15.1

წინამდებარე განყოფილება ეხება ერთობლივი საქმიანობის ასახვას კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში და ასევე იმ ინვესტორის ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც არ არის სათავო საწარმო, მაგრამ გააჩნია სრულუფლებიანი მონაწილის წილი ერთ ან რამდენიმე ერთობლივ საქმიანობაში. 9.26 პუნქტი განსაზღვრავს მოთხოვნებს, რომლის მიხედვითაც აისახება საწარმოს ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში სრულუფლებიანი მონაწილის წილი ერთობლივ საქმიანობაში.

15.2

ერთობლივი კონტროლი წარმოადგენს ხელშეკრულებით დადგენილ ერთობლივ კონტროლს ეკონომიკურ საქმიანობაზე, რომელიც მხოლოდ მაშინ არსებობს, როდესაც სტრატეგიული ფინანსური და სამეურნეო გადაწყვეტილებების მიღება უკავშირდება საქმიანობას, რომელიც საჭიროებს ერთობლივად მაკონტროლებელ მხარეთა (სრულუფლებიანი მონაწილეების) ერთსულოვან თანხმობას.

15.3

ერთობლივი საქმიანობა გულისხმობს ორი ან მეტი მონაწილე მხარის მიერ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებული ეკონომიკური საქმიანობის წარმართვას სახელშეკრულებო შეთანხმების საფუძველზე. ერთობლივ საქმიანობას შეიძლება ჰქონდეს ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებული საქმიანობის, ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებული აქტივებისა და ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებული საწარმოს ფორმა.

15.4

ზოგჯერ ერთობლივი საქმიანობა სრულუფლებიანი მონაწილეების აქტივებისა და სხვა რესურსების გამოყენებას გულისხმობს და არა კორპორაციის, ამხანაგობის, ან სხვა ტიპის საწარმოს დაფუძნებას, ან ისეთი ფინანსური სტრუქტურის ჩამოყალიბებას, რომელიც განცალკევებულია სრულუფლებიანი მონაწილე საწარმოებისაგან. თითოეული სრულუფლებიანი მონაწილე საწარმო იყენებს თავის ძირითად საშუალებებს და გააჩნია საკუთარი მარაგი; აგრეთვე ეწევა საკუთარ ხარჯებს, იღებს გარკვეულ ვალდებულებებს და თვითონ მოიპოვებს საკუთარ ფინანსურ სახსრებს, რაც მისი საკუთარი ვალდებულებაა. ერთობლივი საქმიანობა შეიძლება განხორციელდეს სრულუფლებიანი მონაწილის დაქირავებულ პირთა მიერ, სრულუფლებიანი მონაწილის ანალოგიური საქმიანობის პარალელურად. ერთობლივი საქმიანობის სახელშეკრულებო შეთანხმება, როგორც წესი, ითვალისწინებს ერთობლივი პროდუქტის გაყიდვიდან მიღებული ამონაგებისა და ერთობლივად გაწეული ხარჯების განაწილების წესს სრულუფლებიან მონაწილეებს შორის.

15.5

სრულუფლებიანმა მონაწილემ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საქმიანობაში მონაწილეობასთან დაკავშირებით საკუთარ ფინანსურ ანგარიშგებაში უნდა ასახოს:

(ა) აქტივები, რომლებსაც ის აკონტროლებს და ვალდებულებები, რომლებსაც თვითონ იღებს; და

(ბ) გაწეული საკუთარი ხარჯები და თავისი წილი ერთობლივი საქმიანობის საქონლისა და მომსახურების გაყიდვიდან მიღებულ შემოსავალში.

15.6

ზოგიერთი ერთობლივი საქმიანობა გულისხმობს სრულუფლებიანი მონაწილეების მიერ ერთობლივი საქმიანობის მიზნებისათვის შეძენილი, ან ერთობლივ საქმიანობაში შეტანილი ერთი ან რამდენიმე აქტივის ერთობლივ კონტროლს და ხშირად ასევე ამ აქტივების ერთობლივ საკუთრებასაც.

15.7

ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ აქტივებში თავის წილთან მიმართებაში, სრულუფლებიანმა მონაწილემ საკუთარ ფინანსურ ანგარიშგებაში უნდა ასახოს:

(ა) თავისი წილი ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ აქტივებში, რომლებიც კლასიფიცირებული იქნება აქტივების ბუნების შესაფერისი საკლასიფიკაციო ჯგუფების მიხედვით;

(ბ) ერთობლივ საქმიანობასთან დაკავშირებული ნებისმიერი საკუთარი ვალდებულება;

(გ) თავისი წილი სხვა სრულუფლებიან მონაწილეებთან ერთად აღებულ ვალდებულებებში, რომლებიც დაკავშირებულია ერთობლივ საქმიანობასთან;

(დ) ერთობლივი საქმიანობის პროდუქციის თავისი წილის გაყიდვიდან ან გამოყენებიდან მიღებული შემოსავლები, ასევე ერთობლივი საქმიანობისათვის გაღებულ ხარჯებში საკუთარი წილი; და

(ე) ყველა ის ხარჯი, რომელიც მან გასწია ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობისათვის.

15.8

ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებული საწარმო არის ისეთი ერთობლივი საქმიანობა, რომელიც გულისხმობს კორპორაციის, ამხანაგობის ან სხვა რომელიმე ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის საწარმოს დაფუძნებას, რომელშიც თითოეულ სრულუფლებიან მონაწილეს თავისი წილი გააჩნია. აღნიშნული საწარმო ფუნქციონირებს სხვა საწარმოთა ანალოგიურად, იმ განსხვავებით, რომ სრულუფლებიან მონაწილეებს შორის დადებული სახელშეკრულებო შეთანხმება აწესებს ერთობლივ კონტროლს ამ საწარმოს ეკონომიკურ საქმიანობაზე.

15.9

სრულუფლებიანმა მონაწილემ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოში განხორციელებული ყველა ინვესტიცია უნდა აღრიცხოს შემდეგი მეთოდებიდან ერთ-ერთით: (ა) თვითღირებულების მოდელი (იხ. პუნქტი 15.10); (ბ) წილობრივი მეთოდი (ის. პუნქტი 15.13); ან (გ) რეალური ღირებულების მოდელი (იხ. პუნქტი 15.4).

15.10

სრულუფლებიანმა მონაწილემ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოში განხორციელებული ინვესტიცია უნდა შეაფასოს თვითღირებულებიდან დაგროვილი გაუფასურების ზარალის გამოკლების შედეგად მიღებული თანხით, 27-ე განყოფილების - „აქტივების გაუფასურება“ - შესაბამისად, თუ არ არსებობს ამ ინვესტიციის გამოქვეყნებული კოტირებული ფასები.

15.11

სრულუფლებიანმა მონაწილემ ამ ინვესტიციიდან მიღებული განაწილებები უნდა აღიაროს შემოსავლად, იმის მიუხედავად, საიდან იქნა მიღებული ეს განაწილებები: ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებული საწარმოს გაუნაწილებელი მოგებიდან, რომელიც წარმოიქმნა ინვესტიციის შეძენის თარიღამდე, თუ ინვესტიციის შეძენის თარიღის შემდგომ პერიოდში წარმოქმნილი გაუნაწილებელი მოგებიდან.

15.12

სრულუფლებიანმა მონაწილემ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოში განხორციელებული ინვესტიცია უნდა შეაფასოს რეალური ღირებულების მოდელით, თუ არსებობს ამ ინვესტიციის გამოქვეყნებული კოტირებული ფასი (იხ. პუნქტი 15.14).

15.13

სრულუფლებიანმა მონაწილემ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოში განხორციელებული ინვესტიცია უნდა შეაფასოს წილობრივი მეთოდით, 14.8 პუნქტში აღწერილი პროცედურების გამოყენებით (ამ პუნქტში გამოყენებული ტერმინი „მნიშვნელოვანი გავლენა“ უნდა შეიცვალოს ტერმინით „ერთობლივი კონტროლი“).

15.14

ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოში განხორციელებული ინვესტიცია სრულუფლებიანმა მონაწილემ თავდაპირველი აღიარებისას უნდა შეაფასოს ოპერაციის (გარიგების) ფასით. გარიგების ფასში არ შედის გარიგების დანახარჯები.

15.15

ყოველი საანგარიშგებო თარიღისათვის სრულუფლებიანმა მონაწილემ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოში განხორციელებული ინვესტიცია უნდა შეაფასოს რეალური ღირებულებით, ხოლო რეალურ ღირებულებაში მომხდარი ცვლილებები აღიაროს მოგებაში ან ზარალში, 11.27–11.32 პუნქტებში რეალური ღირებულების შეფასების შესახებ მოცემული მითითებების შესაბამისად. სრულუფლებიანმა მონაწილემ, რომელიც რეალური ღირებულების მოდელს იყენებს, თვითღირებულების მოდელი უნდა გამოიყენოს ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოში განხორციელებული ისეთი ინვესტიციის შესაფასებლად, რომლის რეალური ღირებულების საიმედოდ შეფასება შეუძლებელია მიზანშეუწონელი დანახარჯების, ან ძალისხმევის გარეშე.

15.16

როდესაც სრულუფლებიანი მონაწილე, წილის სახით, ერთობლივ საქმიანობაში შეიტანს აქტივებს, ან ერთობლივ საქმიანობას მიჰყიდის აქტივებს, ამ ოპერაციიდან წარმოქმნილი შემოსულობისა და ზარალის ნებისმიერი აღიარებული ნაწილი უნდა ასახავდეს ოპერაციის შინაარსს. თუ აქტივები დარჩება ერთობლივ საქმიანობაში და სრულუფლებიანი მონაწილე გადასცემს საკუთრებასთან დაკავშირებულ ყველა მნიშვნელოვან რისკსა და სარგებელს, სრულუფლებიანმა მონაწილემ უნდა ასახოს შემოსულობის ან ზარალის მხოლოდ ის ნაწილი, რომელიც დაკავშირებულია სხვა სრულუფლებიანი მონაწილეების წილთან. სრულუფლებიანმა მონაწილემ უნდა აღიაროს ამ ოპერაციიდან მიღებული ზარალის მთელი თანხა, როდესაც წილის სახით აქტივების შეტანის, ან მიყიდვის პროცესი ადასტურებს ამ აქტივების გაუფასურებით განპირობებული ზარალის არსებობას.

15.17

როდესაც სრულუფლებიანი მონაწილე ერთობლივი საქმიანობისაგან შეიძენს აქტივებს, მან არ უნდა აღიაროს ამ ოპერაციიდან მიღებული მოგების თავისი წილი ერთობლივი საქმიანობის მოგებაში მანამ, სანამ იგი სხვა დამოუკიდებელ მხარეს არ მიჰყიდის ამ აქტივებს. სრულუფლებიანმა მონაწილემ ამ ოპერაციიდან მიღებულ ზარალში თავისი წილი ისევე უნდა აღიაროს, როგორც მოგების დროს, იმ გამონაკლისი შემთხვევების გარდა, როდესაც ზარალი დაუყოვნებლივ უნდა აღიარდეს, რადგან იგი წარმოადგენს აქტივების გაუფასურების ზარალს.

15.18

ინვესტორმა, რომელსაც არ გააჩნია ერთობლივ საქმიანობაში ერთობლივი კონტროლის უფლება, აღნიშნული ინვესტიცია უნდა აღრიცხოს მე-11 განყოფილების - „ძირითადი ფინანსური ინსტრუმენტები“ ან მე-12 განყოფილების - „სხვა ფინანსურ ინსტრუმენტებთან დაკავშირებული საკითხები“ - მიხედვით, ან მე-14 განყოფილების - „ინვესტიციები მეკავშირე საწარმოებში“ - შესაბამისად, თუ მას გააჩნია მნიშვნელოვანი გავლენა ერთობლივ საქმიანობაზე.

15.19

საწარმომ უნდა გაამჟღავნოს შემდეგი ინფორმაცია:

(ა) სააღრიცხვო პოლიტიკა, რომელსაც იყენებს ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოებში თავისი წილის აღიარებისათვის;

(ბ) ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოებში განხორციელებული ინვესტიციების საბალანსო ღირებულება (იხ. პუნქტი 4.2(ლ));

(გ) ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოებში განხორციელებული ისეთი ინვესტიციების რეალური ღირებულება, რომლებიც აღირიცხება წილობრივი მეთოდით და რომელთათვისაც არსებობს გამოქვეყნებული კოტირებული ფასი; და

(დ) ინვესტორის მიერ ერთობლივ საქმიანობასთან დაკავშირებით აღებული ვალდებულებების აგრეგირებული სიდიდე და თავისი წილი სხვა ინვესტორებთან ერთად აღებულ საინვესტიციო ვალდებულებებში, ასევე თავისი წილი თავად ერთობლივი საქმიანობის საინვესტიციო ვალდებულებებში.

15.20

წილობრივი მეთოდით აღრიცხულ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოებთან დაკავშირებით, სრულუფლებიანმა მონაწილემ დამატებით უნდა გაამჟღავნოს ინფორმაცია 14.14 პუნქტის მოთხოვნების მიხედვითაც, რომლებიც ეხება წილობრივი მეთოდით აღრიცხულ ინვესტიციებს.

15.21

რეალური ღირებულების მოდელით აღრიცხულ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოებთან დაკავშირებით, სრულუფლებიანმა მონაწილემ განმარტებით შენიშვნებში ინფორმაცია უნდა ასახოს 11.41–11.44 პუნქტების შესაბამისად. თუ სრულუფლებიანი მონაწილე რომელიმე ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოსთან მიმართებით იყენებს მიზანშეუწონელი დანახარჯების, ან ძალისხმევით განპირობებულ გამონაკლის მიდგომას, როგორც ეს აღწერილია 15.15 პუნქტში, მან ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში უნდა გაამჟღავნოს თავად ეს ფაქტი, მიზეზები, რის გამოც რეალური ღირებულების შეფასებას სჭირდება მიზანშეუწონელი დანახარჯები ან ძალისხმევა, ასევე იმ ერთობლივ კონტროლს დაქვემდებარებულ საწარმოებში განხორციელებული ინვესტიციების საბალანსო ღირებულებები, რომლებიც აღრიცხულია თვითღირებულების მოდელით.