თუ საწარმო არ მოახდენს საგადასახადო აქტივებისა და საგადასახადო ვალდებულებების ურთიერთგადაფარვას 29.37 პუნქტის შესაბამისად, ვინაიდან მიზანშეუწონელი დანახარჯების, ან ძალისხმევის გარეშე შეუძლებელია იმის დემონსტრირება, რომ იგი ანგარიშსწორებას გეგმავს ნეტო საფუძველზე, ან აქტივის რეალიზებასა (გამოყენებასა) და ვალდებულების დაფარვას ერთდროულად აპირებს, საწარმომ უნდა გაამჟღავნოს თანხები, რომელთა ჩათვლაც არ განხორციელდა, ასევე მიზეზები, რის გამოც ამ მოთხოვნის გამოყენებას დასჭირდება მიზანშეუწონელი დანახარჯები ან ძალისხმევა.