ifrs 03 ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტი 3

ifrs03.pdf
View Download
ფასს 3 სმ

ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტი 3

საწარმოთა გაერთიანება

მიზანი


1. წინამდებარე ფასს-ის მიზანია, გააუმჯობესოს იმ ინფორმაციის შესაბამისობა, საიმედოობა და შესადარისობა, რომელსაც ანგარიშვალდებული სამეურნეო ერთეული წარმოადგენს ფინანსურ ანგარიშგებაში საწარმოთა გაერთიანების შესახებ. ამ მიზნით ფასს ადგენს პრინციპებსა და მოთხოვნებს იმის შესახებ, თუ მყიდველმა საწარმომ როგორ უნდა:

ა) აღიაროს და შეაფასოს ფინანსურ ანგარიშგებაში შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივები, აღებული ვალდებულებები და ნებისმიერი არამაკონტროლებელი წილი შეძენილ საწარმოში;

ბ) აღიაროს და შეაფასოს საწარმოთა გაერთიანებისას შეძენილი გუდვილი, ან ხელ-საყრელი შესყიდვიდან მიღებული შემოსულობა; და

გ) განსაზღვროს, რა ინფორმაცია გააშუქოს, რათა ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებელს საწარმოთა გაერთიანების თავისებურებებისა და ფინანსური შედეგების შეფასების საშუალება მისცეს.

მოქმედების სფერო


2. წინამდებარე ფასს გამოიყენება სამეურნეო ოპერაციის ან სხვა მოვლენის მიმართ, რომელიც აკმაყოფილებს საწარმოთა გაერთიანების განმარტებას. იგი არ ვრცელდება:

ა) ერთობლივი საქმიანობის ფორმირების აღრიცხვაზე თვითონ ერთობლივი საქმიანობის ფინანსურ ანგარიშგებაში;

ბ) აქტივის ან აქტივების ჯგუფის შეძენაზე, რომელიც არ აფუძნებს საწარმოს. ასეთ შემთხვევებში, მყიდველმა საწარმომ უნდა განსაზღვროს და აღიაროს შეძენილი ინდივიდუალური იდენტიფიცირებადი აქტივები (მათ შორის ის აქტივები, რომლებიც აკმაყოფილებს ბასს 38-ში   `არამატერიალური აქტივები~   მოცემულ არამატე-რიალური აქტივების განმარტებას ან აღიარების კრიტერიუმებს) და აღებული ვალდებულებები. ამ ჯგუფის ღირებულება უნდა მიეკუთვნოს ინდივიდუალურად იდენ-ტიფიცირებად აქტივებსა და ვალდებულებებს, შესყიდვის თარიღისათვის შეფასებული მათი შედარებითი რეალური ღირებულების საფუძველზე. ასეთი სამეურნეო ოპერაცია ან მოვლენა არ წარმოქმნის გუდვილს.


გ) საერთო კონტროლს დაქვემდებარებული სამეურნეო ერთეულების ან საწარმოთა გაერთიანებაზე (შესაბამისი მითითებები მოცემულია ბ1 ბ4 პუნქტებში).

2ა. წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნები არ ვრცელდება ისეთ შემთხვევაზე, როდესაც საინვესტიციო საწარმო (როგორც ეს განმარტებულია ფასს 10-ში   `კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება~) იძენს ინვესტიციას შვილობილ საწარმოში, რომლის შეფასებაც მოითხოვება რეალური ღირებულებით, ცვლილებების მოგებაში ან ზარალში ასახვით.

საწარმოთა გაერთიანების იდენტიფიკაცია


3. საწარმომ უნდა განსაზღვროს, სამეურნეო ოპერაცია ან სხვა მოვლენა, არის თუ არა საწარმოთა გაერთიანება წინამდებარე ფასს-ის განმარტებით, რომელიც მოითხოვს, რომ შეძენილმა აქტივებმა და აღებულმა ვალდებულებებმა დააფუძნოს საწარმო. თუ შეძენილი აქტივები არ წარმოადგენს საწარმოს, ანგარიშვალდებულმა საწარმომ სამეურნეო ოპერაცია ან სხვა მოვლენა უნდა ასახოს, როგორც აქტივის შეძენა. ბ5-ბ12 პუნქტებში მოცემულია მითითებები საწარმოთა გაერთიანების იდენტიფიცირებისა და საწარმოს განმარტების შესახებ.


 
 
ფასს 3 სმ

შეძენის მეთოდი


4. საწარმომ საწარმოთა თითოეული გაერთიანება უნდა ასახოს შეძენის მეთოდით.

5. შეძენის მეთოდის გამოყენება საჭიროებს:

ა) მყიდველი საწარმოს იდენტიფიკაციას;

ბ) შეძენის თარიღის განსაზღვრას;

გ) შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივების, აღებული ვალდებულებებისა და შეძენილი საწარმოს არამაკონტროლებელი წილის აღიარებასა და შეფასებას; და

დ) გუდვილის ან ხელსაყრელი შესყიდვიდან მიღებული შემოსულობის აღიარებასა და შეფასებას.


მყიდველი საწარმოს იდენტიფიკაცია

6. ყოველი საწარმოთა გაერთიანებისათვის ერთ-ერთი გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული უნდა განისაზღვროს როგორც მყიდველი.

7. მყიდველის ანუ იმ სამეურნეო ერთეულის დასადგენად, რომელიც კონტროლს იღებს შეძენილ საწარმოზე, გამოყენებულ უნდა იქნეს ფასს 10-ის სახელმძღვანელო მითითებები. თუ საწარმოთა გაერთიანება განხორციელდა, მაგრამ ფასს 10-ის მითითებების გამოყენებით ნათლად არ გამოჩნდა, რომელი გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული წარმოადგენს მყიდველს, მაშინ ამის დასადგენად საწარმომ უნდა განიხილოს ბ14-ბ18 პუნქტებში აღწე-რილი ფაქტორები.


შეძენის თარიღის განსაზღვრა

8. მყიდველმა საწარმომ უნდა დაადგინოს შეძენის თარიღი, რომელიც არის თარიღი, როდესაც ის კონტროლს იღებს შეძენილ საწარმოზე.

9. თარიღი, როდესაც მყიდველი საწარმო კონტროლს იღებს შეძენილ საწარმოზე, საზოგადოდ, არის თარიღი, როდესაც მყიდველი საწარმო იურიდიულად გადასცემს კომპენსაციას, იძენს შეძენილი საწარმოს აქტივებს და იღებს მის ვალდებულებებს, ანუ გარიგების დახურვის თარიღი. თუმცა, მყიდველმა საწარმომ შეიძლება კონტროლი ისეთი თარიღისთვის აიღოს, რომელიც წინ უსწრებს ან მოსდევს გარიგების დახურვის თარიღს. მაგალითად, შეძენის თარიღი წინ უსწრებს გარიგების დახურვის თარიღს, თუ წერილობითი შეთანხმებით დაშვებულია, რომ მყიდველმა საწარმომ შეძენილ საწარმოზე კონტროლი აიღოს გარიგების დახურვის თარიღამდე. შეძენის თარიღის დადგენისას მყიდველმა საწარმომ უნდა განიხილოს საქმესთან დაკავშირებული ყველა ფაქტი და გარემოება.


შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივების, აღებული ვალდებულებებისა და შეძენილი საწარმოს არამაკონტორლებელი წილის აღიარება და შეფასება

აღიარების პრინციპი

10. შეძენის თარიღიდან დაწყებული, მყიდველმა საწარმომ გუდვილისაგან განცალკევებით უნდა აღიაროს შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივები, აღებული ვალდებულებები და შეძენილი საწარმოს არამაკონტროლებელი წილი. შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივებისა და აღებული ვალდებულებების აღიარება ექვემდებარება მე-11 და მე-12 პუნქტებში ჩამოყალიბებულ პირობებს.

აღიარების პირობები

11. შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივები და აღებული ვალდებულებები შეძენის თარიღი-სათვის უნდა აკმაყოფილებდეს ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის სტრუქტურულ საფუძვლებში მოცემულ აქტივებისა და ვალდებულებების განმარტებებს, რათა შესაძლებელი იყოს მათი აღიარება შეძენის მეთოდის გამოყენებისას, როგორც მისი ნაწილის. მაგალითად, დანახარჯები, რომლის გაწევასაც მომავალში მყიდველი საწარმო

 
 
ფასს 3 სმ

ვარაუდობს, მაგრამ ვალდებული არ არის ასე მოიქცეს, რათა განახორციელოს თავისი გეგმა და შეწყვიტოს შეძენილი საწარმოს საქმიანობა ან შეძენილი საწარმოს მომუშავეთა დასაქმება, ან გადააადგილოს მისი პერსონალი, შეძენის თარიღისათვის არ წარმოადგენს ვალდებულებებს. ამიტომ, მყიდველი საწარმო ამ დანახარჯებს არ აღიარებს, როგორც შეძენის მეთოდის გამოყენების ნაწილს. პირიქით, მყიდველი საწარმო ამ დანახარჯებს აღიარებს გაერთიანების შემდგომი პერიოდის ფინანსურ ანგარიშგებაში სხვა ფასს-ების შესაბამისად.

12. გარდა ამისა, იმისათვის, რომ შეძენილმა იდენტიფიცირებადმა აქტივებმა და აღებულმა ვალდებულებებმა დააკმაყოფილოს აღიარების კრიტერიუმები, როგორც შეძენის მეთოდის შემადგენელმა ნაწილმა, ეს აქტივები და ვალდებულებები უნდა იყოს იმის ნაწილი, რაც მყიდველმა და შეძენილმა საწარმომ (ან მისმა ყოფილმა მესაკუთრეებმა) გაცვალეს საწარმოთა გაერთიანების გარიგების დროს და არა რომელიმე სხვა განცალკევებული სამეურნეო ოპერაციების შედეგი. მყიდველმა საწარმომ უნდა გამოიყენოს 51-53-ე პუნქტების მითითებები, რათა განსაზღვროს, რომელი შეძენილი აქტივები და აღებული ვალდებუ-ლებები წარმოადგენს შეძენილი საწარმოსთვის შესრულებილი გაცვლის შემადგენელ ნაწილს და რომელი არის სხვა განცალკევებული სამეურნეო ოპერაციის შედეგი (თუ ასეთი არსებობს), რომელიც აისახება თავისი შინაარსისა და სათანადო ფასს-ის შესაბამისად.

13. მყიდველი საწარმოს მიერ აღიარების პრინციპისა და პირობების გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს ზოგიერთი ისეთი აქტივისა და ვალდებულების აღიარება, რომელიც შეძენილმა საწარმომ მანამდე არ აღიარა ფინანსურ ანგარიშგებაში როგორც აქტივები და ვალდებულებები. მაგალითად, მყიდველი საწარმო აღიარებს შეძენილ იდენტიფიცირებად არამატერიალურ აქტივს, როგორიცაა საფირმო ნიშანი, პატენტი ან კლიენტთან ურთიერთობა, რომელიც შეძენილმა საწარმომ არ აღიარა ფინანსურ ანგარიშგებაში როგორც აქტივები, რადგან თვითონ შექმნა ისინი საწარმოში და შესაბამისი დანახარჯები ხარჯებს მიაკუთვნა.


14. ბ28-ბ40 პუნქტებში მოცემულია მითითებები საოპერაციო იჯარისა და არამატერიალური აქტივების აღიარებაზე. 22-28-ე პუნქტებში განსაზღვრულია იდენტიფიცირებადი აქტივებისა და ვალდებულებების სახეობები, რომელიც შეიცავს ისეთ მუხლებს, რომლებისთვისაც მოცემული ფასს უშვებს აღიარების პრინციპისა და პირობების ნორმიდან მცირედი გადახრის უფლებას.


საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივებისა და აღებული ვალდებულებების კლასიფიცირება, ან გარკვეული მიზნისთვის მათი უფლებამოსილების განსაზღვრა

15. შეძენის თარიღისათვის მყიდველმა საწარმომ უნდა მოახდინოს შეძენილი იდენტი-ფიცირებადი აქტივებისა და აღებული ვალდებულებების კლასიფიცირება, ან გარკვეული მიზნისთვის მათი უფლებამოსილების განსაზღვრა, რაც აუცილებელია შემდგომში სხვა ფასს-ების გამოსაყენებლად. მყიდველმა საწარმომ ეს კლასიფიკაცია ან უფლებამოსილება უნდა განსაზღვროს შეძენის თარიღისათვის არსებული სახელშეკრულებო პირობების, ეკონომიკური პირობების, თავისი სამეურნეო ან სააღრიცხვო პოლიტიკისა და სხვა სათანადო პირობების საფუძველზე.

16. ზოგ შემთხვევაში, ფასს-ები განსხვავებულად აღრიცხვას ითვალისწინებს იმისდა მიხედვით, რა კლასიფიკაციას ანიჭებს ან რა მიზნისთვის განსაზღვრავს საწარმო ამა თუ იმ კონკრე-ტულ აქტივსა და ვალდებულებას. მუხლების კლასიფიკაციის ან გარკვეული მიზნისთვის მათი უფლებამოსილების განსაზღვრის ნიმუშები, რაც მყიდველმა საწარმომ უნდა გააკეთოს შეძენის თარიღისათვის არსებული სათანადო პირობების საფუძველზე, მოიცავს, მაგრამ არ შემოიფარგლება შემდეგი ჩამონათვალით:

ა) კონკრეტული ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების კლასიფიკაცია, როგორც რეალური ღირებულებით ან ამორტიზებული ღირებულებით შეფასებული, ფასს 9-ის   `ფინანსური ინსტრუმენტები~   შესაბამისად;





 
 
ფასს 3 სმ

ბ) წარმოებული ინსტრუმენტის განსაზღვრა ჰეჯირების ინსტრუმენტად ფასს 9-ის შესაბა-მისად; და

გ) დადგენა იმისა, ჩართული წარმოებული ინსტრუმენტი გამოყოფილ უნდა იქნეს თუ არა ძირითადი ხელშეკრულებიდან ფასს 9-ის შესაბამისად (რაც `კლასიფიკაციის~ საკითხია, როგორც წინამდებარე ფასს-ში გამოიყენება ეს ტერმინი).

17. წინამდებარე ფასს უშვებს ორ გამონაკლისს მე-15 პუნქტში მოცემულ პრინციპთან მიმართე-ბით:

ა) საიჯარო ხელშეკრულების კლასიფიკაცია საოპერაციო იჯარად ან ფინანსურ იჯარად ბასს 17-ის   `იჯარა~   შესაბამისად; და

ბ) ხელშეკრულების კლასიფიკაცია სადაზღვევო ხელშეკრულებად ფასს 4-ის   `სადაზღვევო ხელშეკრულებები~   შესაბამისად.

მყიდველმა საწარმომ ამ ხელშეკრულებების კლასიფიკაცია უნდა განახორციელოს სახელშეკრულებო პირობებისა და სხვა ფაქტორების საფუძველზე, რომლებიც არსებობს ხელშეკრულების ამოქმედების თარიღისათვის (ან, თუ ხელშეკრულების პირობები იმგვარად შეიცვალა, რომ შეცვლილი პირობები გავლენას ახდენს მის კლასიფიკაციაზე   ხელშეკრულების შესწორების თარიღისათვის, რომელიც შეიძლება იყოს შეძენის თარიღი).

შეფასების პრინციპი

18. მყიდველმა საწარმომ შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივები და აღებული ვალდებულებები უნდა შეაფასოს რეალური ღირებულებით შეძენის თარიღისთვის.

19. თითოეული საწარმოთა გაერთიანებისთვის მყიდველმა საწარმომ შეძენის თარიღისთვის უნდა შეაფასოს შეძენილი საწარმოს არამაკონტროლებელი წილის კომპონენტები, რომლე-ბიც არსებული (ძალაში შესული) საკუთრების წილებია და მფლობელებს შეძენილი საწარ-მოს წმინდა აქტივების პროპორციული წილის მიღების უფლებას ანიჭებს მისი ლიკვიდაციის დროს:

ა) რეალური ღირებულებით; ან

ბ) როგორც ძალაში შესული ინსტრუმენტების პროპორციული წილი შეძენილი საწარმოს იდენტიფიცირებად წმინდა აქტივებთან დაკავშირებით აღიარებულ თანხებში.

არამაკონტროლებელი წილის ყველა სხვა კომპონენტი უნდა შეფასდეს მათი შეძენის თარიღისთვის განსაზღვრული რეალური ღირებულებით, თუ ფასს-ებით მათი შეფასება არ მოითხოვება რაიმე სხვა საფუძვლით.

20. 24-31-ე პუნქტებში განსაზღვრულია იდენტიფიცირებადი აქტივებისა და ვალდებულებების სახეობები, რომლებიც მოიცავს ისეთ მუხლებს, რომელთათვისაც წინამდებარე ფასს მცირე გამონაკლისებს უშვებს შეფასების პრინციპში.

გამონაკლისები აღიარების ან შეფასების პრინციპებში

21. წინამდებარე ფასს უშვებს მცირე გამონაკლისებს აღიარებისა და შეფასების პრინციპებში. 22-31-ე პუნქტებში განსაზღვრულია სპეციფიკური მუხლები, რომელთათვისაც დაშვებულია გამონაკლისი და ასევე ამ გამონაკლისების თავისებურებები. მყიდველმა საწარმომ ეს მუხლები უნდა ასახოს 22-31-ე პუნქტების მოთხოვნების საფუძველზე, რაც შემდგომში გამოიწვევს ზოგიერთი მუხლის:

ა) აღიარებას მე-11 და მე-12 პუნქტებით დადგენილი აღიარების პირობების გარდა სხვა პირობების შესაბამისადაც, ან სხვა ფასს-ების მოთხოვნების შესაბამისად და ეს შედე-გები განსხვავებული იქნება ამ სტანდარტის აღიარების პრინციპისა და პირობების გამოყენებით მიღებული შედეგისგან.

ბ) შეფასებას ისეთი თანხით, რომელიც განსხვავებული იქნება შეძენის თარიღის შესაბა-მისი რეალური ღირებულებისაგან.



 
 
ფასს 3 სმ

გამონაკლისი აღიარების პრინციპში

პირობითი ვალდებულებები

22. ბასს 37   `ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობითი აქტივები~   განსა-ზღვრავს პირობით ვალდებულებას, როგორც:

ა) შესაძლო მოვალეობას, რომელიც წარმოიქმნება წარსული მოვლენების შედეგად და რომლის არსებობაც დადასტურდება მხოლოდ ერთი ან მეტი განუსაზღვრელი მოვლენის მომავალში მოხდენით ან არმოხდენით, რომელიც მთლიანად არ ექვემდებარება საწარ-მოს კონტროლს; ან


ბ) მიმდინარე მოვალეობას, რომელიც წარმოიქმნა წარსული მოვლენების შედეგად, მაგ-რამ აღიარებული არ არის, რადგან:

(ი) მოსალოდნელი არ არის, რომ ვალდებულების დასაფარად საჭირო იქნება საწარ-მოდან რესურსებში განივთებული ეკონომიკური სარგებელის გასვლა; ან

(იი) შეუძლებელია ვალდებულების თანხის საკმარისად საიმედოდ შეფასება.

23. ბასს 37-ის მოთხოვნები არ გამოიყენება იმის დასადგენად, თუ რომელი პირობითი ვალდებულებები უნდა აღიარდეს შეძენის თარიღისათვის. ამის მაგიერ, მყიდველმა საწარმომ შეძენის თარიღისათვის უნდა აღიაროს საწარმოთა გაერთიანებაში აღებული პირობითი ვალდებულება, თუ ეს არის მიმდინარე მოვალეობა, რომელიც წარმოიშობა წარსული მოვლენების შედეგად და მისი რეალური ღირებულება შეიძლება საიმედოდ შეფასდეს. ამგვარად, ბასს 37-ის საპირისპიროდ, მყიდველი საწარმო შეძენის თარიღით აღიარებს საწარმოთა გაერთიანებაში აღებულ პირობით ვალდებულებას მაშინაც კი, თუნდაც მოსალოდნელი არ იყოს რესურსებში განივთებული ეკონომიკური სარგებლის გასვლა საწარმოდან ამ ვალდებულების დასაფარად. პირობითი ვალდებულებების შემდგომი აღრიცხვისათვის მითითებები მოცემულია 56-ე პუნქტში.

გამონაკლისები აღიარებისა და შეფასების პრინციპებში

მოგებიდან გადასახადები

24. მყიდველმა საწარმომ ბასს 12-ის   `მოგებიდან გადასახადები~   შესაბამისად უნდა აღიაროს და შეაფასოს გადავადებული საგადასახადო აქტივი ან ვალდებულება, რომელიც წარმოიშობა საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილი აქტივებისა და აღებული ვალდებულე-ბებისაგან.


25. მყიდველმა საწარმომ ბასს 12-ის შესაბამისად უნდა ასახოს დროებითი სხვაობების შესაძლო საგადასახადო ეფექტები და მომავალ პერიოდში გადასატანი, შეძენილი საწარმოს ის თანხები, რომლებიც შეძენის თარიღისთვის არსებობს, ან შეძენის შედეგად წარმოიშობა. დაქირავებულ მომუშავეთა გასამრჯელოები

26. მყიდველმა საწარმომ ბასს 19-ის   `დაქირავებულ მომუშავეთა გასამრჯელოები~   შესაბამისად უნდა აღიაროს და შეაფასოს ვალდებულება (ან აქტივი, თუ ასეთი არსებობს), რომელიც უკავშირდება შეძენილი საწარმოს დაქირავებულ მომუშავეთა გასამრჯელოების შეთანხმებებს.

საგარანტიო აქტივები

27. საწარმოთა გაერთიანებაში გამყიდველმა შეიძლება მყიდველ საწარმოს ხელშეკრულებით მისცეს გარანტია იმ გაუთვალისწინებელი ან გაურკვეველი გარემოებების შედეგებით გამოწვეული ზარალის ანაზღაურების, რომელიც დაკავშირებულია ყველა ან მხოლოდ რომელიმე კონკრეტული აქტივის ან ვალდებულების ნაწილთან. მაგალითად, გამყიდველმა შეიძლება დააზღვიოს ამა თუ იმ კონკრეტული პირობითი მოვლენით გამოწვეულ ვალდებულებასთან დაკავშირებული მყიდველი საწარმოს ისეთი დანაკარგები, რომელიც აღემატება წინასწარდადგენილ გარკვეულ თანხას. სხვა სიტყვებით, გამყიდველი იძლევა გარანტიას, რომ მყიდველი საწარმოს ვალდებულება არ გადააჭარბებს წინასწარ დადგენილ თანხას. შედეგად, მყიდველი საწარმო იძენს საგარანტიო აქტივს. მყიდველმა საწარმომ


 
 
ფასს 3 სმ

საგარანტიო აქტივიც მაშინვე უნდა აღიაროს, როდესაც საგარანტიო მუხლს აღიარებს, რომელიც იმავე საფუძვლით იქნება შეფასებული, როგორც საგარანტიო მუხლი და მასთან დაკავშირებით საჭირო იქნება საეჭვო ვალების ანარიცხების შეფასება. ამგვარად, თუ გარანტია უკავშირდება შეძენის თარიღით აღიარებულ აქტივს ან ვალდებულებას, რომელიც შეფასებულია რეალური ღირებულებით შეძენის თარიღისთვის, მყიდველმა საწარმომ საგარანტიო აქტივიც უნდა აღიაროს შეძენის თარიღით, შეძენის თარიღის რეალური ღირებულებით. რეალური ღირებულებით შეფასებული საგარანტიო აქტივისათვის, მომავალ ფულად ნაკადებთან დაკავშირებული განუსაზღვრელობის შედეგები, რადგან მათი ამოღების შესაძლებლობის მოსაზრება გათვალისწინებულია რეალური ღირებულების შეფასებაში და ანარიცხების ცალკე შეფასება საჭირო არ არის (ამ საკითხთან დაკავშირებით მითითებები მოცემულია ბ41-ე პუნქტში).


28. ზოგ შემთხვევაში, გარანტია შეიძლება ისეთ აქტივს ან ვალდებულებას უკავშირდებოდეს, რომელიც აღიარებისა და შეფასების პრინციპებში გამონაკლისს წარმოადგენს. მაგალითად, გარანტია შეიძლება უკავშირდებოდეს პირობით ვალდებულებას, რომელიც აღიარებული არ არის შეძენის თარიღისთვის, რადგან მისი რეალური ღირებულების საიმედოდ შეფასება შეუძლებელია ამ თარიღისათვის. სხვა შემთხვევაში, მაგალითად, გარანტია შეიძლება უკავში-რდებოდეს ისეთ აქტივს ან ვალდებულებას, რომელიც წარმოიშვა დაქირავებულ მომუშავეთა გასამრჯელოს შედეგად და შეფასებულია სხვა საფუძვლით და არა შეძენის თარიღით განსა-ზღვრული რეალური ღირებულებით. ასეთ შემთხვევებში, საგარანტიო აქტივი უნდა აღიარდეს და შეფასდეს ისეთი დაშვებების გამოყენებით, რომლებიც შეესაბამება საგარანტიო მუხლის შეფასებისთვის გამოყენებულ დაშვებებს, რაც დამოკიდებულია ხელმძღვანელობის მიერ განსაზღვრულ საგარანტიო აქტივის ამოღების შესაძლებლობის შეფასებასა და საგარანტიო თანხის სახელშეკრულებო შეზღუდვებზე. საგარანტიო აქტივის შემდგომი აღრიცხვის წესის შესახებ სახელმძღვანელო მითითებები მოცემულია 57-ე პუნქტში.

გამონაკლისები შეფასების პრინციპში

გამოსყიდული უფლებები

29. მყიდველმა საწარმომ არამატერიალურ აქტივად აღიარებული გამოსყიდული უფლების ღირებულება უნდა შეაფასოს შესაბამისი ხელშეკრულების დარჩენილი სახელშეკრულებო ვადის საფუძველზე, იმის მიუხედავად, ბაზრის მონაწილეები გაითვალისწინებენ თუ არა ხელშეკრულების განახლების შესაძლებლობას მისი რეალური ღირებულების შეფასებისას. ამ პუნქტის გამოყენებასთან დაკავშირებული სახელმძღვანელო მითითებები მოცემულია ბ35 და ბ36 პუნქტებში.

წილობრივი გადახდის ჯილდოები

30. მყიდველმა საწარმომ ვალდებულება ან წილობრივი ინსტრუმენტი, რომელიც დაკავშირებუ-ლია შეძენილი საწარმოს წილობრივი გადახდის გარიგებებთან/ოპერაციებთან, ან შეძენილი საწარმოს წილობრივი გადახდის გარიგებების ჩანაცვლებასთან მყიდველი საწარმოს წილობრივი გადახდის გარიგებებით, უნდა შეაფასოს ფასს 2-ით   `წილობრივი გადახდა~   გათვალისწინებული მეთოდის შესაბამისად შეძენის თარიღისთვის (წინამდებარე ფასს-ში ამ მეთოდის შედეგი მოიხსენიება, როგორც წილობრივი გადახდის გარიგების `საბაზრო შეფასება~).

გასაყიდად გამიზნული აქტივები

31. მყიდველმა საწარმომ შეძენილი გრძელვადიანი აქტივი (ან გამსვლელი ჯგუფი), რომელიც კლასიფიცირებულია როგორც გასაყიდად გამიზნული, უნდა შეაფასოს ფასს 5-ის   `გასაყიდად გამიზნული გრძელვადიანი აქტივები და შეწყვეტილი ოპერაციები~   მე-15-18 პუნქტების შესაბამისად, შეძენის თარიღისათვის, გაყიდვის დანახარჯებით შემცირებული რეალური ღირებულებით.








 
 
ფასს 3 სმ

გუდვილის ან ხელსაყრელი შესყიდვიდან მიღებული შემოსულობის აღიარება და შეფასება

32. მყიდველმა საწარმომ უნდა აღიაროს გუდვილი, შეძენის თარიღისთვის შეფასებული, როგორც (ა)-ს ნამეტი (ბ)-ზე:

ა) ჯამური მაჩვენებელი შემდეგი სიდიდეების:
 

(ი)
 

წინამდებარე ფასს-ის შესაბამისად შეფასებული გადაცემული კომპენსაცია, რომელიც საზოგადოდ საჭიროებს რეალური ღირებულებით შეფასებას შეძენის თარიღით (იხ. პუნქტი 37);
 

(იი)
 

წინამდებარე ფასს-ის შესაბამისად შეფასებული ნებისმიერი არამაკონტროლებე-ლი წილი შეძენილ საწარმოში; და
 

(იიი)
 

ეტაპობრივად განხორციელებულ საწარმოთა გაერთიანებაში (იხ. პუნქტები 41 და
 

42)  შეძენილ საწარმოში მყიდველი საწარმოს ადრე კუთვნილი სააქციო წილის რეალური ღირებულება, შეძენის თარიღისთვის შეფასებული.

ბ) წინამდებარე ფასს-ის შესაბამისად შეფასებული შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივე-ბისა და აღებული ვალდებულებების წმინდა ღირებულება შეძენის თარიღისათვის.

33. საწარმოთა გაერთიანებაში, სადაც მყიდველი და შეძენილი საწარმოები (ან მისი ყოფილი მესაკუთრეები) მხოლოდ სააქციო წილს ცვლიან, შეძენილი საწარმოს სააქციო წილის რეალური ღირებულება შეძენის თარიღისათვის შეიძლება უფრო საიმედოდ შეფასებადი იყოს, ვიდრე მყიდველი საწარმოს სააქციო წილის რეალური ღირებულება შეძენის თარიღისათვის. თუ ასეა, მყიდველმა საწარმომ გუდვილის თანხა უნდა განსაზღვროს შეძენის თარიღისათვის შეფასებული შეძენილი საწარმოს სააქციო წილის რეალური ღირებულებით და არა შეძენის თარიღისათვის შეფასებული გადაცემული სააქციო წილის რეალური ღირებულებით. გუდვილის თანხის დასადგენად ისეთ საწარმოთა გაერთიანებაში, სადაც არანაირი კომპენსაციის გადაცემა არ მომხდარა, მყიდველმა საწარმომ შეძენის თარიღისათვის შეფასებული, გადაცემული კომპენსაციის რეალური ღირებულების მაგივრად

უნდა გამოიყენოს შეძენილ საწარმოში მყიდველი საწარმოს წილის რეალური ღირებულება, რომელიც შეფასებულია შეძენის თარიღისათვის (იხ. პუნქტი 32 (ა) (ი)). ბ46-ბ49 პუნქტებში მოცემულია შესაბამისი სახელმძღვანელო მითითებები.

ხელსაყრელი შესყიდვა

34. იშვიათად, მყიდველი საწარმო ხელსაყრელ შესყიდვას აწარმოებს, რომელიც წარმოადგენს საწარმოთა ისეთ გაერთიანებას, რომელშიც 32 (ბ) პუნქტში მითითებული თანხა აღემატება 32 (ა) პუნქტში განსაზღვრულ ჯამურ მაჩვენებელს. თუ ეს გადამეტება ისევ შენარჩუნებულია 36-ე პუნქტის მოთხოვნების შესრულების შემდეგაც, მყიდველმა საწარმომ მიღებული შემოსულობა უნდა აღიაროს მოგებაში ან ზარალში, შეძენის თარიღით. შემოსულობა უნდა მიეკუთვნოს მყიდველ საწარმოს.

35. მაგალითად, ხელსაყრელ შესყიდვას შეიძლება ადგილი ჰქონდეს საწარმოთა გაერთიანებაში, რომელიც წარმოადგენს იძულებით გაყიდვას, სადაც გამყიდველი იძულებით მოქმედებს. თუმცა, 22-31-ე პუნქტებში განხილული კონკრეტული მუხლების აღიარების ან შეფასების პრინციპიდან გამონაკლისებმაც შეიძლება ასევე გამოიწვიოს ხელსაყრელი შესყიდვიდან მიღებული შემოსულობის აღიარება (ან აღიარებული შემოსულობის თანხის შეცვლა).

36. ხელსაყრელი შესყიდვით მიღებული შემოსულობის აღიარებამდე, მყიდველმა საწარმომ ხელახლა უნდა განიხილოს, სწორად განსაზღვრა თუ არა ყველა შეძენილი აქტივი და ყველა აღებული ვალდებულება და უნდა აღიაროს ნებისმიერი დამატებითი აქტივი ან ვალდებულება, რომლებიც ამ შემოწმებისას გამოვლინდა. ყველა ქვემოთ ჩამოთვლილი მუხლისთვის მყიდველმა საწარმომ შემდეგში უნდა გადახედოს პროცედურებს, რომლებიც გამოყენებული იყო იმ თანხების შეფასებისას, რომელთა აღიარებასაც წინამდებარე ფასს მოითხოვს შეძენის თარიღით:



 
 
ფასს 3 სმ

ა) შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივები და აღებული ვალდებულებები;

ბ) არამაკონტროლებელი წილი შეძენილ საწარმოში, თუ ასეთი არსებობს;

გ) ეტაპობრივად განხორციელებულ საწარმოთა გაერთიანებაში, სააქციო წილი შეძენილ საწარმოში, რომელიც ადრე მყიდველ საწარმოს ეკუთვნოდა; და

დ) გადაცემული კომპენსაცია.

ამგვარი მიმოხილვის მიზანია იმაში დარწმუნება, რომ შეფასებები შესაბამისად ასახავს ყველა შესაძლო ინფორმაციის განხილვას შეძენის თარიღისათვის.

გადაცემული კომპენსაცია

37. საწარმოთა გაერთიანებაში გადაცემული კომპენსაცია უნდა შეფასდეს რეალური ღი-რებულებით, რომელიც გამოითვლება როგორც შეძენის თარიღით შეფასებული შემდეგი რეალური ღირებულებების ჯამი: მყიდველი საწარმოს მიერ გადაცემული აქტივების, შეძენილი საწარმოს ყოფილი მესაკუთრეების მიმართ მყიდველი საწარმოს მიერ აღებული ვალდებულებებისა და მყიდველი საწარმოს მიერ გამოშვებული სააქციო წილის (თუმცა, მყიდველი საწარმოს წილობრივი გადახდის ჯილდოების ნებისმიერი დონის გაცვლა შეძენილი საწარმოს დაქირავებულ მომუშავეთა ჯილდოებზე, რომელიც შედის საწარმოთა გაერთიანებაში გადაცემულ კომპენსაციაში, რეალური ღირებულების ნაცვლად უნდა შეფასდეს 30-ე პუნქტის შესაბამისად). კომპენსაციის შესაძლო ფორმები მოიცავს: ფულად სახსრებს, სხვა აქტივებს, მყიდველი საწარმოს ბიზნესს ან შვილობილ საწარმოს, პირობით კომპენსაციას, ჩვეულებრივ ან პრივილეგიურ წილობრივ ინსტრუმენტებს, ოფციონებს, ვარანტებს და წევრთა წილებს ერთობლივ სამეურნეო ერთეულებში.


38. გადაცემული კომპენსაცია შეიძლება შეიცავდეს მყიდველი საწარმოს ისეთ აქტივებსა და ვალდებულებებს, რომელთა საბალანსო ღირებულება განსხვავდება შეძენის თარიღით განსაზღვრული მათი რეალური ღირებულებისაგან (მაგალითად, არაფულადი აქტივები ან მყიდველი საწარმოს ბიზნესი). ასეთ შემთხვევაში, მყიდველმა საწარმომ უნდა გადააფასოს გადაცემული აქტივები ან ვალდებულებები შეძენის თარიღისთვის გამოთვლილ რეალურ ღირებულებამდე, ხოლო მიღებული შემოსულობა ან დანაკარგი, თუ ასეთი არსებობს, აღიაროს მოგებაში ან ზარალში. თუმცა, ზოგჯერ გადაცემული აქტივები და ვალდებულებები გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულში რჩება საწარმოთა გაერთიანების შემდეგ (მაგალითად, იმის გამო, რომ აქტივები და ვალდებულებები შეძენილ საწარმოს გადაეცა და არა მათ ყოფილ მესაკუთრეებს) და, ამდენად, მყიდველი საწარმო ინარჩუნებს კონტროლს მათზე. ასეთ სიტუაციაში, მყიდველმა საწარმომ ეს აქტივები და ვალდებულებები უნდა შეაფასოს უშუალოდ შეძენის თარიღამდე არსებული მათი საბალანსო ღირებულებით და არ უნდა აღიაროს მოგებაში ან ზარალში ისეთ აქტივებთან და ვალდებულებებთან დაკავშირებული შემოსულობა ან დანაკარგი, რომელსაც ის აკონტროლებდა საწარმოთა გაერთიანებამდეც და მის შემდეგაც.

პირობითი კომპენსაცია

39. კომპენსაცია, რომელსაც მყიდველი საწარმო გადასცემს შეძენილი საწარმოს სანაცვლოდ, შეიცავს აქტივებს ან ვალდებულებებს, რომლებიც წარმოშობილია პირობითი კომპენსაციის შეთანხმებით (იხ. პუნქტი 37). მყიდველმა საწარმომ შეძენის თარიღისთვის განსაზღვრული პირობითი კომპენსაციის რეალური ღირებულება უნდა აღიაროს, როგორც შეძენილი საწარმოს სანაცვლოდ გადაცემული კომპენსაციის ნაწილი.

40. მყიდველმა საწარმომ პირობითი კომპენსაციის გადახდის ვალდებულებას უნდა მიანიჭოს ვალდებულების ან წილობრივი ინსტრუმენტის კლასიფიკაცია, ფასს 32-ის   `ფინანსური ინსტრუმენტები: წარდგენა~   მე-11 პუნქტში მოცემული წილობრივი ინსტრუმენტისა და ფინანსური ვალდებულების განმარტების საფუძველზე. მყიდველმა საწარმომ ადრე გადაცე-მული კომპენსაციის დაბრუნების უფლებას უნდა მიანიჭოს აქტივის კლასიფიკაცია, თუ გარკვეული პირობები შესრულებულია. 58-ე პუნქტში მოცემულია მითითებები პირობითი კომპენსაციის შემდგომი აღრიცხვის წესის შესახებ. 




 
 
ფასს 3 სმ

დამატებითი სახელმძღვანელო მითითებები შეძენის მეთოდის გამოყენებაზე ზოგიერთი ტიპის საწარმოთა გაერთიანების მიმართ

ეტაპობრივად განხორციელებული საწარმოთა გაერთიანება

41. მყიდველი საწარმო ზოგჯერ კონტროლს იღებს ისეთ საწარმოზე, სადაც იგი ფლობდა სააქციო წილს უშუალოდ შეძენის თარიღამდე. მაგალითად, 20X1 წლის 31 დეკემბერს, A საწარმო ფლობს არამაკონტროლებელი სააქციო წილის 35%-ს B საწარმოში. ამავე თარიღისთვის A საწარმო იძენს დამატებით 40% სააქციო წილს B საწარმოში, რაც მას B საწარმოზე კონტროლის განხორციელების საშუალებას აძლევს. წინამდებარე ფასს ასეთ ოპერაციას ეტაპობრივად განხორციელებულ საწარმოთა გაერთიანებას უწოდებს, ზოგჯერ კი   საფეხურებრივ შეძენას.

42. ეტაპობრივად განხორციელებულ საწარმოთა გაერთიანებაში მყიდველმა საწარმომ მისი ადრინდელი სააქციო წილი შეძენილ საწარმოში უნდა გადააფასოს შეძენის თარიღისათვის გამოთვლილ რეალურ ღირებულებამდე და, საჭიროებისამებრ, მოგებაში ან ზარალში, ან სხვა სრულ შემოსავალში აღიაროს მიღებული შემოსულობა ან ზარალი, თუ ასეთი არსებობს. წინა საანგარიშგებო პერიოდებში მყიდველ საწარმოს შეიძლება სხვა სრულ შემოსავალში ჰქონდეს აღიარებული შეძენილ საწარმოში თავისი სააქციო წილის ღირებულების ცვლილებები. ასეთ შემთხვევაში, სხვა სრულ შემოსავალში აღიარებული თანხა იმავე საფუძვლით უნდა აღიარდეს, როგორც იმ შემთხვევაში იქნებოდა საჭირო, თუ მყიდველი საწარმო პირდაპირ გაასხვისებდა თავის ადრინდელ სააქციო წილს. საწარმოთა გაერთიანება კომპენსაციის გადაცემის გარეშე


43. მყიდველი საწარმო ზოგჯერ შეძენილ საწარმოზე კონტროლს იღებს კომპენსაციის გადაცემის გარეშე. საწარმოთა გაერთიანების აღრიცხვის შეძენის მეთოდი გამოიყენება ამ გაერთიანებების მიმართაც. ამგვარი სიტუაციების მაგალითებია:

ა) შეძენილი საწარმო გამოისყიდის თავისი საკუთარი აქციების საკმარის რაოდენობას არსებული ინვესტორისათვის (მყიდველი საწარმოსთვის), რათა მან აიღოს კონტროლი;

ბ) უმცირესობათა ვეტოს უფლებას უწყდება მოქმედება, რაც ადრე მყიდველ საწარმოს არ აძლევდა შეძენილი საწარმოს კონტროლის უფლებას, სადაც მყიდველ საწარმოს ხმათა უმრავლესობა გააჩნდა;

გ) მყიდველი და შეძენილი საწარმოები თანხმდებიან, მხოლოდ ხელშეკრულების საფუძველზე გააერთიანონ თავიანთი საწარმოები. მყიდველი არანაირ კომპენსაციას არ გადასცემს შეძენილ საწარმოზე კონტროლის აღების სანაცვლოდ და არც არანაირ სააქციო წილს არ ფლობს შეძენილ საწარმოში, არც შეძენის თარიღისათვის და არც მანამდე. მხოლოდ ხელშეკრულების საფუძველზე მიღწეული საწარმოთა გაერთიანება გულისხმობს, რომ ორი საწარმო გაერთიანდა შერწყმის შეთანხმებით, ან ორმაგი კოტირების მქონე კორპორაციის ფორმირების მიზნით.


44. მხოლოდ ხელშეკრულების საფუძველზე მიღწეულ საწარმოთა გაერთიანებაში მყიდველმა საწარმომ შეძენილი საწარმოს მესაკუთრეებს უნდა მიაკუთვნოს წინამდებარე ფასს-ის შესაბამისად აღიარებული, შეძენილი საწარმოს წმინდა აქტივების თანხა. სხვა სიტყვებით, სააქციო წილი შეძენილ საწარმოში, რომელსაც ფლობენ მყიდველი საწარმოს გარდა სხვა მხარეები, იქნება არამაკონტროლებელი წილი მყიდველი საწარმოს გაერთიანების შემდგომი პერიოდის ფინანსურ ანგარიშგებაში, იმ შემთხვევაშიც კი, თუ ამის შედეგად შეძენილ საწარმოში ფლობილი ყველა სააქციო წილი არამაკონტროლებელ წილს მიეკუთვნება.


შეფასების პერიოდი

45. თუ საწარმოთა გაერთიანების საწყისი აღრიცხვა დასრულებული არ არის იმ საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს, როდესაც გაერთიანებას აქვს ადგილი, მყიდველმა საწარმომ ამ მუხლებისათვის (რომელთა სააღრიცხვო მონაცემები დასრულებული არ არის) ფინანსურ ანგარიშგებაში უნდა აჩვენოს პირობითი თანხები. შეფასების პერიოდის განმავლობაში, მყიდველმა საწარმომ რეტროსპექტულად უნდა გააკორექტიროს შეძენის

 
 
ფასს 3 სმ

თარიღით აღიარებული პირობითი თანხები, რათა ასახოს მიღებული ახალი ინფორმაცია იმ ფაქტებისა და ვითარების შესახებ, რომლებიც არსებობდა შეძენის თარიღისათვის და, თუ ცნობილი იქნებოდა მაშინ, გავლენას იქონიებდა ამ თარიღისათვის აღიარებული თანხების შეფასებაზე. შეფასების პერიოდის განმავლობაში, მყიდველმა საწარმომ ასევე უნდა აღიაროს დამატებითი აქტივები და ვალდებულებები, თუ მიღებულია ახალი ინფორმაცია შეძენის თარიღისათვის არსებული ფაქტებისა და ვითარების შესახებ, რომელიც თუ მაშინ იქნებოდა ცნობილი, განაპირობებდა ამ აქტივებისა და ვალდებულებების აღიარებას ამ თარიღისათვის. შეფასების პერიოდი მთავრდება, როგორც კი მყიდველი საწარმო იღებს იმ ინფორმაციას, რასაც ეძებდა შეძენის თარიღისათვის არსებული ფაქტებისა და ვითარების შესახებ, ან როცა გაიგებს, რომ უფრო მეტი ინფორმაციის მიღება შეუძლებელია. თუმცა, შეფასების პერიოდმა არ უნდა გადააჭარბოს შეძენის თარიღიდან ერთ წელს.

46. შეფასების პერიოდი არის შეძენის თარიღის შემდგომი პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც მყიდველ საწარმოს შეუძლია კორექტირება შეიტანოს საწარმოთა გაერთიანებასთან დაკავშირებით აღიარებულ პირობით თანხებში. შეფასების პერიოდი მყიდველ საწარმოს აძლევს საკმაო დროს, რათა მან მოიპოვოს ინფორმაცია, რომელიც აუცილებელია შემდეგი მუხლების დასადგენად და შესაფასებლად შეძენის თარიღისათვის, წინამდებარე ფასს-ის მოთხოვნების შესაბამისად:


ა) შეძენილი იდენტიფიცირებადი აქტივები, აღებული ვალდებულებები და ნებისმიერი არამაკონტროლებელი წილი შეძენილ საწარმოში;

ბ) შეძენილი საწარმოსათვის გადაცემული კომპენსაცია (ან სხვა თანხა, რომელიც გამო-ყენებულია გუდვილის შეფასებისას);

გ) ეტაპობრივად განხორციელებულ საწარმოთა გაერთიანებაში, სააქციო წილი შეძენილ საწარმოში, რომელიც მანამდე ეკუთვნოდა მყიდველ საწარმოს; და

დ) ხელსაყრელი შესყიდვიდან მიღებული გუდვილი ან შემოსულობა.

47. მყიდველმა საწარმომ უნდა განიხილოს ყველა სათანადო ფაქტორი იმის დასადგენად, შეძენის თარიღის შემდეგ მიღებული ინფორმაცია გამოიწვევს თუ არა აღიარებული პირობითი თანხების კორექტირებას, ან ხომ არ გამომდინარეობს ეს ინფორმაცია შეძენის თარიღის შემდგომი პერიოდის მოვლენებიდან. სათანადო ფაქტორები მოიცავს იმ თარიღს, როდესაც დამატებითი ინფორმაცია იქნა მიღებული და შეუძლია თუ არა მყიდველ საწარმოს დაადგინოს პირობითი თანხების ცვლილების მიზეზი. შეძენის თარიღიდან მოკლე პერიოდში მიღებული ინფორმაცია უფრო გამოხატავს იმ ვითარებას, რომელიც შეძენის თარიღისთვის არსებობდა, ვიდრე შეძენის თარიღიდან რამდენიმე თვის შემდეგ მიღებული ინფორმაცია. მაგალითად, თუ არ დადგინდება რეალური ღირებულების ცვლილების გამომწვევი მოვლენა, მაშინ აქტივის გაყიდვა მესამე მხარეზე შეძენის თარიღიდან მოკლე ვადაში ისეთ ფასად, რომელიც მნიშვნელოვნად განსხვავდება ამ თარიღისათვის გამოთვლილი მისი პირობითი რეალური ღირებულებისაგან, მოსალოდნელია, რომ შეცდომას აჩვენებს პირობით თანხაში.


48. მყიდველი საწარმო აღიარებს იდენტიფიცირებადი აქტივისათვის (ვალდებულებისათვის) აღიარებული პირობითი თანხის ზრდას (შემცირებას), გუდვილის შემცირების (გაზრდის) საშუალებით. თუმცა, შეფასების პერიოდის განმავლობაში მიღებულმა ახალმა ინფორმაციამ შეიძლება ზოგჯერ განაპირობოს ერთი ან მეტი აქტივის ან ვალდებულების პირობითი თანხის კორექტირება. მაგალითად, მყიდველმა საწარმომ შეიძლება ვალდებულება აიღოს შეძენილი საწარმოს ერთ-ერთი მოწყობილობის დაზიანების ზარალის ანაზღაურებაზე, რომელიც ნაწილობრივ ან სრულად დაზღვეულია შეძენილი საწარმოს ვალდებულების სადაზღვევო პოლისით. თუ მყიდველი საწარმო შეფასების პერიოდის განმავლობაში მოიპოვებს ახალ ინფორმაციას ამ ვალდებულების რეალური ღირებულების შესახებ შეძენის თარიღის მდგომარეობით, ამ ვალდებულებისთვის აღიარებული პირობითი თანხის შეცვლით გამოწვეული გუდვილის კორექტირება იქნება ჩათვლა (მთლიანი ან ნაწილობრივი) გუდვილის შესაბამისი კორექტირების, რომელიც განპირობებულია სადაზღვევო კომპა-ნიიდან (მზღვეველიდან) მისაღები მოთხოვნისთვის აღიარებული პირობითი თანხის ცვლილებით.





 
 
ფასს 3 სმ

49. შეფასების პერიოდის განმავლობაში მყიდველმა საწარმომ პირობითი თანხების კორექ-ტირება ისე უნდა აღიაროს, თითქოს საწარმოთა გაერთიანების აღრიცხვა შეძენის თარიღისათვის დასრულდა. შესაბამისად, მყიდველმა საწარმომ უნდა შეამოწმოს და, საჭიროების შემთხვევაში, შეასწოროს ფინანსურ ანგარიშგებაში წარდგენილი წინა პერიოდების შესადარისი ინფორმაცია, მათ შორის, შეიტანოს ცვლილება ცვეთაში, ამორტიზაციაში ან შემოსავლების სხვა შედეგებში, რომლებიც აღიარებულია საწყისი აღრიცხვის დასრულებისას.

50. შეფასების პერიოდის დამთავრების შემდეგ, მყიდველმა საწარმომ უნდა შეამოწმოს და შეასწოროს საწარმოთა გაერთიანების აღრიცხვა მხოლოდ შეცდომის გასწორების მიზნით ბასს 8-ის  `სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები~   შესაბამისად.


საწარმოთა გაერთიანების ოპერაციის შემადგენელი ნაწილების დადგენა

51. საწარმოთა გაერთიანების შესახებ მოლაპარაკებების დაწყებამდე მყიდველ და შეძენილ საწარმოს შეიძლება ჰქონოდათ სხვა სახის ურთიერთობა ან შეთანხმება, ან შეიძლება რაიმე შეთანხმება დადეს მოლაპარაკებების პერიოდში, რომელიც არ უკავშირდება საწარმოთა გაერთიანებას. ორივე შემთხვევაში, მყიდველმა საწარმომ უნდა განსაზღვროს ნებისმიერი თანხა, რომელიც არ წარმოადგენს იმის ნაწილს, რაც მყიდველმა საწარმომ და შეძენილმა საწარმომ (ან მისმა ყოფილმა მესაკუთრეებმა) გაცვალეს საწარმოთა გაერთიანებაში, ანუ თანხები, რომელიც არ წარმოადგენს საწარმოს შესაძენად განხორციელებული გაცვლის ნაწილს. მყიდველმა საწარმომ, როგორც შეძენის მეთოდის გამოყენების ნაწილი, უნდა აღიაროს მხოლოდ შეძენილი საწარმოსათვის გადაცემული კომპენსაცია და შეძენილი აქტივები და აღებული ვალდებულებები, რომლებიც მიიღო შეძენილი საწარმოს სანაცვლოდ. განცალკევებული ოპერაციები უნდა აისახოს შესაბამისი ფასს-ის მიხედვით.

52. გაერთიანებამდე დადებული გარიგება მყიდველი საწარმოს ან მისი სახელით, ან ძირითადად მყიდველი საწარმოს ან გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის სასარგებლოდ და არა შეძენილი საწარმოს (ან მისი ყოფილი მესაკუთრეების) სასარგებლოდ, მოსალოდ-ნელია, რომ იქნება განცალკევებული ოპერაცია. ქვემოთ ჩამოთვლილია განცალკევებული ოპერაციების მაგალითები, რომლებიც არ შედის შეძენის მეთოდის გამოყენებაში:

ა) გარიგება, რომელიც, ფაქტობრივად არეგულირებს მყიდველ და შეძენილ საწარმოებს შორის გაერთიანებამდე არსებულ ურთიერთობას;

ბ) გარიგება, რომელიც შეძენილი საწარმოს დაქირავებულ მომუშავეებს ან ყოფილ მესაკუთრეებს უნაზღაურებს მომავალში გაწეულ მომსახურებას; და

გ) გარიგება, რომელიც შეძენილ საწარმოს ან მის ყოფილ მესაკუთრეებს უნაზღაურებს მათ მიერ გადახდილ, მყიდველი საწარმოს შეძენასთან დაკავშირებულ დანახარჯებს.

შესაბამისი სახელმძღვანელო მითითებები მოცემულია ბ50-ბ62 პუნქტებში.

შეძენასთან დაკავშირებული დანახარჯები

53. შეძენასთან დაკავშირებული დანახარჯები ისეთი დანახარჯებია, რომელსაც მყიდველი საწარმო ეწევა საწარმოთა გაერთიანების განსახორციელებლად. ამ დანახარჯებში შედის საშუამავლო ორგანიზაციისთვის გადახდილი საკომისიო; საკონსულტაციო, იურიდიული, საბუღალტრო, საშემფასებლო და სხვა პროფესიული ან საკონსულტაციო მომსახურების საფასური; საერთო ადმინისტრაციული დანახარჯები, მათ შორის, შიდა შესყიდვების დეპარტამენტის შენახვის ხარჯები; ასევე სავალო და წილობრივი ფასიანი ქაღალდების რეგისტრაციისა და ემისიის დანახარჯები. მყიდველმა საწარმომ შეძენასთან დაკავში-რებული დანახარჯები უნდა ასახოს, როგორც ხარჯი იმ პერიოდში, როდესაც გაწეული იყო დანახარჯები და მომსახურება   მიღებული, ერთი შემთხვევის გარდა. სავალო ან წილობრივი ფასიანი ქაღალდების ემისიის დანახარჯები უნდა აღიარდეს ბასს-32-ისა და ფასს 9-ის შესაბამისად.




 
 
ფასს 3 სმ

შემდგომი შეფასება და აღრიცხვა


54. საზოგადოდ, მყიდველმა საწარმომ შეძენილი აქტივები, აღებული ან წარმოშობილი ვალდე-ბულებები და საწარმოთა გაერთიანებაში გამოშვებული წილობრივი ინსტრუმენტები შემდგომში უნდა შეაფასოს და ასახოს ამ მუხლებისთვის შესაფერისი სხვა ფასს-ის შესაბამისად, მათი შინაარსის მიხედვით. თუმცა, ქვემოთ ჩამოთვლილი შეძენილი აქტივებისათვის, აღებული ან წარმოშობილი ვალდებულებებისათვის და საწარმოთა გაერთიანებაში გამოშვებული წილობრივი ინსტრუმენტების შემდგომი შეფასებისა და აღრიცხვის წესების შესახებ, წინამდებარე ფასს განსაზღვრავს მითითებებს:

ა) გამოსყიდული უფლებები;

ბ) შეძენის თარიღით აღიარებული პირობითი ვალდებულებები;

გ) საგარანტიო აქტივები; და

დ) პირობითი კომპენსაცია.

ამ საკითხთან დაკავშირებული სახელმძღვანელო მითითებები მოცემულია ბ63 პუნქტში.

გამოსყიდული უფლებები

55. გამოსყიდულ უფლებას, რომელიც აღიარებულია როგორც არამატერიალური აქტივი, ამორ-ტიზაცია უნდა დაერიცხოს იმ ხელშეკრულების დარჩენილი სახელშეკრულებო ვადის გან-მავლობაში, რომლითაც მოხდა უფლების გადაცემა. მყიდველმა საწარმომ, რომელიც გამოსყიდულ უფლებას შემდგომში მესამე მხარეს მიჰყიდის, გაყიდვის შედეგად მიღებული შემოსულობის ან დანაკარგის განსაზღვრისას უნდა გაითვალისწინოს არამატერიალური აქტივის საბალანსო ღირებულება.

პირობითი ვალდებულებები

56. საწყისი აღიარების შემდგომ, იმ პერიოდში, სანამ ვალდებულება დაიფარება, გაუქმდება ან ვადა გაუვა, მყიდველმა საწარმომ საწარმოთა გაერთიანებაში აღიარებული პირობითი ვალდებულება უნდა შეაფასოს როგორც უდიდესი შემდეგ ორ სიდიდეს შორის:

ა) თანხა, რომელიც აღიარებული იქნება ბასს 37-ის მიხედვით; და

ბ) თავდაპირველად აღიარებულ თანხას გამოკლებული, ბასს 18-ის `ამონაგები~  შესაბამისად აღიარებული დაგროვილი ამორტიზაცია (თუ იარსებებს).

ეს მოთხოვნა არ ეხება ფასს 9-ის შესაბამისად ასახულ ხელშეკრულებებს.

საგარანტიო აქტივები

57. ყოველი შემდგომი საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს, მყიდველმა საწარმომ შეძენის თარიღით აღიარებული საგარანტიო აქტივი უნდა შეაფასოს იმავე საფუძვლით, როგორც საგარანტიო ვალდებულება ან აქტივი, რომელიც რაიმე სახელშეკრულებო შეზღუდვებს

ექვემდებარება თანხასთან დაკავშირებით, ხოლო ის საგარანტიო აქტივი, რომელიც შემდგომში რეალური ღირებულებით არ არის შეფასებული   ხელმძღვანელების მიერ განსაზღვრული, საგარანტიო აქტივის ამოღების შესაძლებლობის შეფასების საფუძველზე. მყიდველმა საწარმომ საგარანტიო აქტივის აღიარება უნდა შეწყვიტოს მხოლოდ მაშინ, როდესაც ამოიღებს აქტივს, გაყიდის ან რაიმე სხვა გზით დაკარგავს მასზე უფლებას.

პირობითი კომპენსაცია

58. პირობითი კომპენსაციის რეალურ ღირებულებაში მომხდარი ზოგიერთი ცვლილება, რომელსაც მყიდველი საწარმო აღიარებს შეძენის თარიღის შემდგომ, შეიძლება განპირობებული იყოს ამ თარიღის შემდეგ მყიდველი საწარმოს მიერ დამატებითი ინფორმაციის მოპოვებით შეძენის თარიღისთვის არსებული ფაქტებისა და ვითარების შესახებ. ასეთი ცვლილებები წარმოადგენს შეფასების პერიოდის კორექტირებას 45-49-ე პუნქტების შესაბამისად. თუმცა, შეძენის თარიღის შემდგომ პერიოდში მომხდარი მოვლენებისაგან გამოწვეული ცვლილებები, როგორიცაა: წმინდა შემოსავლის დაგეგმილი (საკონტროლო) მაჩვენებლის შესრულება, წინასწარ განსაზრვრული ფასის მიღწევა აქციაზე,


 
 
ფასს 3 სმ

ან სამეცნიერო-კვლევით და საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოთა პროექტში რაიმე მნიშვნელოვანი ეტაპის მიღწევა, არ წარმოადგენს შეფასების პერიოდის კორექტირებას. მყიდველმა საწარმომ პირობითი კომპენსაციის რეალურ ღირებულებაში მომხდარი ცვლილებები, რომლებიც არ წარმოადგენს შეფასების პერიოდის კორექტირებას, უნდა ასახოს შემდეგნაირად:

ა) საკუთარ კაპიტალად კლასიფიცირებული პირობითი კომპენსაცია ხელახლა არ უნდა შეფასდეს და მისი შემდგომი დაფარვა უნდა აისახოს საკუთარი კაპიტალის განყოფილე-ბაში;

ბ) სხვა პირობითი კომპენსაცია, რომელიც:
 

(ი)
 

წარმოადგენს ფინანსურ ინსტრუმენტს და განეკუთვნება ფასს 9-ის მოქმედების სფეროს, უნდა შეფასდეს რეალური ღირებულებით ყოველი საანგარიშგებო პერი-ოდის ბოლოს, ხოლო რეალური ღირებულების ცვლილებები უნდა აღიარდეს მოგებაში ან ზარალში ფასს 9-ის შესაბამისად.
 

(იი)
 


არ განეკუთვნება ფასს 9-ის მოქმედების სფეროს, უნდა შეფასდეს რეალური ღირებულებით ყოველი საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს, ხოლო რეალური ღირებულების ცვლილებები უნდა აღიარდეს მოგებაში ან ზარალში.
 

განმარტებითი შენიშვნები


59. მყიდველმა საწარმომ ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში ისეთი ინფორმაცია უნდა გააშუქოს, რომელიც მისი ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს საშუალებას მისცემს, შეაფასონ იმ საწარმოთა გაერთიანების თავისებურებები და ფინანსური შედეგი, რომელიც განხორციელდა:

ა) ან მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში; ან

ბ) საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების შემდეგ, მაგრამ ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცებამდე.

60. 59-ე პუნქტში დასახული მიზნის მისაღწევად, მყიდველმა საწარმომ ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში უნდა განმარტოს ბ64-ბ66 პუნქტებში აღწერილი ინფორმაცია.

61. მყიდველმა საწარმომ ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში ისეთი ინფორმაცია უნდა გააშუქოს, რომელიც მისი ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს საშუალებას მისცემს, შეაფასონ მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდში აღიარებული კორექტირებების ფინანსური შედეგები, რომლებიც ეხება მოცემულ პერიოდში, ან წინა საანგარიშგებო პერიოდებში განხორციელებულ საწარმოთა გაერთიანებებს.

62. 61-ე პუნქტში დასახული მიზნის მისაღწევად, მყიდველმა საწარმომ ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში უნდა განმარტოს ბ67 პუნქტში აღწერილი ინფორმაცია.

63. თუ მოცემული ან სხვა ფასს-ით მოთხოვნილი განმარტებითი ინფორმაციით ვერ მიიღწევა 59-ე და 61-ე პუნქტებში დასახული მიზნები, მყიდველმა საწარმომ ამ მიზნის მისაღწევად უნდა განმარტოს ნებისმიერი სხვა დამატებითი ინფორმაცია.

ძალაში შესვლის თარიღი და სტანდარტზე გადასვლა


ძალაში შესვლის თარიღი

64. წინამდებარე ფასს საწარმომ პერსპექტიულად უნდა გამოიყენოს იმ საწარმოთა გაერთიანე-ბებისთვის, რომელთათვისაც შეძენის თარიღი არის 2009 წლის 1 ივლისს ან მის შემდეგ დაწყებული პირველი წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისი, ან შემდეგი თარიღი. ნებადრთულია ვადაზე ადრე გამოყენებაც. ამასთან, წინამდებარე ფასს გამოიყენება მხოლოდ 2007 წლის 30 ივნისს, ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისში. თუ საწარმო მოცემულ ფასს-ს 2009 წლის 1 ივლისამდე გამოიყენებს,


 
 
ფასს 3 სმ

მან უნდა განმარტოს ეს ფაქტი ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში და იმავდროულად გამოიყენოს ბასს 27 (შესწორებული 2008 წელს).

64ა. [გაუქმებულია]

64ბ. 2010 წლის მაისში გამოცემულმა დოკუმენტმა   `ფასს-ების გაუმჯობესება~   გამოიწვია მე-19, 30-ე და ბ56 პუნქტების შეცვლა და ბ62ა და ბ62ბ პუნქტების დამატება. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს 2010 წლის 1 ივლისს ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური პერიოდებისათვის. ნებადართულია ვადაზე ადრე გამოყენება. თუ საწარმო ამ ცვლილებებს უფრო ადრინდელი პერიოდისთვის გამოიყენებს, მან ეს ფაქტი უნდა განმარტოს ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში. საწარმომ ეს ცვლილებები უნდა გამოიყენოს პერსპექტიულად წინამდებარე ფასს-ის პირველად გამოყენების თარიღიდან.

64გ. 2010 წლის მაისში გამოცემულმა დოკუმენტმა   `ფასს-ების გაუმჯობესება~   გამოიწვია 65ა 65ე პუნქტების დამატება. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს 2010 წლის 1 ივლისს, ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური პერიოდებისათვის. ნებადართულია ვადაზე ადრე გამოყენება. თუ საწარმო ამ ცვლილებებს უფრო ადრინდელი პერიოდისთვის გამოიყენებს, მან ეს ფაქტი უნდა განმარტოს ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში. ეს ცვლილებები საწარმომ უნდა გამოიყენოს ისეთი საწარმოთა გაერთიანებიდან წარმოქ-მნილი პირობითი კომპენსაციის ნაშთების მიმართ, რომელთა შეძენის თარიღი წინ უსწრებს წინამდებარე ფასს-ის 2008 წლის ვერსიის გამოყენების თარიღს.

64დ. [გაუქმებულია]

64ე. 2011 წლის მაისში გამოცემულმა ფასს 10-მა   `კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშ-გება~   გამოიწვია მე-7, ბ13, ბ63(ე) პუნქტებისა და `ა~ დანართის შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ფასს 10-ს.

64ვ. 2011 წლის მაისში გამოცემულმა ფასს 13-მა   `რეალური ღირებულების შეფასება~   გამოიწვია მე-20, 29-ე, 33-ე, 47-ე პუნქტებისა და `ა~ დანართში მოცემული რეალური ღირებულების განმარტების შეცვლა, ასევე ბ22, ბ40, ბ43 ბ46, ბ49 და ბ64 პუნქტების შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ფასს 13-ს.

64ზ. 2012 წლის ოქტომბერში გამოცემულმა დოკუმენტმა   `საინვესტიციო საწარმოები~ (ფასს 10-ში, ფასს 12-სა და ბასს 27 ში შესატანი ცვლილებები)   გამოიწვია მე-7 პუნქტის შეცვლა და 2ა პუნქტის დამატება. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს 2014 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური პერიოდებისთვის. ნებადართულია დოკუმენტის   `საინვესტიციო საწარმოები~   ვადაზე ადრე გამოყენება. თუ საწარმო ამ ცვლილებებს უფრო ადრინდელი პერიოდისთვის გამოიყენებს, მან იმავდროულად უნდა გამოიყენოს ყველა ცვლილება, რომელსაც ითვალისწინებს დოკუმენტი   `საინვესტიციო საწარმოები~.


64თ. ფასს 9-მ   `ფინანსური ინსტრუმენტები~ (შესწორებული 2013 წლის ნოემბერში)   გამოიწვია მე-16, 42-ე, 53-ე, 56-ე და 58(ბ) პუნქტების შეცვლა და 64ა და 64დ პუნქტების გაუქმება. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ფასს 9-ის 2013 წლის ნოემბრის შესწორებულ ვერსიას.

64ი. 2013 წლის დეკემბერში გამოცემულმა დოკუმენტმა   `ფასს-ების ყოველწლიური გაუმჯო-ბესება   2010 2012 წლების ციკლი~   გამოიწვია მე-40 და 58-ე პუნქტების შეცვლა და 67ა პუნქტისა და შესაბამისი სათაურის დამატება. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს პერსპექტიულად იმ საწარმოთა გაერთიანებების მიმართ, რომლის შეძენის თარიღია 2014 წლის 1 ივლისი, ან შემდგომი თარიღი. ნებადართულია ვადაზე ადრე გამოყენება. საწარმოს უფლება აქვს, ზემოაღნიშნული ცვლილება უფრო ადრე გამოიყენოს, იმ პირობით, თუ იმავდროულად გამოიყენებს ფასს 9-ისა და ბასს 37-ის შესწორებულ ვერსიებს, რაც განაპირობა დოკუმენტმა   `ფასს-ების ყოველწლიური გაუმჯობესება   2010 2012 წლების ციკლი~. თუ საწარმო ამ ცვლილებებს უფრო ადრინდელი პერიოდისთვის გამოიყენებს, მან ეს ფაქტი უნდა განმარტოს ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში.



 
 
ფასს 3 სმ

64კ. 2013 წლის დეკემბერში გამოცემულმა დოკუმენტმა   `ფასს-ების ყოველწლიური გაუმჯო-ბესება   2011 2013 წლების ციკლი~   გამოიწვია 2(ა) პუნქტის შეცვლა. საწარმომ ზემოაღ-ნიშნული ცვლილება უნდა გამოიყენოს პერსპექტიულად 2014 წლის 1 ივლისს ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური პერიოდებისთვის. ნებადართულია ვადაზე ადრე გამოყენება. თუ საწარმო ამ ცვლილებას უფრო ადრინდელი პერიოდისთვის გამოიყენებს, მან ეს ფაქტი უნდა განმარტოს ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში.

სტანდარტზე გადასვლა

65. ისეთ საწარმოთა გაერთიანებიდან წარმოშობილი აქტივები და ვალდებულებები, რომლის შეძენის თარიღი წინ უსწრებს წინამდებარე ფასს-ის გამოყენებას, არ უნდა შესწორდეს წინამდებარე ფასს-ის გამოყენებით.

65ა. ისეთ საწარმოთა გაერთიანების პირობითი კომპენსაციის ნაშთები, რომელთა შეძენის თარიღები წინ უსწრებს საწარმოს მიერ წინამდებარე ფასს-ის 2008 წლის ვერსიის პირველად გამოყენების თარიღს, არ უნდა გაკორექტირდეს ამ ფასს-ის პირველად გამოყენებისას. საწარმომ ამ ნაშთების შემდგომი აღრიცხვისთვის უნდა გამოიყენოს 65ბ 65ე პუნქტები. საწარმომ 65ბ 65ე პუნქტები არ უნდა გამოიყენოს ისეთ საწარმოთა გაერთიანების შედეგად წარმოქმნილი პირობითი კომპენსაციის ნაშთების აღრიცხვისთვის, რომელთა შეძენის თარიღები ემთხვევა საწარმოს მიერ წინამდებარე ფასს-ის 2008 წლის ვერსიის პირველად გამოყენების თარიღს, ან მისი შემდგომი თარიღებია. 65ბ 65ე პუნქტებში საწარმოთა გაერთიანებებში იგულისხმება მხოლოდ და მხოლოდ ისეთი გაერთიანებები, რომელთა შეძენის თარიღები წინ უსწრებს საწარმოს მიერ წინამდებარე ფასს-ის 2008 წლის ვერსიის პირველად გამოყენების თარიღს.


65ბ. თუ შეთანხმება საწარმოთა გაერთიანების შესახებ ითვალისწინებს გაერთიანების ღირე-ბულების კორექტირებას, რაც დამოკიდებულია მომავალ მოვლენებზე, მყიდველმა საწარმომ ამგვარი კორექტირების თანხა შეძენის თარიღისთვის უნდა ასახოს გაერთიანების ღირებულებაში, თუ კორექტირების შეტანა დიდი ალბათობით არის მოსალოდნელი და შესაძლებელია კორექტირების თანხის სიდიდის საიმედოდ შეფასება.

65გ. შეთანხმება საწარმოთა გაერთიანების თაობაზე შეიძლება ითვალისწინებდეს გაერთიანების ღირებულების კორექტირებას იმ შემთხვევაში, თუ მომავალში მოხდება ერთი, ან მეტი მოვლენა. მაგალითად, კორექტირების განხორციელება შეიძლება დამოკიდებული იყოს მომავალ პერიოდებში მოგების გარკვეული დონის შენარჩუნებაზე ან მიღწევაზე, ან გამოშვებული წილობრივი ინსტრუმენტების საბაზრო ფასის შენარჩუნებაზე. როგორც წესი, ამგვარი კორექტირების თანხის სიდიდის შეფასება შესაძლებელია საწარმოთა გაერ-თიანების საწყისი აღრიცხვის მომენტში ისე, რომ ზიანი არ მიადგეს ინფორმაციის საიმედოობას, თუნდაც გარკვეული განუსაზღვრელობა არსებობდეს. თუ მომავლის მოვლე-ნები არ მოხდება, ან საჭირო გახდება ამ შეფასების შესწორება, საწარმოთა გაერთიანების ღირებულებაც სათანადოდ უნდა გაკორექტირდეს.


65დ. თუმცა, როდესაც საწარმოთა გაერთიანების შეთანხმება ითვალისწინებს ამგვარ კორექ-ტირებას, გაერთიანების თავდაპირველი აღიარების მომენტში გაერთიანების ღირებულებაში არ ჩაირთვება კორექტირების თანხა, თუ კორექტირების განხორციელება დიდი ალბათობით არ არის მოსალოდნელი, ან შეუძლებელია ამ თანხის საიმედოდ შეფასება. თუ შემდგომში კორექტირების განხორციელება გახდება დიდი ალბათობით მოსალოდნელი და მისი სიდი-დის საიმედოდ შეფასება შესაძლებელი იქნება, დამატებითი კომპენსაცია მიიჩნევა გაერთიანების ღირებულების კორექტირებად.

65ე. ზოგიერთ შემთხვევაში, მყიდველი საწარმო შეიძლება ვალდებული იყოს, გამყიდველს გარკვეული პერიოდის შემდეგ გადაუხადოს მორიგი თანხა გადაცემული აქტივების, ან მყიდველი საწარმოს მიერ შეძენილ საწარმოზე კონტროლის მოპოვების სანაცვლოდ გამოშვებული წილობრივი ინსტრუმენტების ან ვალდებულებების ღირებულების შემცირების კომპენსაციის სახით. სწორედ ასე ხდება მაშინ, მაგალითად, როდესაც მყიდველი საწარმო უზრუნველყოფს საწარმოთა გაერთიანების ღირებულების ნაწილის სახით გამოშვებული წილობრივი, ან სავალო ინსტრუმენტების საბაზრო ფასის გარანტიას და ვალდებულია, დამატებით გამოუშვას წილობრივი, ან სავალო ინსტრუმენტები თავდაპირველად განსაზ-


 
 
ფასს 3 სმ

ღვრული ღირებულების ასანაზღაურებლად. ასეთ შემთხვევაში, საწარმოთა გაერთიანების ღირებულების ზრდა არ აღიარდება. წილობრივი ინსტრუმენტების შემთხვევაში, დამატებით გადასახდელი კომპენსაციის რეალური ღირებულების კომპენსირება მოხდება იმით, რომ თავდაპირველად გამოშვებულ ინსტრუმენტებზე მისაკუთვნებელი ღირებულება იმავე ოდე-ნობით შემცირდება. სავალო ინსტრუმენტების შემთხვევაში, დამატებით გადასახდელი კომპენსაცია მიიჩნევა, როგორც თავდაპირველი ემისიის პრემიის შემცირება, ან დისკონტის გაზრდა.

66. სამეურნეო ერთეულმა, როგორიცაა, ერთობლივი სამეურნეო ერთეული, რომელსაც ჯერ არ გამოუყენებია ფასს 3 და გააჩნდა ერთი ან მეტი საწარმოთა გაერთიანება, რომლებიც შეძენის მეთოდით იყო ასახული, უნდა გამოიყენოს ბ68-ე და ბ69-ე პუნქტებში მოცემული სტანდარტზე გადასვლის დებულებები.

მოგებიდან გადასახადები

67. ისეთი საწარმოთა გაერთიანებისათვის, რომლის შეძენის თარიღი წინ უსწრებს წინამდებარე ფასს-ის გამოყენებას, მყიდველმა საწარმომ პერსპექტიულად უნდა გამოიყენოს ბასს 12-ის 68-ე პუნქტის მოთხოვნები, რომელიც შესწორებულია წინამდებარე ფასს-ის მიხედვით. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, მყიდველმა საწარმომ არ უნდა შეასწოროს ადრინდელი საწარმოთა გაერთიანების აღრიცხვა, აღიარებულ გადავადებულ საგადასახადო აქტივებში ადრე აღიარებული ცვლილებების გასათვალისწინებლად. თუმცა, წინამდებარე ფასს-ის გამოყენების თარიღიდან, მყიდველმა საწარმომ აღიარებულ გადავადებულ საგადასახადო აქტივებში მომხდარი ცვლილებები უნდა აღიაროს, როგორც მოგების ან ზარალის კორექტირება (ან, თუ ბასს 12 მოითხოვს, მოგების ან ზარალის გარეთ).

მინიშნება ფასს 9-ის გამოყენებაზე


67ა. თუ საწარმო უკვე იყენებს წინამდებარე სტანდარტს, მაგრამ ჯერ არ იყენებს ფასს 9-ს, მან ყველგან, სადაც მითითებულია ფასს 9-ის გამოყენება, უნდა იგულისხმოს ბასს 39.

ფასს 3-ის (2004 წ.)  გაუქმება


68. წინამდებარე ფასს ცვლის ფასს 3-ს   `საწარმოთა გაერთიანება~ (2004 წლის გამოცემა).





























 
 
ფასს 3 სმ

დანართი ა

ტერმინების განმარტება

წინამდებარე დანართი მოცემული ფასს-ის განუყოფელი ნაწილია.
 

შეძენილი საწარმო

მყიდველი საწარმო

შეძენის თარიღი

საწარმო





საწარმოთა გაერთიანება






პირობითი კომპენსაცია









კონტროლი

სააქციო წილი





რეალური ღირებულება




გუდვილი
 

საწარმო ან საწარმოები, რომელზეც მყიდველი საწარმო იღებს კონტროლს საწარმოთა გაერთიანების დროს.

სამეურნეო ერთეული, რომელიც კონტროლს იღებს შეძენილ საწარმოზე.

თარიღი, როდესაც მყიდველი საწარმო ფაქტობრივად იღებს შეძენილ საწარმოზე კონტროლს.

საქმიანობებისა და აქტივების ურთიერთდაკავშირებული კომპლექსი, რომლის ფუნქციონირება და მართვა ხდება იმ მიზნით, რომ უშუალოდ ინვესტორებმა ან სხვა მესაკუთრეებმა, წევრებმა ან მონაწილეებმა მიიღონ შემოსავლები დივიდენდების, დანახარჯების შემცირების ან სხვა სახის ეკონომიკური სარგებლის სახით.

სამეურნეო ოპერაცია ან სხვა მოვლენა, რომლის დროსაც მყიდველი საწარმო კონტროლს იღებს ერთ ან მეტ საწარმოზე. სამეურნეო ოპე-რაციები, რომლებსაც ზოგჯერ `ფაქტობრივ შერწყმას” ან `თანასწორთა შერწყმას” უწოდებენ, ასევე წარმოადგენს საწარ-მოთა გაერთიანებას იმ გაგებით, რა მნიშვნელობითაც ეს ტერმინი მოცემულ სტანდარტში გამოიყენება.

ჩვეულებრივ აღნიშნავს მყიდველი საწარმოს ვალდებულებას, გა-დასცეს დამატებითი აქტივები ან სააქციო წილი შეძენილი საწარმოს ყოფილ მესაკუთრეებს, როგორც შეძენილ საწარმოზე კონტროლის

აღებისთვის განხორცილებული გაცვლის ნაწილი, თუ მომავალში გარკვეული მოვლენები მოხდება, ან გარკვეული პირობები შეს-რულდება. ამასთან, პირობითმა კომპენსაციამ შეიძლება მყიდველ საწარმოს ადრე გაცემული კომპენსაციის უკან დაბრუნების უფლებაც მისცეს, თუ დათქმული პირობები შესრულდება.

საწარმოს ფინანსური და სამეურნეო პოლიტიკის მართვის უფლება, ამ საქმიანობიდან სარგებლის მიღების მიზნით.

წინამდებარე ფასს-ის მიზნებისათვის სააქციო წილი ფართო მნიშვნელობით გამოიყენება, რაც აღნიშნავს საკუთრების წილს ინვესტორის საკუთრებაში მყოფ სამეურნეო ერთეულში და მესა-კუთრეთა, წევრთა ან მონაწილეთა წილებს   ერთობლივ სამეურნეო ერთეულებში.


რეალური ღირებულება არის ფასი, რომელიც მიღებული ან გადახ-დილი იქნება აქტივის გაყიდვიდან ან ვალდებულების გადაცემისას, ბაზრის მონაწილეებს შორის შეფასების თარიღისთვის ნებაყოფ-ლობით განხორციელებული ოპერაციის დროს. (იხ. ფასს 13)

აქტივი, რომელიც წარმოადგენს საწარმოთა გაერთიანებისას შე-ძენილი, სხვა აქტივებიდან წარმოქმნილ მომავალ ეკონომიკურ სარ-გებელს, რომლის ცალკე იდენტიფიცირება და აღიარება შეუძ-ლებელია.
 








 
 
ფასს 3 სმ
 


იდენტიფიცირებადი აქტივი














არამატერიალური აქტივი

ერთობლივი სამეურნეო ერთეული
 

აქტივი არის იდენტიფიცირებადი, თუ იგი:

ა) განცალკევებადია, ე.ი. შესაძლებელია მისი განცალკევება ან გამოყოფა სამეურნეო ერთეულისგან და გაყიდვა, გადაცემა, იჯარით გაცემა, მასზე ლიცენზიის გაცემა ან გაცვლა, ცალკე, ან შესაბამის

ხელშეკრულებასთან, იდენტიფიცირებად აქტივთან ან ვალდებულებასთან ერთად, იმის მიუხედავად, ამის გაკეთებას აპირებს თუ არა სამეურნეო ერთეული; ან

ბ) წარმოიშობა სახელშეკრულებო ან სხვა იურიდიული უფლე-ბებიდან, იმის მიუხედავად, შესაძლებელია თუ არა ამ უფლებების გადაცემა, ან საწარმოსგან ან სხვა უფლებებიდან თუ ვალდებულებებიდან მისი განცალკევება.

იდენტიფიცირებადი არაფულადი აქტივი, ფიზიკური ფორმის გარეშე.

სამეურნეო ერთეული, რომელიც არ არის რომელიმე ინვესტორის საკუთრებაში მყოფი და უშუალოდ თავის მესაკუთრეებს, წევრებს ან მონაწილეებს უზრუნველყოფს დივიდენდებით, დაბალი დანახარ-ჯებით ან სხვა სახის ეკონომიკური სარგებლით. მაგალითად, ერთობლივი სადაზღვევო კომპანია, საკრედიტო კავშირი და კოოპერაციული სამეურნეო ერთეული – ყველა ერთობლივ სამეურ-ნეო ერთეულს წარმოადგენს.
 


არამაკონტროლებელი წილი

მესაკუთრეები
 

შვილობილი საწარმოს სააქციო კაპიტალი, რომელიც სათავო საწარმოს არ ეკუთვნის არც პირდაპირ და არც არაპირდაპირ.

წინამდებარე ფასს-ის მიზნებისათვის, მესაკუთრეები ფართო მნიშ-ვნელობით გამოიყენება და მოიცავს ინვესტორის საკუთრებაში მყოფი სამეურნეო ერთეულის სააქციო წილის მფლობელებს და ერთობლივი სამეურნეო ერთეულების მესაკუთრეებს, წევრებს, ან მონაწილეებს.


































 
 
ფასს 3 სმ

დანართი ბ

მითითებები გამოყენებაზე

წინამდებარე დანართი მოცემული ფასს-ის განუყოფელი ნაწილია.



საერთო კონტროლს დაქვემდებარებულ სამეურნეო ერთეულთა გაერთიანება (2 (გ) პუნქტის გამოყენება)


ბ1. წინამდებარე ფასს არ გამოიყენება საერთო კონტროლს დაქვემდებარებულ სამეურნეო ერთეულთა ან საწარმოთა გაერთიანებისთვის. საწარმოთა გაერთიანება, რომელიც მოიცავს საერთო კონტროლს დაქვემდებარებულ სამეურნეო ერთეულებს ან საწარმოებს, ისეთი ტიპის საწარმოთა გაერთიანებას წარმოადგენს, რომელშიც ყველა გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული ან საწარმო, საბოლოო ჯამში, ერთი და იმავე მხარის ან მხარეთა მიერ კონტროლდება საწარმოთა გაერთიანებამდეც და მის შემდეგაც და ასეთი კონტროლი გარდამავალი არ არის.


ბ2. ფიზიკურ პირთა ჯგუფი იმ შემთხვევაში მიიჩნევა, რომ აკონტროლებს სამეურნეო ერთეულს, როდესაც სახელშეკრულებო შეთანხმების შედეგად, მათ ერთობლივად გააჩნიათ სამეურნეო ერთეულის ფინანსური და სამეურნეო პოლიტიკის მართვის უფლება, ამ საქმიანობიდან სარგებლის მიღების მიზნით. ამიტომ, საწარმოთა გაერთიანება სცილდება წინამდებარე ფასს-ის მოქმედების სფეროს, როდესაც ერთსა და იმავე ფიზიკურ პირთა ჯგუფს სახელშეკრულებო შეთანხმებით მინიჭებული აქვს თითოეული გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის ფინანსური და სამეურნეო პოლიტიკის ერთობლივი მართვის გადამწყვეტი უფლება, ამ საქმიანობიდან სარგებლის მიღების მიზნით და ეს გადამწყვეტი ერთობლივი უფლება გარდამავალი არ არის.


ბ3. სამეურნეო ერთეულს შეიძლება აკონტროლებდეს ფიზიკური პირი ან ფიზიკურ პირთა ჯგუფი, რომლებიც ერთობლივად მოქმედებენ სახელშეკრულებო შეთანხმების საფუძველზე და ეს ფიზიკური პირი ან ფიზიკურ პირთა ჯგუფი შესაძლოა არ ექვემდებარებოდეს ფინანსური ანგარიშგებისთვის ფასს-ით გათვალისწინებულ მოთხოვნებს. ამიტომ, აუცილებელი არაა, რომ გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულები ჩართული იყვნენ საწარმოთა გაერთიანების კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რათა ჩაითვალონ საერთო კონტროლს დაქვემდებარებულ სამეურნეო ერთეულებად.


ბ4. არამაკონტროლებელი წილის მოცულობა თითოეულ გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულში საწარმოთა გაერთიანებამდე და მის შემდეგ, არ გამოდგება იმის დასადგენად, მოიცავს თუ არა გაერთიანება საერთო კონტროლს დაქვემდებარებულ სამეურნეო ერთეულებს. ანალოგიურად, ის ფაქტი, რომ ერთ-ერთი გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული არის შვილობილი საწარმო, რომელიც უნდა გამოითიშოს კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგებიდან, შესაფერისი არ არის იმის დასადგენად, გაერთიანება მოიცავს თუ არა საერთო კონტროლს დაქვემდებარებულ სამეურნეო ერთეულებს.



საწარმოთა გაერთიანების იდენტიფიკაცია (მე-3 პუნქტის გამოყენება)


ბ5. წინამდებარე ფასს განსაზღვრავს საწარმოთა გაერთიანებას, როგორც სამეურნეო ოპე-რაციას ან სხვა მოვლენას, რომლის დროსაც მყიდველი საწარმო კონტროლს იღებს ერთ ან მეტ საწარმოზე. მყიდველმა საწარმომ შეძენილ საწარმოზე კონტროლი შეიძლება აიღოს სხვადასხვა გზით, მაგალითად:

ა) ფულადი სახსრების, ფულის ეკვივალენტების ან სხვა აქტივების (მათ შორის, წმინდა აქტივების, რომლებიც აფუძნებს საწარმოს) გადაცემით;

ბ) ვალდებულებების აღებით;

გ) აქციების ემისიით;

 
 
ფასს 3 სმ

დ) ერთზე მეტი სახეობის კომპენსაციის გადაცემით; ან

ე) კომპენსაციის გადაცემის გარეშე, მათ შორის, გაერთიანება მხოლოდ ხელშეკრულების საფუძველზე (იხ. 43-ეპუნქტი).

ბ6. საწარმოთა გაერთიანება შეიძლება ჩამოყალიბდეს სხვადასხვა გზით, იურიდიული, საგადა-სახადო და სხვა მიზნებიდან გამომდინარე, რაც მოიცავს ქვემოთ განხილულ მაგალითებს, მაგრამ არ შემოიფარგლება მარტო ამით:

ა) ერთი ან მეტი საწარმო ხდება მყიდველის შვილობილი საწარმო, ან ერთი ან მეტი საწარმოს წმინდა აქტივები იურიდიულად ერწყმება მყიდველ საწარმოს;

ბ) ერთი გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული გადასცემს თავის წმინდა აქტივებს, ან მისი მესაკუთრეები გადასცემენ თავიანთ სააქციო წილებს სხვა გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულს ან მის მესაკუთრეებს;

გ) ყველა გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული გადასცემს თავის წმინდა აქტივებს, ან ამ სამეურნეო ერთეულების მესაკუთრეები გადასცემენ თავიანთ სააქციო წილებს ახლად ფორმირებულ სამეურნეო ერთეულს.

დ) ერთ-ერთი გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის ყოფილი მესაკუთრეთა ჯგუფი იღებს კონტროლს გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულზე.

საწარმოს განმარტება (მე-3 პუნქტის გამოყენება)


ბ7. საწარმო შედგება რესურსებისა და პროცესებისაგან, რომლებიც გამოიყენება ამ რესურსების პროდუქციად გარდასაქმნელად. მართალია, საწარმოს, ჩვეულებრივ, პროდუქცია გააჩნია, მაგრამ განმარტების თანახმად, პროდუქცია არ მოითხოვება იმისთვის, რომ ინტეგრირებული კომპლექსი განიხილებოდეს როგორც საწარმო. საწარმოს სამი ელემენტი განიმარტება შემდეგნაირად:

ა) რესურსები: ნებისმიერი ეკონომიკური რესურსი, რომელიც პროდუქციას ქმნის, ან გააჩნია პროდუქციის შექმნის უნარი, როდესაც მასზე ჩატარდება ერთი ან მეტი პროცესი. მაგალითად, გრძელვადიანი აქტივები (მათ შორის, არამატერიალური აქტივები ან გრძელვადიანი აქტივების გამოყენების უფლებები), ინტელექტუალური საკუთრება, აუცილებელი მასალების ან უფლებებისა და დაქირავებულ მომუშავეთა მოზიდვის უნარი;

ბ) პროცესი: ნებისმიერი სისტემა, სტანდარტი, პროტოკოლი, კონვენცია ან წესი, რომელიც რესურსის ან რესურსების მიმართ გამოყენებისას, ქმნის პროდუქციას, ან გააჩნია პროდუქციის შექმნის უნარი. მაგალითად: სტრატეგიული მართვის პროცესები, საექსპლუატაციო პროცესები და რესურსების მართვის პროცესები. ეს პროცესები, როგორც წესი, დოკუმენტურად არის შედგენილი, მაგრამ ორგანიზებულ შრომით რესურსებს, რომლებსაც გააჩნიათ აუცილებელი უნარ-ჩვევები და პრაქტიკული გამოცდილება და იცავენ წესებსა და კონვენციებს, შეუძლიათ საჭირო პროცესების ამოქმედება, რომლებიც გამოყენებული იქნება რესურსების მიმართ პროდუქციის შესაქმნელად (ბუღალტრული აღრიცხვა, სატრანსპორტო ზედდებულების გამოწერა და გაცემა, შრომის ანაზღაურებისა და სხვა ადმინისტრაციული სისტემები, ჩვეულებრივ, არ მიეკუთვნება პროდუქციის შესაქმნელად გამოყენებულ პროცესებს);


გ) პროდუქცია: შედეგი, რომელიც მიიღება რესურსებისა და ამ რესურსების მიმართ ისეთი პროცესების გამოყენების შედეგად, რომელსაც მოაქვს შემოსავალი ან გააჩნია შემოსავლების შექმნის უნარი უშუალოდ ინვესტორების ან სხვა მესაკუთრეებისათვის, წევრების ან მონაწილეებისათვის, დივიდენდების, დაბალი დანახარჯების, ან სხვა ეკონომიკური სარგებლის სახით.

ბ8. დასახული მიზნების მისაღწევად, საქმიანობებისა და აქტივების ინტეგრირებულ კომპლექსს ესაჭიროება ორი მთავარი ელემენტი: რესურსები და ამ რესურსების მიმართ გამოსაყენებელი პროცესები, რომლებიც ერთობლივად გამოიყენება ან გამოყენებული იქნება პროდუქციის შესაქმნელად. თუმცა, აუცილებელი არ არის, რომ საწარმო

 
 
ფასს 3 სმ

აერთიანებდეს ყველა იმ რესურსსა და პროცესს, რასაც გამყიდველი იყენებდა მისი ფუნქციონირებისათვის, თუ ბაზრის მონაწილეებს შეუძლიათ საწარმოს შეძენა და პროდუქციის წარმოების გაგრძელება, მაგალითად, საწარმოსთან თავიანთი საკუთარი რესურსებისა და პროცესების ინტეგრირებით.

ბ9. საწარმოს ზემოაღნიშნული ელემენტების თავისებურებები განსხვავდება სამეურნეო ერთეუ-ლის საქმიანობის დარგისა და მისი ოპერაციების (საქმიანობის) სტრუქტურის მიხედვით, მათ შორის სამეურნეო ერთეულის განვითარების სტადიის მიხედვით. კარგა ხნის დაფუძნებულ საწარმოს ხშირად მრავალი განსხვავებული სახეობის რესურსები, პროცესები და პროდუქცია გააჩნია, ხოლო ახლადშექმნილი საწარმო ხშირად მცირე რესურსსა და პროცესებს ფლობს და ზოგჯერ მხოლოდ ერთი სახეობის პროდუქციას უშვებს. თითქმის ყველა საწარმოს აქვს ვალდებულებები, მაგრამ აუცილებელი არ არის, რომ საწარმოს ვალდებულებები ჰქონდეს.


ბ10. საქმიანობებისა და აქტივების ინტეგრირებულ კომპლექსს ფორმირების ეტაპზე შეიძლება არ გააჩნდეს პროდუქცია. ასეთ შემთხვევაში, მყიდველმა საწარმომ სხვა ფაქტორები უნდა განიხილოს იმის დასადგენად, ეს კომპლექსი წარმოადგენს თუ არა საწარმოს. ამგვარ ფაქტორებს მიეკუთვნება ქვემოთ ჩამოთვლილი ფაქტორები, მაგრამ არ შემოიფარგლება მარტო ამ ჩამონათვალით. კერძოდ, კომპლექსმა:

ა) დაიწყო თუ არა დაგეგმილი ძირითადი საქმიანობა;

ბ) ჰყავს თუ არა დაქირავებული მომუშავეები, გააჩნია თუ არა ინტელექტუალური ქონება და სხვა რესურსები და პროცესები, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელი იქნება რესურსების მიმართ;

გ) მისდევს თუ არა დასახულ გეგმას პროდუქციის საწარმოებლად; და

დ) შეძლებს თუ არა მომხმარებლის მოძიებას, რომელიც იყიდის მის პროდუქციას.

აუცილებელი არ არის ყველა ამ ფაქტორის არსებობა საქმიანობებისა და აქტივების ამა თუ იმ ინტეგრირებული კომპლექსისათვის ფორმირების ეტაპზე, რათა ისინი ჩაითვალოს საწარმოდ.

ბ11. იმის დასადგენად, წარმოადგენს თუ არა საქმიანობებისა და აქტივების კონკრეტული კომპლექსი საწარმოს, საწარმომ უნდა განიხილოს: შესაძლებელია თუ არა, რომ ამა თუ იმ ბაზრის მონაწილემ ინტეგრირებული კომპლექსის საქმიანობა იმგვარად წარმართოს და მართოს, როგორც საწარმო. შესაბამისად, იმის შესაფასებლად, წარმოადგენს თუ არა ცალკეული კომპლექსი საწარმოს, მიზანშეწონილი არ არის იმის განხილვა, გამყიდველი მართავდა თუ არა ამ კომპლექსს როგორც საწარმოს, ან აპირებს თუ არა მყიდველი საწარმო, მართოს ეს კომპლექსი როგორც საწარმო.


ბ12. თუ არ არსებობს საპირისპირო მტკიცებულებები, აქტივებისა და საქმიანობების ცალკეული კომპლექსი, რომელშიც გუდვილი არის წარმოდგენილი, უნდა მივიჩნიოთ საწარმოდ. თუმცა, აუცილებელი არ არის, საწარმოს გუდვილი გააჩნდეს.

მყიდველი საწარმოს იდენტიფიკაცია  (მე-6 და მე-7 პუნქტების გამოყენება)


ბ13. მყიდველი საწარმოს ანუ იმ სამეურნეო ერთეულის დასადგენად, რომელიც კონტროლს იღებს შეძენილ საწარმოზე, გამოყენებულ უნდა იქნეს ფასს 10-ის   `კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება~   სახელმძღვანელო მითითებები. თუ საწარმოთა გაერთიანება განხორციელდა, მაგრამ ფასს 10-ის მითითებებიდან ნათლად არ ჩანს, გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულებიდან რომელია მყიდველი, მყიდველი საწარმოს დასადგენად განიხილება ბ14-ბ18 პუნქტებში განხილული ფაქტორები.

ბ14. საწარმოთა გაერთიანებაში, რომელიც, ძირითადად, ჩამოყალიბდა ფულადი სახსრების ან სხვა აქტივების გადაცემით, ან ვალდებულებების წარმოშობით, მყიდველად, ჩვეულებრივ, ჩაითვლება ის სამეურნეო ერთეული, რომელიც გადასცემს ფულად სახსრებს ან სხვა აქტივებს, ან იღებს ვალდებულებებს.


 
 
ფასს 3 სმ

ბ15. საწარმოთა გაერთიანებაში, რომელიც, ძირითადად, სააქციო წილების გაცვლით ჩამოყალიბდა, მყიდველად ჩვეულებრივ ჩაითვლება სამეურნეო ერთეული, რომელიც გამოუშვებს თავის აქციებს. თუმცა, ზოგიერთ საწარმოთა გაერთიანებაში, რომელსაც ჩვეულებრივ `უკუშესყიდვას” უწოდებენ, ემიტენტი სამეურნეო ერთეული არის შეძენილი. უკუშესყიდვის აღრიცხვის შესახებ სახელმძღვანელო მითითებები მოცემულია ბ19-ბ27 პუნქტებში. მყიდველი საწარმოს იდენტიფიცირებისას ისეთ საწარმოთა გაერთიანებაში, რომელიც სააქციო წილების გაცვლით ჩამოყალიბდა, ასევე განხილულ უნდა იქნეს სხვა სათანადო ფაქტები და გარემოებები, მათ შორის:


ა) ხმის უფლების შეფარდებითი რაოდენობა გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულში, საწარმოთა გაერთიანების შემდგომ – მყიდველი, ჩვეულებრივ, იქნება ის გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული, რომლის მესაკუთრეები, როგორც ჯგუფი, ინარჩუნებენ ან იღებენ ხმის უფლების უდიდეს ნაწილს გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულში. იმის დასადგენად, მესაკუთრეთა რომელი ჯგუფი ინარჩუნებს ან იღებს ხმის უფლების უდიდეს ნაწილს, სამეურნეო ერთეულმა უნდა განიხილოს ხმის უფლების შესახებ არსებული ნებისმიერი განსაკუთრებული ან სპეციალური შეთანხმებები და ოფციონების, ვარანტებისა ან კონვერტირებადი ფასიანი ქაღალდების არსებობა;


ბ) ხმის უფლების დიდი უმცირესობის წილის არსებობა გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულში, თუ არც ერთ სხვა მესაკუთრეს ან მესაკუთრეთა ორგანიზებულ ჯგუფს არ გააჩნია ხმის უფლების მნიშვნელოვანი წილი – მყიდველი, ჩვეულებრივ, იქნება გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული, რომლის ერთადერთ მესაკუთრეს ან მესაკუთრეთა ორგანიზებულ ჯგუფს გააჩნია ხმის უფლების დიდი უმცირესობის წილი გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულში;

გ) გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის მმართველობითი ორგანოს შემადგენლობა – მყიდველი, ჩვეულებრივ, იქნება გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული, რომლის მესა-კუთრეებსაც აქვთ გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის მმართველობითი ორგანოს წევრთა უმრავლესობის არჩევის, დანიშვნის, ან მოხსნის უფლება;

დ) გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის ზედა რგოლების მენეჯერთა (ხელმძღვანელთა) შემადგენლობა – მყიდველი, ჩვეულებრივ, იქნება გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული, რომლის (ყოფილი) ხელმძღვანელობაც დომინირებს გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის ხელმძღვანელობაში;

ე) სააქციო წილის გაცვლის პირობები – მყიდველი, ჩვეულებრივ, იქნება გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული, რომელიც იხდის პრემიალურ თანხას სხვა გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის ან ერთეულების სააქციო წილების გაერთიანებამდელი რეალური ღირებულების ზემოთ.

ბ16. მყიდველი, ჩვეულებრივ, არის გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული, რომლის სიდიდე (გამოსახული, მაგალითად, აქტივებით, ამონაგებით ან მოგებით) მნიშვნელოვნად უფრო დიდია, ვიდრე სხვა გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის ან ერთეულების.

ბ17. საწარმოთა გაერთიანებაში, რომელშიც ორზე მეტი სამეურნეო ერთეული შედის, მყიდველი საწარმოს დადგენისას, სხვა ფაქტორებთან ერთად, მხედველობაში უნდა იქნეს მიღებული, რომელმა გაერთიანებულმა სამეურნეო ერთეულმა წამოიწყო გაერთიანება, ასევე გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულების შესაბამისი სიდიდე.

ბ18. საწარმოთა გაერთიანების შესაქმნელად ფორმირებული ახალი სამეურნეო ერთეული შეიძლება არ წარმოადგენდეს მყიდველს. თუ ახალი სამეურნეო ერთეული ფორმირებულია საწარმოთა გაერთიანების ასამოქმედებლად საჭირო სააქციო წილის გამოსაშვებად, ერთ-ერთი გაერთიანებული სამეურნეო ერთეული, რომელიც საწარმოთა გაერთიანებამდე არსებობდა, უნდა განისაზღვროს, როგორც მყიდველი, ბ13-ბ17 პუნქტების სახელმძღვანელო მითითებების შესაბამისად.







 
 
ფასს 3 სმ

უკუშესყიდვა


ბ19. უკუშესყიდვას მაშინ აქვს ადგილი, როდესაც სამეურნეო ერთეული, რომელიც ფასიან ქაღალდებს უშვებს (იურიდიული მყიდველი საწარმო), აღრიცხვის მიზნებისათვის იდენტიფიცირებულია, როგორც შეძენილი ბ13-ბ18 პუნქტების მითითებების საფუძველზე. სამეურნეო ოპერაციაში, რომელიც განიხილება როგორც უკუშესყიდვა, სამეურნეო ერთეული, რომლის სააქციო წილიც შეძენილია (იურიდიული შეძენილი საწარმო), უნდა იყოს მყიდველი, აღრიცხვის მიზნებისათვის, მაგალითად, უკუშესყიდვას ზოგჯერ მაშინ აქვს ადგილი, როდესაც კერძო სამეურნეო ერთეულს სურს გახდეს საჯარო (საფონდო ბირჟაზე კოტირებული) სამეურნეო ერთეული, მაგრამ არ სურს თავისი აქციების დარეგისტრირება. ამის მისაღწევად, კერძო სამეურნეო ერთეული თავის აქციებს მიჰყიდის კოტირებულ სამეურნეო ერთეულს და სანაცვლოდ მიიღებს მის სააქციო წილს. ამ მაგალითში, საფონდო ბირჟაზე კოტირებული სამეურნეო ერთეული წარმოადგენს იურიდიულ მყიდველ საწარმოს, რადგან მან გამოუშვა თავისი აქციები, ხოლო კერძო სამეურნეო ერთეული   იურიდიულ შეძენილ საწარმოს, ვინაიდან მისი სააქციო წილი შეძენილ იქნა. თუმცა, ბ13-ბ18 პუნქტებში მოცემული მითითებების მიხედვით:



ა) აღრიცხვის მიზნებისათვის კოტირებული სამეურნეო ერთეული იდენტიფიცირდება როგორც შეძენილი საწარმო (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო); და

ბ) კერძო სამეურნეო ერთეული იდენტიფიცირდება როგორც მყიდველი აღრიცხვის მიზნე-ბისათვის (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმო).

სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო უნდა აკმაყოფილებდეს საწარმოს განმარტებას, რათა სამეურნეო ოპერაცია ჩაითვალოს უკუშესყიდვად და მის მიმართ გამოყენებულ იქნეს წინამდებარე ფასს-ის აღიარებისა და შეფასების ყველა პრინციპი, მათ შორის გუდვილის აღიარების მოთხოვნები.

გადაცემული კომპენსაციის შეფასება

ბ20. უკუშესყიდვის დროს, ჩვეულებრივ, სააღრიცხვო მყიდველი საწარმო არანაირ კომპენსაციას არ გადასცემს შეძენილ საწარმოს. ამის ნაცვლად, ჩვეულებრივ, სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო უშვებს თავის აქციებს სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს მესაკუთრეებისთვის. ამგვარად, სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს მიერ სააღრიცხვო შეძენილ საწარმოში თავისი წილის მოსაპოვებლად გადაცემული კომპენსაციის რეალური ღირებულება შეძენის თარიღისათვის ეყრდნობა იმ სააქციო წილის რაოდენობას, რომელსაც იურიდიული შვილობილი საწარმო გამოუშვებდა, რათა გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულში იური-დიული სათავო საწარმოს მესაკუთრეებისათვის მიეცა იმავე პროცენტული რაოდენობის სააქციო წილი, რაც გამომდინარეობს უკუშესყიდვიდან. ამგვარად გამოთვლილი სააქციო წილის რაოდენობის რეალური ღირებულება შეიძლება გამოყენებულ იქნეს, როგორც შეძენილი საწარმოსთვის გადაცემული კომპენსაციის რეალური ღირებულება.

კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების მომზადება და წარდგენა

ბ21. უკუშესყიდვის შემდგომ მომზადებული კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება გამოქვეყნდება იურიდიული სათავო საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო) სახელით, მაგრამ შენიშვნებში დახასიათებული იქნება როგორც იურიდიული შვილობილი საწარმოს (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმო) ფინანსური ანგარიშგების გაგრძელება და დართული ექნება ერთი კორექტირება, კერძოდ, სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს იურიდიული კაპიტალის რეტროაქტიური კორექტირება, რათა აისახოს სააღრიცხვო შეძენილი საწარმოს იურიდიული კაპიტალი. ეს კორექტირება იმისთვისაა საჭირო, რომ აისახოს იურიდიული სათავო საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმოს) კაპიტალი. ამ კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში წარდგენილი შესადარისი ინფორმაციაც ასევე რეტროაქტიურად იქნება კორექტირებული, რათა ასახოს იურიდიული სათავო საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო) იურიდიული კაპიტალი.



ბ22. ვინაიდან კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება იურიდიული შვილობილი საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების გაგრძელებას წარმოადგენს ყველა ასპექტში, გარდა მისი კაპიტალის სტრუქტურისა, კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება ასახავს:

 
 
ფასს 3 სმ

ა) იურიდიული შვილობილი საწარმოს (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს) აქტივებსა და ვალდებულებებს, რომლებიც აღიარებული და შეფასებულია მათი გაერთიანებამდელი საბალანსო ღირებულებებით;

ბ) იურიდიული სათავო საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმოს) აქტივებსა და ვალდებულებებს, რომლებიც აღიარებული და შეფასებულია წინამდებარე ფასს-ის შესაბამისად;

გ) იურიდიული შვილობილი საწარმოს (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს) გაუნაწილებელ მოგებას და საკუთარი კაპიტალის სხვა ნაშთებს საწარმოთა გაერთიანებამდე;

დ) თანხას, რომელიც კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში აღიარებულია როგორც გამოშვებული სააქციო კაპიტალი და განსაზღვრულია იურიდიული შვილობილი საწარმოს (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს) გამოშვებულ სააქციო წილისა (რომელიც მიმოქცევაში გაშვებული იყო უშუალოდ საწარმოთა გაერთიანებამდე) და იურიდიული სათავო საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმოს) რეალური ღირებულების შეკრებით. ამასთან, საკუთარი კაპიტალის სტრუქტურა (ე.ი. გამოშვებული სააქციო კაპიტალის რაოდენობა და ტიპი) ასახავს იურიდიული სათავო საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმოს) საკუთარი კაპიტალის სტრუქტურას, მათ შორის იურიდიული სათავო საწარმოს წილობრივ ინსტრუმენტებს, რომელიც გამოშვებული იყო გაერთიანების განსახორციელებლად. შესაბამისად, იურიდიული შვილობილი საწარმოს (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს) საკუთარი კაპიტალის სტრუქტურა

გადაანგარიშდება შეძენის შეთანხმებით დადგენილი გაცვლითი თანაფარდობის/კოეფიციენტის საფუძველზე, რათა ასახოს იურიდიული სათავო საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო) მიერ უკუშესყიდვისას გამოშვებული აქციების რაოდენობა;

ე) იურიდიული შვილობილი საწარმოს (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს) გაუნაწილებე-ლი მოგებისა და საკუთარი კაპიტალის სხვა ნაშთების გაერთიანებამდელ საბალანსო ღირებულებაში არამაკონტროლებელი წილის პროპორციულ წილს, როგორც განხილუ-ლია ბ23 და ბ24 პუნქტებში.


არამაკონტროლებელი წილი

ბ23. უკუშესყიდვისას იურიდიული შეძენილი საწარმოს (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმო) ზოგიერთმა მესაკუთრემ შეიძლება თავისი სააქციო წილი არ გაცვალოს იურიდიული სათავო საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო) სააქციო წილზე. ასეთი მესაკუთრეები უკუშესყიდვის შემდეგ მომზადებულ კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში აისახება როგორც არამაკონტროლებელი წილი. ამის მიზეზი ისაა, რომ იურიდიული შეძენილი საწარმოს ის მესაკუთრეები, რომლებიც თავიანთ სააქციო წილს არ ცვლიან იურიდიული მყიდველი საწარმოს სააქციო წილზე, დაინტერესებულნი არიან მხოლოდ იურიდიული შეძენილი საწარმოს შედეგებით და წმინდა აქტივებით – და არა გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის შედეგებით და წმინდა აქტივებით. პირიქით, მიუხედავად იმისა, რომ იურიდიული მყიდველი საწარმო წარმოადგენს შეძენილ საწარმოს სააღრიცხვო მიზნებისათვის, იურიდიული მყიდველი საწარმოს მესაკუთრეები დაინტერესებულნი არიან გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის შედეგებითა და წმინდა აქტივებით.


ბ24. იურიდიული შეძენილი საწარმოს აქტივები და ვალდებულებები კონსოლიდირებულ ფი-ნანსურ ანგარიშგებაში შეფასდება და აღიარდება გაერთიანებამდელი საბალანსო ღირებულებებით (იხ. პუნქტი ბ22 (ა)). ამიტომ, უკუშესყიდვისას არამაკონტროლებელი წილი ასახავს არამაკონტროლებელ აქციონერთა პროპორციულ წილს იურიდიული შეძენილი საწარმოს წმინდა აქტივების გაერთიანებამდელ საბალანსო ღირებულებაში, იმ შემ-თხვევაშიც კი, თუ არამაკონტროლებელი წილი სხვა საწარმოთა შესყიდვის ოპერაციებში შეფასებულია შეძენის თარიღით განსაზღვრული რეალური ღირებულებით.







 
 
ფასს 3 სმ

შემოსავალი აქციაზე

ბ25. როგორც ბ22 (დ) პუნქტში იყო აღნიშნული, უკუშესყიდვის შემდეგ მომზადებულ კონსოლიდი-რებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში წარმოდგენილი საკუთარი კაპიტალის სტრუქტურა ასახავს იურიდიული მყიდველი საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო) საკუთარი კაპიტალის სტრუქტურას, მათ შორის: იურიდიული მყიდველი საწარმოს მიერ საწარმოთა გაერთიანებას დასაფუძნებლად გამოშვებულ სააქციო კაპიტალს.

ბ26. იმ საანგარიშგებო პერიოდის მიმოქცევაში გაშვებული ჩვეულებრივი აქციების საშუალო შეწონილი რაოდენობის გამოსათვლელად (აქციაზე შემოსავლის გამოსათვლელი წილადის მნიშვნელი), როდესაც უკუშესყიდვა მოხდა:

ა) გამოითვლება ამ პერიოდის დასაწყისიდან უკუშესყიდვის თარიღამდე მიმოქცევაში გაშვებული ჩვეულებრივი აქციების რაოდენობა, ამ პერიოდში იურიდიული შეძენილი საწარმოს (სააღრიცხვო მყიდველი საწარმოს) მიერ მიმოქცევაში გაშვებული ჩვეულებრივი აქციების საშუალო შეწონილი რაოდენობის (რომლიც იქნა მიმოქცევაში გამოშვებული) გამრავლებით საწარმოთა გაერთიანების ხელშეკრულებით დადგენილი გაცვლით თანაფარდობაზე; და


ბ) ჩვეულებრივი აქციების რაოდენობა, რომელიც მიმოქცევაში გაშვებულ იქნა შეძენის თარიღიდან ამ საანგარიშგებო პერიოდის ბოლომდე, იქნება იურიდიული მყიდველი საწარმოს (სააღრიცხვო შეძენილი საწარმო) მიერ იმავე პერიოდში მიმოქცევაში გაშვე-ბული ჩვეულებრივი აქციების ფაქტობრივი რაოდენობა.

ბ27. უკუშესყიდვის შემდეგ მომზადებულ კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში წარდგე-ნილი შეძენის თარიღის წინა ყოველი შესადარისი პერიოდისათვის ერთ აქციაზე საბაზისო შემოსავალი გამოითვლება:

ა) თითოეულ ზემოაღნიშნულ პერიოდში იურიდიული შეძენილი საწარმოს ჩვეულებრივი აქციების მფლობელებზე მისაკუთვნებელი მოგების ან ზარალის გაყოფით;

ბ) იურიდიული შეძენილი საწარმოს მიერ წარსულში მიმოქცევაში გაშვებული ჩვეუ-ლებრივი აქციების საშუალო შეწონილი რაოდენობისა და შეძენის ხელშეკრულებით დადგენილი გაცვლითი თანაფარდობის ნამრავლზე.


ცალკეული შეძენილი აქტივებისა და ვალდებულებების აღიარება (მე-10-13 პუნქტების გამოყენება)


საოპერაციო იჯარა

ბ28. მყიდველმა საწარმომ არ უნდა აღიაროს საოპერაციო იჯარასთან (რომელშიც შეძენილი საწარმო წარმოადგენს მოიჯარეს) დაკავშირებული არანაირი აქტივი ან ვალდებულება, გარდა იმისა, რაც მითითებულია ბ29-ე და ბ30-ე პუნქტებში.

ბ29. მყიდველმა საწარმომ უნდა განსაზღვროს, მისაღებია თუ არა ცალკეული საოპერაციო იჯარის პირობები (სადაც შეძენილი საწარმო წარმოადგენს მოიჯარეს). თუ საოპერაციო იჯარის პირობები საბაზრო პირობებთან შედარებით მისაღებია, მყიდველმა საწარმომ უნდა აღიაროს არამატერიალური აქტივი, ხოლო თუ მიუღებელია, მაშინ უნდა აღიაროს ვალდებულება. ბ42 პუნქტში მოცემულია მითითებები, როგორ უნდა განისაზღვროს საოპერაციო იჯარის ობიექტი აქტივის რეალური ღირებულება შეძენის თარიღისთვის, როდესაც საოპერაციო იჯარაში შეძენილი საწარმო წარმოადგენს მეიჯარეს.

ბ30. საოპერაციო იჯარასთან შეიძლება დაკავშირებული იყოს იდენტიფიცირებადი არამატერია-ლური აქტივი, რაც შეიძლება დასტურდებოდეს ბაზრის მონაწილეთა მზადყოფნით (სურ-ვილით), გადაიხადონ იჯარის ფასი იმ შემთხვევაშიც კი, თუ იგი საბაზრო პირობების იდენტურია. მაგალითად, აეროპორტის შესასვლელის ან სავაჭრო რაიონში მაღაზიის ფართობის იჯარამ შეიძლება განაპირობოს ბაზარზე შეღწევა, ან სხვა სამომავლო ეკო-ნომიკური სარგებელი, რომელიც კვალიფიცირდება, როგორც იდენტიფიცირებადი არამა-ტერიალური აქტივები, მაგალითად, კლიენტთან ურთიერთობები. ასეთ შემთხვევაში,


 
 
ფასს 3 სმ

მყიდველმა საწარმომ ეს იდენტიფიცირებადი არამატერიალური აქტივი უნდა აღიაროს ბ31 პუნქტის შესაბამისად.

არამატერიალური აქტივები

ბ31. მყიდველმა საწარმომ გუდვილისგან განცალკევებით უნდა აღიაროს საწარმოთა გაერთია-ნებაში შეძენილი იდენტიფიცირებადი არამატერიალური აქტივები. არამატერიალური აქტივი ითვლება იდენტიფიცირებად აქტივად, თუ იგი აკმაყოფილებს ან განცალკევების კრიტერიუმებს, ან სახელშეკრულებო-იურიდიულ კრიტერიუმებს.

ბ32. არამატერიალური აქტივი, რომელიც სახელშეკრულებო-იურიდიულ კრიტერიუმებს აკმაყო-ფილებს, იდენტიფიცირებადად მიიჩნევა მაშინაც კი, თუ შეუძლებელია მისი გადაცემა ან გამოცალკევება შეძენილი საწარმოდან, ან სხვა უფლებებიდან და ვალდებულებებიდან. მაგალითად:

ა) შეძენილი საწარმო საოპერაციო იჯარით იღებს საწარმოო მოწყობილობას და საოპე-რაციო იჯარის პირობები მისაღებია საბაზრო პირობებთან შედარებით. იჯარის პირობები აშკარად კრძალავს იჯარის გადაცემას (გაყიდვის ან ქვეიჯარის საშუა-ლებით). თანხა, რის გამოც საიჯარო პირობები მისაღებად ითვლება იმავე ან მსგავსი მუხლების მიმდინარე საბაზრო გარიგებების პირობებთან შედარებით, არის არამა-ტერიალური აქტივი, რომელიც აკმაყოფილებს გუდვილისაგან განცალკევებით აღიარების სახელშეკრულებო-იურიდიულ კრიტერიუმებს, თუმცა მყიდველ საწარმოს არ შეუძლია მისი გაყიდვა ან საიჯარო ხელშეკრულების რაიმე გზით სხვაზე გადაცემა;


ბ) შეძენილი საწარმო ფლობს და მართავს ატომური ენერგიის ქარხანას. ამ ქარხნის ფუნქციონირებისათვის გაცემული ლიცენზია წარმოადგენს არამატერიალურ აქტივს, რომელიც გუდვილისაგან განცალკევებით აღიარების სახელშეკრულებო-იურიდიულ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მყიდველ საწარმოს არ შეუძლია მისი ცალკე გაყიდვა ან გადაცემა, ატომური ენერგიის ქარხნის გარეშე. მყიდველ საწარმოს, ფინანსური ანგარიშგების მიზნებისათვის, შეუძლია საქმიანობის ლიცენზიის რეალური ღირებულებისა და ატომური ქარხნის რეალური ღირებულების ერთად აღიარება, როგორც ერთი აქტივის, თუ ამ აქტივების სასარგებლო მოხმარების ვადები მსგავსია;


გ) შეძენილი საწარმო ფლობს ტექნოლოგიურ პატენტს. მან პატენტის გამოყენების უფლება (ლიცენზია) გადასცა სხვებს, საგარეო ბაზარზე გამოსაყენებლად, სამაგიეროდ მიიღო გარკვეული პროცენტი სამომავლო უცხოურ ამონაგებში. როგორც ტექნოლოგიური პატენტი, ასევე შესაბამისი სალიცენზიო ხელშეკრულება აკმაყოფილებს გუდვილისაგან განცალკევებით აღიარების სახელშეკრულებო-იურიდიულ კრიტერიუმებს იმ შემთხვევაშიც კი, თუ პატენტისა და შესაბამისი სალიცენზიო შეთანხმების გაყიდვა ან გაცვლა ერთმანეთისაგან განცალკევებით არ იქნებოდა შესაძლებელი.


ბ33. განცალკევების კრიტერიუმი ნიშნავს, რომ შესაძლებელია შეძენილი არამატერიალური აქტივის განცალკევება, ან გამოყოფა შეძენილი საწარმოდან და გაყიდვა, გადაცემა, ლიცენზიით ან იჯარით გაცემა, ან გაცვლა, ინდივიდუალურად ან შესაბამის ხელშეკრუ-ლებასთან, იდენტიფიცირებად აქტივთან ან ვალდებულებასთან ერთად. არამატერიალური აქტივი, რომელიც მყიდველ საწარმოს შეუძლია გაყიდოს, ლიცენზიით გასცეს, ან სხვაგვარად გაცვალოს ისეთ რამეში, რასაც ღირებულება აქვს, აკმაყოფილებს განცალკევების კრიტერიუმებს იმ შემთხვევაშიც კი, თუ მყიდველი საწარმო არ აპირებს მის გაყიდვას, ლიცენზიით გადაცემას ან სხვაგვარად გაცვლას. შეძენილი არამატერიალური აქტივი განცალკევების კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს, თუ არსებობს ამ ტიპის ან მსგავსი ტიპის აქტივის გაცვლის გარიგების ფაქტი, თუნდაც ასეთი გარიგებები ხშირი არ იყოს და იმის მიუხედავად, მონაწილეობს თუ არა მასში მყიდველი საწარმო. მაგალითად, კლიენტთა და აბონენტთა სიებზე ხშირად გაიცემა ლიცენზია. შესაბამისად, ისინი აკმაყოფილებს განცალკევების კრიტერიუმებს. იმ შემთხვევაშიც კი, თუ შეძენილ საწარმოს სჯერა, რომ მისი კლიენტთა სია განსხვავდება სხვა კლიენტთა სიისაგან, ის ფაქტი, რომ კლიენტთა სიის გადაცემა ხშირად ხდება ლიცენზიით, საზოგადოდ, იმას ნიშნავს, რომ შეძენილი კლიენტთა სია აკმაყოფილებს განცალკევების კრიტერიუმებს. თუმცა, საწარმოთა გაერთიანებაში



 
 
ფასს 3 სმ

შეძენილი კლიენტთა სია არ დააკმაყოფილებს განცალკევების კრიტერიუმებს, თუ კონფიდენციალობის ან სხვა შეთანხმებები სამეურნეო ერთეულს უკრძალავს მისი კლიენტების შესახებ ინფორმაციის გაყიდვას, იჯარით გაცემას ან სხვაგვარად გაცვლას.

ბ34. არამატერიალური აქტივი, რომელიც ინდივიდუალურად არ განცალკევდება შეძენილი საწარმოსაგან, ან გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულისაგან, აკმაყოფილებს განცალ-კევების კრიტერიუმებს, თუ შეიძლება მისი განცალკევება შესაბამის ხელშეკრულებასთან, აქტივთან ან ვალდებულებასთან ერთად. მაგალითად:

ა) ბაზრის მონაწილეები ცვლიან სადეპოზიტო ვალდებულებებს და შესაბამისი სადე-პოზიტო ურთიერთობის არამატერიალურ აქტივებს ბაზარზე დაკვირვებად გაცვლის გარიგებებში. ამიტომ, მყიდველმა საწარმომ სადეპოზიტო ურთიერთობის არამა-ტერიალური აქტივები უნდა აღიაროს გუდვილისგან განცალკევებით;

ბ) შეძენილი საწარმო ფლობს რეგისტრირებულ სავაჭრო მარკას და დოკუმენტირებულ, მაგრამ უპატენტო ტექნიკურ ცოდნას, რომელიც გამოიყენება ამ სავაჭრო მარკის პროდუქციის საწარმოებლად. სავაჭრო მარკაზე საკუთრების გადასაცემად, მესაკუთრემ ასევე უნდა გადასცეს ყველაფერი, რაც ახალ მესაკუთრეს დასჭირდება გარკვეული პროდუქტის საწარმოებლად ან მომსახურების გასაწევად, რომელიც არ განსხვავდება ყოფილი მესაკუთრის მიერ წარმოებული იმავე პროდუქტისა და მომსახურებისაგან. იმის გამო, რომ უპატენტო ტექნიკური ცოდნა უნდა განცალკევდეს შეძენილი საწარმოსაგან ან გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულისაგან და გაიყიდოს, თუ ეს სავაჭრო მარკა გაიყიდება, იგი აკმაყოფილებს განცალკევების კრიტერიუმებს.

გამოსყიდული უფლებები

ბ35. როგორც საწარმოთა გაერთიანების ნაწილი, მყიდველ საწარმოს შეუძლია გამოისყიდოს უფლება, რომელიც მან ადრე გადასცა შეძენილ საწარმოს, რათა მას გამოეყენებინა მყიდველი საწარმოს ერთი ან მეტი აღიარებული, ან არაღიარებული აქტივი. ასეთი უფლებების მაგალითებია: ფრანშიზის შეთანხმების საფუძველზე მყიდველი საწარმოს საფირმო სახელწოდების გამოყენების უფლება, ან ტექნოლოგიის შესახებ სალიცენზიო შეთანხმების საფუძველზე მყიდველი საწარმოს ტექნოლოგიის გამოყენების უფლება. გამოსყიდული უფლება წარმოადგენს არამატერიალურ იდენტიფიცირებად აქტივს, რომელსაც მყიდველი საწარმო აღიარებს გუდვილისგან განცალკევებით. 29-ე პუნქტში მოცემულია მითითებები გამოსყიდული უფლების შეფასების შესახებ, ხოლო 55-ე პუნქტში   გამოსყიდული უფლების შემდგომი აღრიცხვის წესის შესახებ.


ბ36. თუ უფლების გამოსყიდვის სახელშეკრულებო პირობები მისაღებია, ან მიუღებელია იმავე ან მსგავსი მუხლების შესახებ მიმდინარე საბაზრო გარიგებების პირობებთან შედარებით, მყიდველმა საწარმომ უნდა აღიაროს საანგარიშსწორებო შემოსულობა ან დანაკარგი. ზემოაღნიშნული საანგარიშსწორებო შემოსულობის ან დანაკარგის შეფასების შესახებ მითითებები მოცემულია ბ52 პუნქტში

შრომითი რესურსების ნაკრები და სხვა მუხლები,  რომლებიც იდენტიფიცირებადი არ არის

ბ37. მყიდველი საწარმო გუდვილს მიაკუთვნებს ისეთი შეძენილი არამატერიალური აქტივის ღირებულებას, რომელიც შეძენის თარიღისათვის არ არის იდენტიფიცირებადი. მაგალითად, მყიდველმა საწარმომ შეიძლება ღირებულება მიაკუთვნოს არსებულ შრომითი რესურსების ნაკრებს, რომელიც წარმოადგენს დაქირავებულ მომუშავეთა არსებულ გუნდს, ერთობ-ლიობას, რომელიც მყიდველ საწარმოს საშუალებას აძლევს, შეძენილი საწარმო ისევ ამუშაოს შეძენის თარიღიდან. შრომითი რესურსების ნაკრები არ წარმოადგენს კვალიფიცირებული შრომითი რესურსების ინტელექტუალურ კაპიტალს – რაც (ხშირად) არის სპეციალიზებული ცოდნა და გამოცდილება, რომელიც შეძენილი საწარმოს დაქირავებულ მომუშავეებს მოაქვთ თავიანთ სამსახურში. ვინაიდან შრომითი რესურსების ნაკრები არ წარმოადგენს იდენტიფიცირებად აქტივს, რომელიც აღიარდება გუდვილისაგან განცალ-კევებით, მასზე მიკუთვნებული ნებისმიერი ღირებულება მიეკუთვნება გუდვილს.





 
 
ფასს 3 სმ

ბ38. მყიდველი საწარმო გუდვილს მიაკუთვნებს ასევე ისეთ მუხლებზე მიკუთვნებულ ღირებუ-ლებას, რომელიც შეძენის თარიღისათვის არ აკმაყოფილებს აქტივად აღიარების კრიტე-რიუმებს. მაგალითად, მყიდველმა საწარმომ შეიძლება ღირებულება მიანიჭოს პოტენციურ ხელშეკრულებებს, რომლის დასადებადაც შეძენილი საწარმო მოლაპარაკებებს აწარმოებს პოტენციურ ახალ კლიენტებთან შეძენის თარიღისათვის. ვინაიდან პოტენციური ხელშეკ-რულებები თავად არ წარმოადგენს აქტივებს შეძენის თარიღისათვის, მყიდველი საწარმო არ აღიარებს მათ გუდვილისაგან განცალკევებით. მყიდველმა საწარმომ შემდგომში ამ ხელშეკრულებების ღირებულებას არ უნდა შეუცვალოს კლასიფიკაცია და არ უნდა აღიაროს გუდვილისგან განცალკევებით შეძენის თარიღის შემდეგ მომხდარი მოვლენების გამო. თუმცა, მყიდველმა საწარმომ უნდა შეაფასოს შეძენის თარიღიდან მოკლე დროში მომხდარი მოვლენების გარემომცველი ფაქტები და გარემოებები, რათა განსაზღვროს, არსებობდა თუ არა შეძენის თარიღისათვის განცალკევებულად ასაღიარებელი არამატერიალური აქტივი.

ბ39. საწყისი აღიარების შემდეგ, მყიდველი საწარმო საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილ არა-მატერიალურ აქტივებს ასახავს ბასს 38-ის   `არამატერიალური აქტივები~   დებულებების შესაბამისად. თუმცა, როგორც ბასს 38-ის მე-3 პუნქტშია აღწერილი, ზოგიერთი შეძენილი არამატერიალური აქტივის აღრიცხვის წესი საწყისი აღიარების შემდეგ დადგენილია სხვა ფასს-ებით.


ბ40. იდენტიფიცირებადობის კრიტერიუმები განსაზღვრავს, აღიარდება თუ არა არამატერიალური აქტივი გუდვილისაგან განცალკევებით. თუმცა, ეს კრიტერიუმი არც არამატერიალური აქტივის რეალური ღირებულების შეფასების შესახებ იძლევა მითითებებს და არც იმ დაშვებებს ზღუდავს, რომლებიც გამოიყენება არამატერიალური აქტივის რეალური ღირებულების შეფასებისას. მაგალითად, მყიდველი საწარმო რეალური ღირებულების შეფასებისას გაითვალისწინებს ისეთ დაშვებებს, რომლებსაც ბაზრის მონაწილეები გამოიყენებდნენ არამატერიალური აქტივის ფასის განსაზღვრისას, როგორიცაა, მაგალითად, ხელშეკრულებების განახლების მოლოდინი მომავალში. აუცილებელი არაა, რომ თავად ხელშეკრულების განახლება აკმაყოფილებდეს იდენტიფიცირებადობის კრიტერიუმებს (თუმ-ცა, იხ. 29-ე პუნქტი, რომელიც გამონაკლისს უშვებს საწარმოთა გაერთიანებისას აღიარე-ბული გამოსყიდული უფლებების რეალური ღირებულების შეფასების პრინციპში). ბასს 38-ის 36-ე და 37-ე პუნქტებში მოცემულია მითითებები იმის დასადგენად, არამატერიალური აქტივები უნდა გაერთიანდეს თუ არა ერთ სააღრიცხვო ერთეულში სხვა არამატერიალურ ან მატერიალურ აქტივებთან.




შეძენილი საწარმოს ცალკეული იდენტიფიცირებადი აქტივებისა და არამაკონტროლებელი წილის შეფასება (მე-18 და მე-19 პუნქტების გამოყენება)


აქტივები გაურკვეველი ფულადი ნაკადებით (გადაფასების ანარიცხები)

ბ41. მყიდველმა საწარმომ შეძენის თარიღისათვის არ უნდა აღიაროს ცალკე გადაფასების ანარიცხი (რეზერვი) საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილ იმ აქტივებთან დაკავშირებით, რომლებიც შეფასებულია რეალური ღირებულებით შეძენის თარიღისათვის, რადგან მომავალ ფულად ნაკადთან დაკავშირებული განუსაზღვრელობის შედეგები გათვალის-წინებულია რეალური ღირებულების განსაზღვრაში. მაგალითად, ვინაიდან წინამდებარე ფასს მყიდველი საწარმოსგან მოითხოვს, რომ მან შეძენილი მოთხოვნები (დებიტორული დავალიანებები), მათ შორის, სესხები, შეაფასოს რეალური ღირებულებით შეძენის თარიღისთვის, მყიდველი საწარმო არ აღიარებს ცალკე ანარიცხებს სახელშეკრულებო ფულადი ნაკადებისათვის, რომელიც ამ თარიღისათვის ითვლება, რომ არ იქნება ამოღებული.


საოპერაციო იჯარასთან დაკავშირებული აქტივები, სადაც შეძენილი საწარმო წარმოადგენს მეიჯარეს

ბ42. საოპერაციო იჯარაში, სადაც შეძენილი საწარმო წარმოადგენს მეიჯარეს, აქტივის, როგო-რიცაა, შენობა ან პატენტი, რეალური ღირებულების დადგენისას შეძენის თარიღისათვის, მყიდველმა საწარმომ მხედველობაში უნდა მიიღოს იჯარის პირობები. სხვა სიტყვებით,

 
 
ფასს 3 სმ

მყიდველი საწარმო არ აღიარებს ცალკე აქტივს ან ვალდებულებას, თუ საოპერაციო იჯარის პირობები მისაღებია ან მიუღებელი საბაზრო პირობებთან შედარებით, როგორც ამას მოითხოვს ბ29 პუნქტი იმ იჯარისთვის, სადაც შეძენილი საწარმო წარმოადგენს მოიჯარეს.


აქტივები, რომელთა გამოყენებას მყიდველი საწარმო სხვაგვარად აპირებს, ვიდრე სხვა ბაზრის მონაწილეები გამოიყენებდნენ მას, ან არ აპირებს გამოყენებას

ბ43. კონკურენტუნარიანი პოზიციის დასაცავად, ან სხვა მიზეზების გამო, მყიდველმა საწარმომ შეიძლება გადაწყვიტოს, აქტიურად არ გამოიყენოს შეძენილი არაფინანსური აქტივი, ან არ აპირებდეს აქტივის გამოყენებას, მისი მაქსიმალური და ყველაზე ეფექტიანი გამოყენების შესაბამისად. მაგალითად, ასე შეიძლება მაშინ მოხდეს, როდესაც საწარმოს შეძენილი აქვს სამეცნიერო-კვლევითი და საცდელ-საკონსტრუქტორო სამუშაოთა არამატერიალური აქტივი და მის გამოყენებას გეგმავს, როგორც გარკვეულ დამცავ საშუალებას, ხელს უშლის რა სხვებს მის გამოყენებაში. მიუხედავად ამისა, მყიდველმა საწარმომ ამგვარი არაფინანსური აქტივის რეალური ღირებულება უნდა შეაფასოს აქტივის მაქსიმალური და ყველაზე ეფექტიანი გამოყენების გათვალისწინებით, ბაზრის მონაწილეების პოზიციიდან, მოცემული აქტივისთვის მისაღები შეფასების წინაპირობის შესაბამისად   როგორც რეალური ღირებულების თავდაპირველად შეფასებისას, ასევე მაშინ, როდესაც შემდგომში აფასებს არაფინანსური აქტივის გასვლის დანახარჯებით შემცირებულ რეალურ ღირებულებას გაუფასურების შემოწმების მიზნით.


შეძენილი საწარმოს არამაკონტროლებელი წილი

ბ44. წინამდებარე ფასს მყიდველ საწარმოს უფლებას აძლევს, შეძენილი საწარმოს არამაკონ-ტროლებელი წილი შეაფასოს შეძენის თარიღით განსაზღვრული რეალური ღირებულებით. ზოგჯერ მყიდველ საწარმოს საშუალება ექნება, არამაკონტროლებელი წილის რეალური ღირებულება შეძენის თარიღისათვის შეაფასოს ჩვეულებრივი აქციების (რომელსაც არ ფლობს მყიდველი საწარმო) აქტიური ბაზრის კოტირებული ფასის საფუძველზე. თუმცა, სხვა სიტუაციებში, ჩვეულებრივი აქციებისთვის აქტიური ბაზრის კოტირებული ფასი ხელმისაწ-ვდომი არ იქნება. ასეთ შემთხვევაში, მყიდველმა საწარმომ არამაკონტროლებელი წილის რეალური ღირებულება უნდა შეაფასოს შეფასების სხვა მეთოდებით.


ბ45. შეძენილ საწარმოში მყიდველი საწარმოს წილის რეალური ღირებულება და არამაკონ-ტროლებელი წილის რეალური ღირებულება შეიძლება განსხვავდებოდეს, თუ გამოთვლის საფუძვლად გამოიყენება ერთი აქციის რეალური ღირებულების მეთოდი. სავარაუდოდ, ძირითადი განსხვავება შეიძლება იყოს შეძენილ საწარმოში მყიდველი საწარმოს წილის ერთი აქციის რეალურ ღირებულებაში კონტროლის პრემიის გათვალისწინება, ან პირიქით, არამაკონტროლებელი წილის ერთი აქციის რეალურ ღირებულებაში კონტროლის არქონისათვის დისკონტის (რომელსაც სხვანაირად არამაკონტროლებელი წილის დისკონტსაც უწოდებენ) გათვალისწინება, თუ ბაზრის მონაწილეები არამაკონტროლებელი წილის ფასის დადგენისას მხედველობაში მიიღებდნენ ამგვარ პრემიას, ან დისკონტს.



გუდვილისა და ხელსაყრელი შესყიდვიდან მიღებული შემოსულობის შეფასება


შეძენილ საწარმოში მყიდველი საწარმოს წილის რეალური ღირებულების შეფასება შეძენის თარიღისთვის, შეფასების მეთოდების გამოყენებით (33-ე პუნქტის გამოყენება)

ბ46. საწარმოთა გაერთიანებაში, რომელიც განხორციელდა კომპენსაციის გადაცემის გარეშე, მყიდველმა საწარმომ გუდვილის ან ხელსაყრელი შესყიდვიდან მიღებული შემოსულობის შესაფასებლად უნდა გამოიყენოს გადაცემული კომპენსაციის რეალური ღირებულება შეძენის თარიღისათვის და არა შეძენილ საწარმოში თავისი წილის რეალური ღირებულება შეძენის თარიღისთვის (იხ. 32-34-ე პუნქტები).



 
 
ფასს 3 სმ



სპეციალური მითითებები ერთობლივი სამეურნეო ერთეულების გაერთიანებაში შეძენის მეთოდის გამოყენებაზე (33-ე პუნქტის გამოყენება)

ბ47. როდესაც ორი ერთობლივი სამეურნეო ერთეული ერთიანდება, შეძენილ საწარმოში სამეურნეო ერთეულის, ან პარტნიორთა წილის რეალური ღირებულება (ან შეძენილი საწარმოს რეალური ღირებულება) შესაძლოა უფრო საიმედოდ იყოს შეფასებადი, ვიდრე მყიდველი საწარმოს მიერ გადაცემული პარტნიორთა წილის რეალური ღირებულება. ასეთ სიტუაციაში, 33-ე პუნქტი მოითხოვს, რომ მყიდველმა საწარმომ გუდვილის თანხა განსაზღვროს შეძენილი საწარმოს სააქციო წილის რეალური ღირებულებით შეძენის თარიღისთვის და არა მყიდველი საწარმოს მიერ კომპენსაციის სახით გადაცემული სააქციო წილის რეალური ღირებულებით შეძენის თარიღისთვის. გარდა ამისა, ერთობლივი სამეურნეო ერთეულების გაერთიანებაში მყიდველმა საწარმომ ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში უნდა აღიაროს შეძენილი საწარმოს წმინდა აქტივები, როგორც პირდაპირი დამატება კაპიტალზე ან საკუთარ კაპიტალზე და არა როგორც გაუნაწილებელ მოგებაზე დამატება, რაც შესაბამისობაში იქნებოდა იმ მეთოდთან, რომლის მიხედვითაც სხვა ტიპის სამეურნეო ერთეულები იყენებენ შეძენის მეთოდს.



ბ48. მართალია, ერთობლივი სამეურნეო ერთეულები მრავალმხრივ მსგავსნი არიან სხვა საწარმოების, მაგრამ ერთობლივ სამეურნეო ერთეულს გააჩნია განსხვავებული მახა-სიათებლები. ეს მახასიათებლები, უპირველეს ყოვლისა, იმის გამო წარმოიშობა, რომ მისი წევრები ერთდროულად არიან მომხმარებლებიც და მესაკუთრეებიც. საზოგადოდ, ერთობ-ლივი სამეურნეო ერთეულის წევრები წევრობიდან სარგებლის მიღებას ხშირად ისეთი ფორმით მოელიან, როგორიცაა: ფასდაკლება საქონელსა და მომსახურებაზე, ან ბენე-ფიციარული დივიდენდები. თითოეულ წევრზე განაწილებული ბენეფიციარული დივიდენ-დების წილი ხშირად დაფუძნებულია იმ ბიზნესის ბრუნვაზე, რაც წევრმა წლის განმავლობაში გააკეთა ერთობლივ სამეურნეო ერთეულში.


ბ49. ერთობლივი სამეურნეო ერთეულის რეალური ღირებულების შეფასება უნდა მოიცავდეს დაშვებებს, რომლებსაც ბაზრის მონაწილეები გამოიყენებდნენ მონაწილის მომავალი სარ-გებლის შესახებ, ასევე სხვა შესაბამის დაშვებებს, რომლებსაც ბაზრის მონაწილეები მიიღებდნენ მხედველობაში ერთობლივ სამეურნეო ერთეულთან დაკავშირებით. მაგალი-თად, ერთობლივი სამეურნეო ერთეულის რეალური ღირებულების დასადგენად შესაძლე-ბელია დისკონტირებული ღირებულების მეთოდის გამოყენება. ფულადი ნაკადები, რომელიც გამოიყენება ამ მოდელის ამოსავალი მონაცემების სახით, უნდა ეყრდნობოდეს ერთობლივი სამეურნეო ერთეულის მოსალოდნელ ფულად ნაკადებს, რომელიც ასახავს წევრების სარგებლის შემცირებას, როგორიცაა, მაგალითად ფასდაკლება საქონელსა და მომსახუ-რებაზე.



საწარმოთა გაერთიანების ოპერაციის შემადგენელი ნაწილების დადგენა (51-ე და 52-ე პუნქტების გამოყენება)


ბ50. იმისათვის, რომ დაადგინოს, ესა თუ ის ოპერაცია შეძენილი საწარმოსთვის განხორციე-ლებული გაცვლის ნაწილია თუ საწარმოთა გაერთიანებისგან დამოუკიდებელი ოპერაცია, მყიდველმა საწარმომ უნდა განიხილოს ქვემოთ ჩამოთვლილი ფაქტორები, რომლებიც არც ურთიერთგამომრიცხავია და არც ინდივიდუალურად სარწმუნო:

ა) სამეურნეო ოპერაციის განხორციელების მიზეზები –იმ მიზეზების გააზრებამ, თუ რის-თვის დადეს გაერთიანების მონაწილეებმა (მყიდველი საწარმო და შეძენილი საწარმო, მათი მესაკუთრეები, დირექტორები და მენეჯერები – და მათი აგენტები) გარიგება ან შეთანხმება, შეიძლება გარკვეული სიცხადე შეიტანოს იმის დადგენაში, წარმოადგენს თუ არა ეს ოპერაცია საწარმოთა გაერთიანებაში გადაცემული კომპენსაციისა და შეძენილი აქტივებისა და ვალდებულებების ნაწილს. მაგალითად, თუ გარიგება, ძირი-თადად, დაგეგმილია მყიდველი საწარმოს, ან გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის სარგებლის მისაღებად და არა შეძენილი საწარმოსათვის, ან გაერთიანებამდე მისი ყოფილი მესაკუთრეებისათვის სარგებლის მოსატანად, გარიგებისთვის გადახდილი

 
 
ფასს 3 სმ

ფასის ეს ნაწილი (და ნებისმიერი დაკავშირებული აქტივები, ან ვალდებულებები) ნაკლებად სავარაუდოა, რომ იქნება შეძენილი საწარმოსთვის განხორცილებული გაცვლის ნაწილი. შესაბამისად, მყიდველი საწარმო ამ ნაწილს საწარმოთა გაერთიანებისგან განცალკევებულად ასახავს;

ბ) ვინ წამოიწყო ოპერაცია – იმის გააზრება, თუ ვინ წამოიწყო ოპერაცია (გარიგება), ასევე ნათელს მოჰფენს, წარმოადგენს თუ არა ის შეძენილი საწარმოსთვის განხორ-ციელებული გაცვლის ნაწილს. მაგალითად, ოპერაცია ან სხვა მოვლენა, რომელიც ინიცირებულია მყიდველი საწარმოს მიერ, შეიძლება გამიზნული იყოს მომავალში მყიდველი საწარმოსათვის ან გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულისათვის ეკონო-მიკური სარგებლის მოსატანად და აქედან შეძენილმა საწარმომ ან მისმა ყოფილმა (გაერთიანებამდელმა) მესაკუთრეებმა შეიძლება მცირე სარგებელი მიიღონ, ან არანაირი. მეორე მხრივ, შეძენილი საწარმოს ან მისი ყოფილი მესაკუთრეების მიერ ინიცირებული ოპერაცია ან შეთანხმება, ნაკლებად სავარაუდოა, რომ გამიზნული იყოს მყიდველი საწარმოსთვის ან გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულისათვის სარგებლის მოსატანად. უფრო სარწმუნოა, რომ იქნება საწარმოთა გაერთიანების ოპერაციის ნაწილი;


გ) ოპერაციის (გარიგების) განხორციელების დრო –ოპერაციის შესრულების დრომ ასევე შეიძლება შექმნას საფუძველი იმის დასადგენად, წარმოადგენს თუ არა ეს სამეურნეო ოპერაცია შეძენილი საწარმოსთვის განხორციელებული გაცვლის ნაწილს. მაგალითად, საწარმოთა გაერთიანების სახელშეკრულებო პირობების მოლაპარაკებების პერიოდში მყიდველ საწარმოსა და შეძენილ საწარმოს შორის გარიგება შეიძლება დადებული იყოს საწარმოთა გაერთიანების საკითხების განსახილველად, რომელიც ეხება მყიდ-ველი საწარმოს ან გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის სამომავლო ეკონომიკურ სარგებელს. თუ ასეა, შეძენილი საწარმო ან მისი გაერთიანებამდელი, ყოფილი მესაკუთრეები სავარაუდოა, რომ არანაირ სარგებელს არ მიიღებენ, ან მცირე სარგებელს მიიღებენ ამ ოპერაციიდან, თუ არ გავითვალისწინებთ იმ სარგებელს, რასაც მიიღებენ როგორც გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის ნაწილი.


საწარმოთა გაერთიანებისას მყიდველი და შეძენილი საწარმოების ადრინდელი ურთიერთობის ფაქტობრივი დარეგულირება (52-ე (ა) პუნქტის გამოყენება)

ბ51. მყიდველ და შეძენილ საწარმოებს შეიძლება ურთიერთობა ჰქონოდათ მანამდე, სანამ მიზნად დაისახავდნენ საწარმოთა გაერთიანებას (შემდგომში წოდებული როგორც `ადრინდელი ურთიერთობა”). ადრინდელი ურთიერთობა მყიდველ საწარმოსა და შეძენილ საწარმოს შორის შეიძლება იყოს ხელშეკრულებაზე დაფუძნებული (მაგალითად, მომწო-დებელი და მომხმარებელი, ან ლიცენზიის გამცემი და ლიცენზიის ამღები), ან არ იყოს ხელშეკრულებაზე დაფუძნებული (მაგალითად, მომჩივანი და მოპასუხე).

ბ52. თუ საწარმოთა გაერთიანება, ფაქტობრივად, არეგულირებს ადრინდელ ურთიერთობას, მყიდველი საწარმო აღიარებს შემოსულობას ან ზარალს, რომელიც შეფასებულია შემდეგ-ნაირად:

ა) არასახელშეკრულებო ადრინდელი ურთიერთობის შემთხვევაში (როგორიცაა: სასამარ-თლო პროცესი) – რეალური ღირებულებით;

ბ) სახელშეკრულებო ადრინდელი ურთიერთობის შემთხვევაში, (ი)-სა და (იი)-ს შორის უმცირესი თანხით:


(ი) თანხა, რომლის მიხედვითაც ხელშეკრულება მისაღებია ან მიუღებელი მყიდველი საწარმოს პოზიციდან, იმავე ან მსგავსი მუხლების მიმდინარე საბაზრო ოპერა-ციების პირობებთან შედარებით. (მიუღებელი ისეთი ხელშეკრულებაა, რომელიც მიუღებელია მიმდინარე საბაზრო პირობებიდან გამომდინარე. აუცილებელი არაა, რომ ის იყოს წამგებიანი ხელშეკრულება, რომელშიც სახელშეკრულებო ვალ-დებულებებთან დაკავშირებული აღმოუფხვრადი დანახარჯები აღემატება ხელ-შეკრულებიდან სავარაუდოდ მისაღებ ეკონომიკურ სარგებელს.);


 
 
ფასს 3 სმ

(იი) ხელშეკრულებით დადგენილი ნებისმიერი საანგარიშსწორებო პირობების შესა-ბამისი თანხა, რომელიც ეხება იმ სახელშეკრულებო მხარეს, რომლისთვისაც ხელშეკრულება მიუღებელია.

თუ (იი) ნაკლებია, (ი)-ზე, სხვაობა აისახება, როგორც საწარმოთა გაერთიანების აღრიცხვის ნაწილი.

აღიარებული შემოსულობის ან ზარალის თანხა შეიძლება ნაწილობრივ დამოკიდებული იყოს იმაზე, ჰქონდა თუ არა მყიდველ საწარმოს ადრე აღიარებული შესაბამისი აქტივი ან ვალდებულება. ამიტომ ანგარიშგებაში წარდგენილი შემოსულობა ან ზარალი შეიძლება განსხვავდებოდეს ზემოთ მითითებული მოთხოვნების მიხედვით გამოთვლილი თანხისაგან.

ბ53. ადრინდელი ურთიერთობა შეიძლება წარმოადგენდეს ხელშეკრულებას, რომელსაც მყიდველი საწარმო აღიარებს როგორც გამოსყიდულ უფლებას. თუ ხელშეკრულებაში შედის ისეთი პირობები, რომლებიც მისაღებია ან მიუღებელია იმავე ან მსგავსი მუხლების მიმდინარე საბაზრო ოპერაციების პირობებთან შედარებით, მყიდველი საწარმო საწარმოთა გაერთიანებისაგან განცალკევებით აღიარებს შემოსულობას ან ზარალს ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ დასარეგულირებელ მოვლენასთან დაკავშირებით, რომელიც შეფასებული იქნება ბ52-ე პუნქტის მიხედვით.


შეთანხმებები დაქირავებული მომუშავეების ან აქციების გამყიდველი

აქციონერების პირობით ანაზღაურებაზე (52 (ბ) პუნქტის გამოყენება)

ბ54. შეთანხმება დაქირავებული მომუშავეების ან აქციების გამყიდველი აქციონერების პირობით ანაზღაურებაზე წარმოადგენს თუ არა პირობით კომპენსაციას მოცემულ საწარმოთა გაერთიანებაში, თუ განცალკევებული ოპერაციაა, დამოკიდებულია ამ შეთანხმების თავისებურებებზე. იმ მოტივების გააზრება, თუ რატომ შედის პირობითი ანაზღაურების პირობა შეძენის შეთანხმებაში, ვისი ინიცირებულია ეს შეთანხმება და როდის დადეს მხარეებმა შეთანხმება, შესაძლოა გამოდგეს შეთანხმების შინაარსის შესაფასებლად.

ბ55. თუ გაურკვეველია შეთანხმება დაქირავებული მომუშავეების ან აქციების გამყიდველი აქციონერების ანაზღაურებაზე, შეძენილი საწარმოსთვის განხორციელებული გაცვლის ნაწილია თუ საწარმოთა გაერთიანებისაგან დამოუკიდებელი ოპერაცია, მყიდველმა საწარმომ უნდა განიხილოს და გაითვალისწინოს შემდეგი ინდიკატორები:

ა) დასაქმების გაგრძელება – აქციების გამყიდველი იმ აქციონერების დასაქმების გაგრძელების პირობები, რომლებიც წამყვანი დაქირავებული მომუშავეები ხდებიან, შეიძლება იყოს პირობითი კომპენსაციის შინაარსის მაჩვენებელი. დასაქმების გაგრძე-ლების სათანადო პირობები შეიძლება შედიოდეს დასაქმების შეთანხმებაში, შეძენის შეთანხმებაში ან სხვა დოკუმენტში. პირობითი კომპენსაციის შეთანხმება, რომლის თანახმადაც ავტომატურად შეწყდება ფულის გადახდა დასაქმების შეწყვეტისას, წარმოადგენს გაერთიანების შემდგომი მომსამსახურის ანაზღაურებას. შეთანხმება, რომლის თანახმადაც დასაქმების შეწყვეტა პირობით ფულად ანაზღაურებაზე ზეგავლენას არ მოახდენს, შეიძლება იმაზე მიანიშნებდეს, რომ პირობითი ფულადი ანაზღაურება წარმოადგენს დამატებით კომპენსაციას და არა შრომის (მომსახურების) ანაზღაურებას;


ბ) დასაქმების გაგრძელების ხანგრძლივობა – თუ მოთხოვნილი დასაქმების პერიოდი ემთხვევა ან უფრო ხანგრძლივია, ვიდრე პირობითი ფულადი ანაზღაურების პერიოდი, ეს ფაქტი შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ პირობითი ფულადი ანაზღაურება, ფაქ-ტობრივად, შრომის (მომსახურების) ანაზღაურებაა;

გ) ანაზღაურების დონე – თუ დაქირავებულ მომუშავეთა ანაზღაურება, პირობითი ფულადი ანაზღაურების გარდა, მისაღები დონისაა გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის სხვა წამყვანი დაქირავებული მომუშავეების შრომის ანაზღაურებასთან შედარებით, ეს ფაქტი შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ პირობითი ფულადი ანაზღაურება წარმოადგენს დამატებით კომპენსაციას და არა შრომის ანაზღაურებას;



 
 
ფასს 3 სმ

დ) დაქირავებული მომუშავეების მზარდი ფულადი ანაზღაურება – თუ აქციების გამყიდველი აქციონერები, რომლებიც არ ხდებიან დაქირავებული მომუშავეები, უფრო მცირე ანაზღაურებას იღებენ თითო აქციაზე, ვიდრე აქციების გამყიდველი ის აქ-ციონერები, რომლებიც დაქირავებული მომუშავეები ხდებიან გაერთიანებულ სამეურნეო ერთეულში, ეს ფაქტი შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ პირობითი ფულადი ანაზღაურების მზარდი თანხა არის შრომის ანაზღაურება აქციების გამყიდველი იმ აქციონერებისთვის, რომლებიც ხდებიან დაქირავებული მომუშავეები;

ე) კუთვნილი აქციების რაოდენობა – აქციები, რომლებიც წარმოადგენს აქციების გამყიდველი იმ აქციონერების საკუთრებას, რომლებიც რჩებიან წამყვან დაქირავებულ მომუშავეებად, შეიძლება პირობითი კომპენსაციის შეთანხმების შინაარსის მაჩვე-ნებელი იყოს. მაგ., თუ აქციების გამყიდველი აქციონერები, რომლებიც ფაქტობრივად მთელ აქციებს ფლობდნენ შეძენილ საწარმოში, რჩებიან როგორც წამყვანი დაქირავებული მომუშავეები, ეს ფაქტი შეიძლება იმას ნიშნავდეს, რომ, რეალურად, ეს შეთანხმება წარმოადგენს მოგებაში მონაწილეობის შეთანხმებას, რომელიც გამიზ-ნულია გაერთიანების შემდგომი მომსახურების ასანაზღაურებლად. მეორე მხრივ, თუ აქციების გამყიდველი აქციონერები, რომლებიც წამყვან დაქირავებულ მომუშავეებად რჩებიან, შეძენილი საწარმოს აქციების მცირე რაოდენობას ფლობდნენ ადრე და აქციების გამყიდველი ყველა აქციონერი ერთსა და იმავე რაოდენობის პირობით კომპენსაციას იღებს თითო აქციაზე, ეს ფაქტი შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ პირობითი ფულადი ანაზღაურება წარმოადგენს დამატებით კომპენსაციას. ასევე გათვალის-წინებულ უნდა იქნეს საკუთრების ის წილებიც, რომელიც შეძენამდე ეკუთვნოდათ აქციების გამყიდველ აქციონერებთან დაკავშირებულ მხარეებს (როგორებიცაა, ოჯახის წევრები), რომლებიც რჩებიან წამყვან დაქირავებულ მომუშავეებად;


ვ) კავშირი შეფასებასთან – თუ შეძენის თარიღისათვის გადაცემული საწყისი კომპენსაცია დაფუძნებულია შეძენილი საწარმოს შეფასებაში ფასთა მერყეობის დაბალ ზღვარზე და პირობითი ფორმულა უკავშირდება შეფასების ამ მიდგომას, ეს ფაქტი შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ პირობითი ფულადი ანაზღაურება წარმოადგენს დამატებით კომპენ-საციას. მეორე მხრივ, თუ პირობითი ფულადი ანაზღაურების ფორმულა შესაბამისობაშია მოგებაში მონაწილეობის ადრინდელ შეთანხმებასთან, ეს ფაქტი შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ შეთანხმების შინაარსი მდგომარეობს მომსახურების ანაზღაურების გადახდაში;


ზ) კომპენსაციის დასადგენი ფორმულა – ფორმულა, რომელიც გამოიყენება პირობითი ფულადი ანაზღაურების დასადგენად, შეიძლება გამოდგეს შეთანხმების შინაარსის შესაფასებლად. მაგალითად, თუ პირობითი ფულადი ანაზღაურება განისაზღვრება როგორც შემოსავლის ჯერადი რიცხვი, ეს შეიძლება იმაზე მიანიშნებდეს, რომ ვალდებულება წარმოადგენს საწარმოთა გაერთიანების პირობით კომპენსაციას და ეს ფორმულა გამიზნულია შეძენილი საწარმოს რეალური ღირებულების დასადგენად, ან შესამოწმებლად. პირიქით, თუ პირობითი ფულადი ანაზღაურება წარმოადგენს შემოსავლის მიმართ დადგენილ გარკვეულ პროცენტულ თანაფარდობას, ეს შეიძლება მიანიშნებდეს, რომ დაქირავებული მომუშავეების მიმართ არსებული ვალდებულება წარმოადგენს მოგებაში მონაწილეობის შეთანხმებას, რათა ანაზღაურდეს დაქირავებული მომუშავეების მიერ გაწეული მომსახურება;


თ) სხვა შეთანხმებები და საკითხები – აქციების გამყიდველ აქციონერებთან დადებული სხვა სახის შეთანხმებების პირობები (როგორიცაა: კონკურენციაზე უარის თქმაზე შეთანხმება, ხელშეკრულება, რომელიც მომავალში უნდა შესრულდეს, საკონსულტაციო ხელშეკრულება და შეთანხმება უძრავი ქონების იჯარაზე) და პირობით ფულად ანაზღაურებაზე მოგების გადასახადის გადახდის წესი, შეიძლება იმის მაჩვენებელი იყოს, რომ პირობითი ფულადი ანაზღაურება სულ სხვა რამეს მიეკუთვნება და არა შეძენილი საწარმოს კომპენსაციას. მაგალითად, შეძენასთან დაკავშირებით, მყიდველმა საწარმომ შეიძლება უძრავ ქონებაზე დადოს საიჯარო შეთანხმება აქციების გამყიდველ რომელიმე მნიშვნელოვან აქციონერთან. თუ საიჯარო ხელშეკრულებით განსაზღვრული საიჯარო გადასახდელები მნიშვნელოვნად დაბალია საბაზრო მონაცემებთან შედარებით, მეიჯარისთვის (აქციების გამყიდველი აქციონერი) გადასახდელი ზოგიერთი

 
 
ფასს 3 სმ

ან ყველა პირობითი ანაზღაურება, რომელიც მოითხოვება პირობით გადასახდელებზე დადებული სხვა, განცალკევებული შეთანხმებით, შეიძლება, ფაქტობრივად, წარმოადგენდეს იჯარით გაცემული ქონების ანაზღაურებას, რომელიც მყიდველმა საწარმომ განცალკევებულად უნდა აღიაროს გაერთიანების შემდგომი პერიოდის ფინანსურ ანგარიშგებაში. პირიქით, თუ საიჯარო ხელშეკრულება განსაზღვრავს საიჯარო გადასახადს, რომელიც შეესაბამება იჯარით გაცემული ქონების საბაზრო პირობებს, აქციების გამყიდველი აქციონერისთვის გადასახდელ პირობით ფულად ანაზღაურებაზე შეთანხმება შეიძლება წარმოადგენდეს საწარმოთა გაერთიანების შემადგენელ პირობით კომპნესაციას.


მყიდველი საწარმოს წილობრივი გადახდის ჯილდოები, რომლებიც გაცვლილია შეძენილი საწარმოს დაქირავებულ მომუშავეთა ჯილდოებზე (52 (ბ) პუნქტის გამოყენება)

ბ56. მყიდველმა საწარმომ თავისი წილობრივი გადახდის ჯილდოები შეიძლება გაცვალოს (ჯილდოების ჩანაცვლება) შეძენილი საწარმოს დაქირავებული მომუშავეების ჯილდოებზე. საწარმოთა გაერთიანებასთან დაკავშირებით აქციის ოფციონების, ან წილობრივი გადახდის სხვა ჯილდოების გაცვლა აისახება როგორც წილობრივი გადახდის ჯილდოების სახე-ცვლილება ფასს 2-ის   `წილობრივი გადახდა~   შესაბამისად. თუ მყიდველი საწარმო ახდენს შეძენილი საწარმოს ჯილდოების ჩანაცვლებას, მყიდველი საწარმოს ჩანაცვლე-ბული/გაცვლითი ჯილდოების საბაზრო შეფასების მთელი თანხა ან მისი ნაწილი უნდა შევიდეს საწარმოთა გაერთიანებისას გადაცემული კომპენსაციის შეფასებაში. ბ57 ბ62 პუნქტებში მოცემულია მითითებები იმის შესახებ, როგორ უნდა განაწილდეს მოცემული შეფასება. თუმცა, ზოგიერთ სიტუაციაში, შეძენილი საწარმოს წილობრივი გადახდის ჯილდოები შეიძლება ძალას კარგავს საწარმოთა გაერთიანების შედეგად. თუ მყიდველი საწარმო ჩაანაცვლებს ამ ჯილდოებს, თუმცა ვალდებული არ არის, ასე რომ მოიქცეს, გაცვლითი ჯილდოების მთლიანი საბაზრო შეფასება გაერთიანების შემდგომ ფინანსურ ანგარიშგებაში უნდა აღიარდეს, როგორც მომუშავეთა ანაზღაურების დანახარჯი ფასს 2-ის შესაბამისად. ეს იმას ნიშნავს, რომ ამგვარი ანაზღაურების საბაზრო შეფასების არანაირი ნაწილი არ უნდა აისახოს საწარმოთა გაერთიანებისას გადაცემულ კომპენსაციის თანხაში. მყიდველი საწარმო მაშინ არის ვალდებული, ჩაანაცვლოს შეძენილი საწარმოს ჯილდოები, თუ შეძენილ საწარმოს ან მის დაქირავებულ მომუშავეებს აქვთ იმის შესაძლებლობა, რომ იძულებით განახორციელონ ჩანაცვლება. მაგალითად, ზემოაღნიშნული მითითების გამოყენების მიზნებისთვის, მყიდველი საწარმო მაშინ არის ვალდებული, ჩაანაცვლოს შეძენილი საწარმოს ჯილდოები, თუ ჩანაცვლება მოითხოვება:



ა) შეძენის შეთანხმების პირობებით;

ბ) შეძენილი საწარმოს დაჯილდოების პირობებით; ან

გ)  შესაფერისი კანონებით, ან სხვა ნორმატიული აქტებით.

ბ57. იმისათვის, რომ განისაზღვროს გაცვლითი ჯილდოების რომელი ნაწილი წარმოადგენს შეძენილი საწარმოსთვის გადაცემული კომპენსაციის ნაწილს და რომელი   გაერთიანების შემდგომი მომსახურების ანაზღაურებას, მყიდველმა საწარმომ შეძენის თარიღისათვის ფასს 2-ის შესაბამისად უნდა შეაფასოს როგორც მყიდველი საწარმოს მიერ გადაცემული ჯილდოები, ასევე შეძენილი საწარმოს ჯილდოები. გაცვლითი ჯილდოს საბაზრო შეფასების ის ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს შეძენილი საწარმოსთვის გადაცემული კომპენსაციის ნაწილს, ტოლია შეძენილი საწარმოს ჯილდოების იმ ნაწილის, რომელიც მიეკუთვნება გაერთიანებამდელ მომსახურებას.


ბ58. გაცვლითი ჯილდოების ნაწილი, რომელიც მისაკუთვნებელია გაერთიანებამდელ მომსახუ-რებაზე, წარმოადგენს შეძენილი საწარმოს ჯილდოს საბაზრო შეფასების ნამრავლს, უფლების გადაცემის დასრულებული პერიოდის ნაწილის შეფარდებაზე, შეძენილი საწარმოს ჯილდოზე უფლების გადაცემის საწყის პერიოდსა და უფლების გადაცემის მთლიან პერიოდის შორის უდიდესთან. უფლების გადაცემის პერიოდი არის ის პერიოდი, რომლის განმავლობაშიც უნდა დაკმაყოფილდეს უფლების გადაცემის ყველა დადგენილი პირობა. უფლების გადაცემის პირობები განმარტებულია ფასს 2-ში.


 
 
ფასს 3 სმ

ბ59. გაერთიანების შემდგომ მომსახურებაზე მისაკუთვნებელი გაცვლითი ჯილდოების ის ნაწილი, რომელზეც არ მომხდარა უფლების გადაცემა და ამიტომ გაერთიანების შემდგომ ფინანსურ ანგარიშგებაში აღიარებულია როგორც შრომის ანაზღაურების დანახარჯი, უტოლდება გაცვლითი ჯილდოს მთლიან საბაზრო შეფასებას მინუს გაერთიანებამდელ მომსახურებაზე მიკუთვნებული თანხა. ამგვარად, მყიდველი საწარმო გაცვლილი ჯილდოს საბაზრო შეფასების ნებისმიერ ნამეტს შეძენილი საწარმოს ჯილდოს საბაზრო შეფასებაზე, მიაკუთვნებს გაერთიანების შემდგომ მომსახურებას და ამ ნამეტს აღიარებს როგორც შრომის ანაზღაურების დანახარჯს გაერთიანების შემდგომი პერიოდის ფინანსურ ანგარიშგებაში. მყიდველმა საწარმომ გაერთიანების შემდგომი პერიოდის მომსახურებას უნდა მიაკუთვნოს გაცვლითი ჯილდოს ნაწილი, თუ იგი საჭიროებს გაერთიანების შემდგომ მომსახურებას, მიუხედავად იმისა, დაქირავებულმა მომუშავეებმა გასწიეს თუ არა მთელი მომსახურება, რომელიც საჭირო იყო შეძენილი საწარმოს ჯილდოებზე უფლების გადასაცემად შეძენის თარიღამდე.



ბ60. გაერთიანებამდელ მომსახურებაზე მისაკუთვნებელი გაცვლითი ჯილდოების ის ნაწილი, რომელზეც არ მომხდარა უფლების გადაცემა, ასევე გაერთიანების შემდგომ მომსახურებაზე მისაკუთვნებელი ნაწილი უნდა ასახავდეს იმ გაცვლითი ჯილდოების რაოდენობის საუკეთესო წინასწარ შეფასებას, რომელზეც მოსალოდნელია უფლების გადაცემა. მაგალითად, თუ გაერთიანებამდელ მომსახურებაზე მიკუთვნებული გაცვლითი ჯილდოს ნაწილის საბაზრო შეფასება 100 ფე-ია და მყიდველი საწარმო ვარაუდობს, რომ მხოლოდ ჯილდოების 95%-ზე მოხდება უფლების გადაცემა, თანხა, რომელიც შედის საწარმოთა გაერთიანებაში გადაცემულ კომპენსაციაში, იქნება 95 ფე. ცვლილებები გაცვლითი ჯილდოების შეფასებულ რაოდენობაში, რომელზეც მომავალში მოხდება უფლების გადაცემა, აისახება იმ პერიოდის შრომის ანაზღაურების დანახარჯში, როდესაც ცვლილებები ან უფლებების ჩამორთმევა ხდება და არა როგორც საწარმოთა გაერთიანებაში გადაცემული კომპენსაციის კორექტირება. ანალოგიურად, სხვა მოვლენების შედეგები, როგორიცაა: ჯოლდოების სახეცვლილებები ან ეფექტიანობის პირობების მქონე ჯილდოებიდან მიღებული საბოლოო შედეგი, რომელიც შეძენის თარიღის შემდეგ მოხდება, აისახება ფასს 2-ის შესაბამისად, ანაზღაურების დანახარჯის (ღირებულების) განსაზღვრისას იმ პერიოდში, როდესაც ეს მოვლენა ხდება.



ბ61. იგივე მოთხოვნები გამოიყენება გაერთიანებამდელ და გაერთიანების შემდგომ მომსახუ-რებაზე მისაკუთვნებელი გაცვლითი ჯილდოების ნაწილების დასადგენად, მიუხედავად იმისა, როგორ არის კლასიფიცირებული გაცვლითი ჯილდო   როგორც ვალდებულება თუ როგორც წილობრივი ინსტრუმენტი, ფასს 2-ის დებულებების შესაბამისად. ვალდებულების სახით კლასიფიცირებული ჯილდოების საბაზრო შეფასებაში შეძენის თარიღის შემდეგ მომხდარი ყველა ცვლილება და მასთან დაკავშირებული მოგების გადასახადის შედეგები აღიარდება მყიდველი საწარმოს გაერთიანების შემდგომი პერიოდის ფინანსურ ანგარიშგებაში იმ პერიოდში (პერიოდებში), როდესაც ცვლილება მოხდება.


ბ62. წილობრივი გადახდის გაცვლითი ჯილდოების მოგების გადასახადის შედეგები უნდა აღიარდეს ბასს 12-ის  `მოგებიდან გადასახადები~   დებულებების შესაბამისად.

შეძენილი საწარმოს წილობრივი ინსტრუმენტებით განსაზღვრული წილობრივი გადახდის გარიგებები

ბ62ა. შეძენილ საწარმოს შეიძლება ჰქონდეს გადაუხდელი/შეუსრულებელი წილობრივი გადახდის გარიგებები, რომლებსაც მყიდველი საწარმო არ ცვლის თავის წილობრივ გადახდის გარიგებებზე. თუ უფლება გადაცემულია, ასეთი წილობრივი გადახდის გარიგებები შეძენილი საწარმოს არამაკონტროლებელი წილის ნაწილია და შეფასდება მათი საბაზრო შეფასების საფუძველზე. თუ უფლების გადაცემა არ მომხდარა, ასეთი წილობრივი გადახდის გარიგებები შეფასდება მე-19 და 30-ე პუნქტების შესაბამისად მათი საბაზრო შეფასების საფუძველზე ისე, თითქოს შეძენის თარიღი იყო წილობრივი უფლებების მინიჭების თარიღი.





 
 
ფასს 3 სმ

ბ62ბ. ისეთი წილობრივი გადახდის გარიგებების საბაზრო შეფასება, რომლისთვისაც არ მომხდარა უფლების გადაცემა, არამაკონტროლებელ წილს მიეკუთვნება შემდეგი კოეფიციენტის საფუძველზე: უფლების გადაცემის დასრულებული პერიოდი შეფარდებული წილობრივი გადახდის გარიგებების უფლების გადაცემის პერიოდებიდან ყველაზე ხანგრძლივ პერიოდთან, ან თავდაპირველ უფლების გადაცემის პერიოდთან. ნაშთი მიეკუთვნება გაერთიანების შემდგომ მომსახურებას.


სხვა ფასს-ები, რომლებშიც მოცემულია მითითებები შემდგომი შეფასებისა და აღრიცხვის მეთოდებზე (54-ე პუნქტის გამოყენება)


ბ63. ქვემოთ ჩამოთვლილია სხვა ფასს-ები, სადაც მოცემულია მითითებები საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილი აქტივებისა და ვალდებულებების, ან წარმოშობილი ვალდებულე-ბების შემდგომი შეფასებისა და აღრიცხვის წესის შესახებ:

ა) ბასს 38  `არამატერიალური აქტივები~ ადგენს საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილი იდენტიფიცირებადი არამატერიალური აქტივების აღრიცხვის წესს. მყიდველი საწარმო გუდვილს აფასებს შეძენის თარიღით აღიარებული თანხით, მინუს ნებისმიერი დაგროვილი გაუფასურების ზარალი. ბასს 36  `აქტივების გაუფასურება~   ადგენს გაუფასურების ზარალის აღრიცხვის წესს;

ბ) ფასს 4-ში  `სადაზღვევო ხელშეკრულებები~ მოცემულია მითითებები საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილი სადაზღვევო ხელშეკრულების შემდგომი აღრიცხვის წესის შესახებ;

გ) ბასს 12 ადგენს საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილი გადავადებული საგადასახადო აქტივებისა (მათ შორის: აუღიარებული გადავადებული საგადასახადო აქტივების) და ვალდებულებების შემდგომი აღრიცხვის წესს;

დ) ფასს 2-ში მოცემულია მითითებები მყიდველი საწარმოს მიერ გამოშვებული გაცვლითი წილობრივი გადახდის ჯილდოების იმ ნაწილის შემდგომი შეფასებისა და აღრიცხვის წესზე, რომელიც მისაკუთვნებელია დაქირავებულ მომუშავეთა მიერ მომავალში გაწეულ მომსახურებაზე;

ე) ფასს 10-ში მოცემულია მითითებები კონტროლის აღების შემდეგ შვილობილ საწარმოში სათავო საწარმოს საკუთრების წილის დონეში მომხდარი ცვლილებების აღრიცხვის წესთან დაკავშირებით.



განმარტებითი შენიშვნები (59-ე და 61-ე პუნქტების გამოყენება)


ბ64. 59-ე პუნქტის მოთხოვნების შესასრულებლად, მყიდველმა საწარმომ ფინანსური ანგა-რიშგების შენიშვნებში უნდა განმარტოს ქვემოთ ჩამოთვლილი ინფორმაცია საწარმოთა თითოეული გაერთიანებისათვის, რომელიც განხორციელდა საანგარიშგებო პერიოდში:

ა) შეძენილი საწარმოს სახელწოდება და დახსიათება;

ბ) შეძენის თარიღი;

გ) შეძენილი ხმისუფლებიანი აქციების პროცენტული წილი;

დ) საწარმოთა გაერთიანების ძირითადი მოტივები და იმის აღწერა, როგორ აიღო მყიდ-ველმა საწარმომ კონტროლი შეძენილ საწარმოზე;

ე) ხარისხობრივი შეფასება იმ ფაქტორებისა, რომლებმაც განაპირობეს გუდვილის აღიარება, მაგალითად, შეძენილი და მყიდველი საწარმოების გაერთიანებული ოპე-რაციებიდან მოსალოდნელი სინერგიული ეფექტები, არამატერიალური აქტივები, რომ-ლებიც არ აკმაყოფილებს ცალკე აღიარების კრიტერიუმებს, ან სხვა ფაქტორები;

ვ) საწარმოთა გაერთიანებაში გადაცემული მთლიანი კომპენსაციის რეალური ღირე-ბულება და თითოეული ძირითადი კატეგორიის კომპენსაციის რეალური ღირებულება, შეძენის თარიღისთვის განსაზღვრული, როგორიცაა:


 
 
ფასს 3 სმ
 

(ი)
 

ფულადი სახსრები;
 

(იი)
 

სხვა მატერიალური ან არამატერიალური აქტივები, მათ შორის მყიდველი საწარმოს ბიზნესი ან შვილობილი საწარმო;
 

(იიი)
 

წარმოშობილი ვალდებულებები, მაგალითად, პირობითი კომპენსაციის ვალდებუ-ლება; და
 

(ივ)
 

მყიდველი საწარმოს სააქციო წილი, მათ შორის გამოშვებული ან გამოსაშვები აქციების ან ინსტრუმენტების რაოდენობა და ამ აქციებისა და ინსტრუმენტების რეალური ღირებულების დადგენის მეთოდი;
 

ზ) პირობითი კომპენსაციის შეთანხმებებისა და საკომპენსაციო შენატანების აქტი-ვებისათვის:
 

(ი)
 

შეძენის თარიღისთვის აღიარებული თანხა;
 

(იი)
 

შეთანხმების აღწერა და გადასახდელი თანხის დადგენის საფუძველი; და
 

(იიი)
 

შედეგების (არადისკონტირებული) მწკრივის (დიაპაზონის) შეფასება ან, თუ ვერ ხდება შედეგების დიაპაზონის შეფასება, ის ფაქტები და მიზეზები, რის გამოც ვერ ხერხდება შეფასება. თუ გადასახადის მაქსიმალური თანხა შეზღუდული არ არის, მყიდველმა საწარმომ უნდა განმარტოს ეს ფაქტი;
 

თ) შეძენილი მოთხოვნებისათვის:
 

(ი)
 

მოთხოვნების (დებიტორული დავალიანების) რეალური ღირებულება;
 

(იი)
 

მისაღები საერთო (ბრუტო) სახელშეკრულებო თანხები; და
 

(იიი)
 

შეძენის თარიღისათვის განსაზღვრული საუკეთესო შეფასება სახელშეკრულებო ფულადი ნაკადების, რომელთა ამოღებაც, სავარაუდოდ, ვერ მოხერხდება.
 

განმარტებით შენიშვნებში განხილული უნდა იყოს მოთხოვნების ძირითადი კატეგორიები, როგორიცაა: სესხები, პირდაპირი ფინანსური იჯარა და ნებისმიერი სხვა კატეგორიის მოთხოვნები;

ი) თითოეული ძირითადი კატეგორიის შეძენილი აქტივებისა და აღებული ვალდებულებ-ებისთვის შეძენის თარიღისთვის აღიარებული თანხები;

კ) 23-ე პუნქტის შესაბამისად აღიარებული თითოეული პირობითი ვალდებულებისთვის, ბასს 37-ის   `ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობითი აქტივები~   85-ე პუნქტში მოთხოვნილი ინფორმაცია. თუ პირობითი ვალდებულება აღიარებული არ არის იმის გამო, რომ მისი რეალური ღირებულება ვერ ფასდება საიმედოდ, მყიდველმა საწარმომ უნდა წარმოადგინოს:
 

(ი)
 

ბასს 37-ის 86-ე პუნქტში მოთხოვნილი ინფორმაცია; და
 

(იი)
 

მიზეზები, თუ რატომარის შეუძლებელი ვალდებულების შეფასება საიმედოდ;
 

ლ) გუდვილის მთლიანი თანხა, რომელიც მოსალოდნელია, რომ გამოიქვითება საგადა-სახადო მიზნებისათვის;

მ) სამეურნეო ოპერაციებისათვის, რომლებიც საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილი აქტი-ვებისა და აღებული ვალდებულებებისგან განცალკევებულად არის აღიარებული 51-ე პუნქტის შესაბამისად:
 

(ი)
 

თითოეული სამეურნეო ოპერაციის  (გარიგების) აღწერა;
 

(იი)
 

როგორ ასახა თითოეული მათგანი მყიდველმა საწარმომ;
 

(იიი)
 

თითოეული სამეურნეო ოპერაციისთვის აღიარებული თანხა და ფინანსური ანგარიშგების ის მუხლი, რომელშიც ასახულია თითოეული თანხა; და
 



 
 
ფასს 3 სმ

(ივ) თუ სამეურნეო ოპერაცია წარმოადგენს გაერთიანებამდე არსებული ურთიერ-თობის ფაქტობრივ დარეგულირებას, მეთოდი, რომელიც გამოყენებული იყო დასარეგულირებელი თანხის დასადგენად;

ნ) (მ) პუნქტით მოთხოვნილი ინდივიდუალურად აღიარებული სამეურნეო ოპერაციების შესახებ განმარტებითი ინფორმაცია უნდა მოიცავდეს შეძენასთან დაკავშირებულ დანა-ხარჯებს და განცალკევებით იმ დანახარჯების თანხას, რომელიც აღიარებულია როგორც ხარჯი; სრული შემოსავლის ანგარიშგების იმ მუხლს ან მუხლებს, რომელშიც ეს ხარჯები არის აღიარებული; ნებისმიერი საემისიო დანახარჯების ოდენობა, რომელიც არ აღიარდა როგორც ხარჯი და იმის ახსნა, როგორ იქნა ის აღიარებული;

ო) ხელსაყრელ შესყიდვაში (იხ. პუნქტები 34-36):
 

(ი)
 

34-ე პუნქტის შესაბამისად აღიარებული ნებისმიერი შემოსულობის თანხა და სრული შემოსავლის ანგარიშგების მუხლი, რომელშიც ეს შემოსულობა არის აღიარებული; და
 

(იი)
 


იმ მიზეზების აღწერა, რის გამოც გარიგების შედეგად მიღებულ იქნა შემოსულობა;
 

პ) საწარმოთა თითოეული გაერთიანებისათვის, სადაც მყიდველი საწარმო შეძენის თარიღისათვის ფლობს შეძენილ საწარმოში სააქციო წილის 100%-ზე ნაკლებს:

(ი) შეძენის თარიღისათვის აღიარებული არამაკონტროლებელი წილის თანხა შეძენილ საწარმოში და ამ თანხის შეფასების საფუძველი; და

(იი) შეძენილი საწარმოს თითოეული არამაკონტროლებელი წილისათვის, რომელიც შეფასებულია რეალური ღირებულებით   შეფასების მეთოდები და ამ ღირებულების დასადგენად გამოყენებული ძირითადი მოდელის ამოსავალი მონაცემები;


ჟ) ეტაპობრივად განხორციელებულ საწარმოთა გაერთიანებაში:
 

(ი)
 

უშუალოდ შეძენის თარიღის წინ მყიდველი საწარმოს მიერ შეძენილ საწარმოში ფლობილი სააქციო წილის რეალური ღირებულება, შეძენის თარიღისთვის განსაზღვრული; და
 

(იი)
 


ნებისმიერი შემოსულობის ან ზარალის თანხა, რომელიც აღიარებულია შეძენილ საწარმოში მყიდველი საწარმოს მიერ საწარმოთა გაერთიანებამდე ფლობილი სააქციო წილის რეალურ ღირებულებამდე გადაფასების შედეგად (იხ. 42-ე პუნქტი) და სრული შემოსავლის ანგარიშგების მუხლი, რომელშიც ეს შემოსულობა ან ზარალი არის აღიარებული;
 

რ) შემდეგი ინფორმაცია:
 

(ი)
 

შეძენის თარიღის შემდეგ შეძენილი საწარმოს მიერ მიღებული ამონაგებისა და მოგების/ზარალის თანხები, რომლებიც ასახულია მოცემული საანგარიშგებო პერიოდის სრული შემოსავლის კონსოლიდირებულ ანგარიშგებაში; და
 

(იი)
 

გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდის ამონაგები და მოგება ან ზარალი, როგორც ეს იქნებოდა იმ შემთხვევაში, თუ წლის განმავლობაში განხორციელებული საწარმოთა ყველა გაერთიანებისათვის შეძენის თარიღი იქნებოდა წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისი.
 

თუ ამ ქვეპუნქტში მოთხოვნილი რომელიმე ინფორმაციის გამჟღავნება შეუძლებელია, მყიდველმა საწარმომ უნდა აღნიშნოს ამის შესახებ განმარტებით შენიშვნებში და ახსნას, თუ რატომ არის ამის გაკეთება შეუძლებელი. წინამდებარე ფასს-ში ტერმინი `შეუძლებელი” იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, რომელიც მას ბასს 8-ში   `სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები~   აქვს მინიჭებული.



 
 
ფასს 3 სმ

ბ65. საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში განხორციელებული საწარმოთა გაერთიანებე-ბისათვის, რომლებიც ინდივიდუალურად არაარსებითია, მაგრამ ერთობლიობაში არსებითია, მყიდველმა საწარმომ აგრეგირებულად უნდა გახსნას ბ64 (ე)-(რ) პუნქტით მოთხოვნილი ინფორმაცია.


ბ66. თუ საწარმოთა გაერთიანების შეძენის თარიღი საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების შემდგომი თარიღია, მაგრამ წინ უსწრებს ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამ-ტკიცების თარიღს, მყიდველმა საწარმომ უნდა გააშუქოს ბ64 პუნქტით მოთხოვნილი ინფორმაცია, იმ შემთხვევის გარდა, როდესაც საწარმოთა გაერთიანების საწყისი აღრიცხვა დასრულებული არ არის ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცების თარი-ღისათვის. ასეთ სიტუაციაში, მყიდველმა საწარმომ უნდა აღწეროს, რომელი ინფორმაციის განმარტებაა შეუძლებელი და ასევე მიზეზები, რის გამოც ეს შეუძლებელია.

ბ67. 61-ე პუნქტის მოთხოვნების შესასრულებლად, მყიდველმა საწარმომ უნდა გააშუქოს ქვემოთ განხილული ინფორმაცია საწარმოთა თითოეული არსებითი გაერთიანებისათვის, ან საწარ-მოთა გაერთიანებებისათვის, რომლებიც ინდივიდუალურად არაარსებითია, მაგრამ ერთობლიობაში არსებითია:

ა) თუ საწარმოთა გაერთიანების საწყისი აღრიცხვა დასრულებული არ არის (იხ. პუნქტი

45) ცალკეული აქტივების, ვალდებულებების, არამაკონტროლებელი წილის ან კომპენსაციის მუხლებისათვის და ამიტომ ფინანსურ ანგარიშგებაში საწარმოთა გაერთიანებასთან დაკავშირებით აღიარებული თანხები განსაზღვრულია მხოლოდ პირობითად:

(ი) მიზეზები, რის გამოც საწარმოთა გაერთიანების საწყისი აღრიცხვა დასრულებული არ არის;

(იი) აქტივები, ვალდებულებები, სააქციო წილები ან კომპენსაციის მუხლები, რომელთათვისაც საწყისი აღრიცხვა დასრულებული არ არის; და

(იიი) შეფასების პერიოდის კორექტირებიდან წარმოქმნილი ნებისმიერი თანხა და მისი შინაარსი, რომელიც აღიარებულია საანგარიშგებო პერიოდში 49-ე პუნქტის შესაბამისად;


ბ) შეძენის თარიღის შემდგომი თითოეული საანგარიშგებო პერიოდისათვის, სანამ სამეურნეო ერთეული მიიღებს, გაყიდის ან სხვაგვარად დაკარგავს უფლებას პირობითი კომპენსაციის აქტივზე, ან სანამ სამეურნეო ერთეული დაფარავს პირობითი კომპენსაციის ვალდებულებას, ან ვალდებულება გაუქმდება ან ძალას დაკარგავს:
 

(ი)
 

აღიარებულ თანხებში მომხდარი ნებისმიერი ცვლილება, მათ შორის დარეგული-რების შეთანხმებით წარმოშობილი ნებისმიერი განსხვავება;
 

(იი)
 

შედეგების (არადისკონტირებული) მწკრივში მომხდარი ნებისმიერი ცვლილება და ამ ცვლილებების გამომწვევი მიზეზები; და
 

(იიი)
 

შეფასების მეთოდები და პირობითი კომპენსაციის შესაფასებლად გამოყენებული ძირითადი მოდელის ამოსავალი მონაცემები;
 

გ) საწარმოთა გაერთიანებაში აღიარებული პირობითი ვალდებულებებისათვის, მყიდ-ველმა საწარმომ უნდა განმარტოს ბასს 37-ის 84-ე და 85-ე პუნქტებით მოთხოვნილი ინფორმაცია ანარიცხების თითოეული კატეგორიისათვის;

დ) გუდვილის საბალანსო ღირებულების შემაჯერებელი მონაცემები საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისისა და დასასრულისთვის, სადაც ცალ-ცალკე იქნება ნაჩვენები:
 

(ი)
 

გუდვილის ბრუტო თანხა და დაგროვილი გაუფასურების ზარალი საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისისთვის;
 

(იი)
 

საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში დამატებით აღიარებული გუდვილი, იმ გუდვილის გარდა, რომელიც შედის გამსვლელ ჯგუფში და შეძენისას აკმაყოფილებს გასაყიდად გამიზნულად კლასიფიცირების კრიტერიუმებს ფასს 5-ის
 


 
 
ფასს 3 სმ

  `გასაყიდად გამიზნული გრძელვადიანი აქტივები და შეწყვეტილი ოპერაციები~   შესაბამისად;
 

(იიი)
 

67-ე პუნქტის შესაბამისად, საანგარიშგებო პერიოდში გადავადებული საგადასახადო აქტივების შემდგომი აღიარებით განპირობებული კორექტირებები;
 

(ივ)
 

გუდვილი, რომელიც შედის ფასს 5-ის შესაბამისად გასაყიდად გამიზნულად კლასიფიცირებულ გამსვლელ ჯგუფში და გუდვილი, რომლის აღიარება შეწყდა საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში და მანამდე არ შედიოდა გასაყიდად გამიზნულად კლასიფიცირებულ გამსვლელ ჯგუფში;
 

(ვ)
 

საანგარიშგებო პერიოდში, ბასს 36-ის შესაბამისად აღიარებული გაუფასურების ზარალი (ამ მოთხოვნასთან ერთად ბასს 36 მოითხოვს ანაზღაურებადი ღირებულებისა და გუდვილის გაუფასურების შესახებ ინფორმაციის განმარტებას);
 

(ვი)
 

საანგარიშგებო პერიოდში ბასს 21-ის  `უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები~   შესაბამისად წარმოქმნილი წმინდა საკურსო სხვაობები;
 

(ვიი)
 


საანგარიშგებო პერიოდის განმავლობაში საბალანსო ღირებულებაში მომხდარი ნებისმიერი სხვა ცვლილებები;
 

(ვიიი)
 

გაუფასურების ზარალის ბრუტო თანხა და დაგროვილი გაუფასურების ზარალი საანგარიშგებო პერიოდის დასასრულისთვის.
 

ე) მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდში აღიარებული ნებისმიერი შემოსულობის ან ზარალის თანხა და განმარტება, რომელიც:
 

(ი)
 

უკავშირდება მიმდინარე ან წინა საანგარიშგებო პერიოდში განხორციელებულ საწარმოთა გაერთიანებაში შეძენილ იდენტიფიცირებად აქტივებს ან ვალდებულე-ბებს; და
 

(იი)
 


ისეთი სიდიდის ან თავისებურებების მქონეა, რომ მისი გამჟღავნება საჭიროა გაერთიანებული სამეურნეო ერთეულის ფინანსური ანგარიშგების გასაგებად.
 

გარდამავალი დებულებები საწარმოთა გაერთიანებისთვის, რომელიც შექმნილია მხოლოდ ერთობლივი სამეურნეო ერთეულებისაგან, ან მხოლოდ ხელშეკრულების საფუძველზე (66-ე პუნქტის გამოყენება)

ბ68. 64-ე პუნქტში აღნიშნულია, რომ წინამდებარე ფასს პერსპექტიულად გამოიყენება საწარ-მოთა გაერთიანებისათვის, რომლის შეძენის თარიღი არის 2009 წლის 1 ივლისს ან მის შემდეგ დაწყებული პირველი წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისი ან შემდგომი თარიღი. დაშვებულია ვადაზე ადრე გამოყენება. თუმცა, სამეურნეო ერთეულმა წინამდებარე ფასს უნდა გამოიყენოს მხოლოდ იმ წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისში, რომელიც იწყება 2007 წლის 30 ივნისს ან მის შემდეგ. თუ სამეურნეო ერთეული წინამდებარე ფასს-ს მის ამოქმდებამდე გამოიყენებს, მან ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში უნდა განმარტოს ეს ფაქტი და იმავდროულად გამოიყენოს ბასს 27 (შესწორებული 2008 წელს).


ბ69. წინამდებარე ფასს-ის პერსპექტიული გამოყენების მოთხოვნები შემდეგნაირ გავლენას ახდენს საწარმოთა გაერთიანებაზე, რომელიც შექმნილია მხოლოდ ერთობლივი სამეურნეო ერთეულებისაგან, ან მხოლოდ ხელშეკრულების საფუძველზე, თუ ამ საწარმოთა გაერთია-ნების შეძენის თარიღი წინ უსწრებს წინამდებარე ფასს-ის გამოყენებას:

ა) კლასიფიკაცია – სამეურნეო ერთეულმა ადრინდელი საწარმოთა გაერთიანების კლასიფიცირება უნდა გააგრძელოს სამეურნეო ერთეულის ადრინდელი სააღრიცხვო პოლიტიკის შესაბამისად, რომელიც ეხება ასეთ გაერთიანებებს;

ბ) ადრე აღიარებული გუდვილი – პირველი წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისში, რომელშიც წინამდებარე ფასს გამოიყენება, ადრინდელი საწარმოთა გაერთიანებიდან წარმოქმნილი გუდვილის საბალანსო ღირებულება უნდა იყოს საბა-

 
 
ფასს 3 სმ

ლანსო ღირებულება, რომელიც მას ჰქონდა სამეურნეო ერთეულის ადრინდელი სააღ-რიცხვო პოლიტიკის შესაბამისად გაერთიანების თარიღისათვის. ამ თანხის დადგენისას, სამეურნეო ერთეულმა უნდა გააუქმოს ამ გუდვილის ნებისმიერი დაგროვილი ამორტიზაციის საბალანსო ღირებულება და შესაბამისი შემცირება გუდვილში. არანაირი სხვა კორექტირება არ უნდა გაკეთდეს გუდვილის საბალანსო ღირებულებაში;

გ) გუდვილი, რომელიც ადრე აღიარებული იყო, როგორც საკუთარი კაპიტალიდან გამოქვითვა – სამეურნეო ერთეულის წინა სააღრიცხვო პოლიტიკას შეიძლება გამოეწვია ადრინდელი საწარმოთა გაერთიანებიდან წარმოქმნილი ისეთი გუდვილი, რომელიც აღიარდებოდა როგორც სააქციო კაპიტალიდან გამოქვითვა. ასეთ სიტუაციაში, სამეურნეო ერთეულმა არ უნდა აღიაროს ეს გუდვილი, როგორც აქტივი პირველი წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისში, რომელშიც წინამდებარე ფასს გამოიყენება. გარდა ამისა, სამეურნეო ერთეულმა არ უნდა აღიაროს მოგებაში ან ზარალში ამ გუდვილის რაიმე ნაწილი, როცა ის ასხვისებს მთელ საწარმოს ან მის ნაწილს, რომელსაც ეს გუდვილი უკავშირდება, ან როცა გაუფასურდება ფულადი სახსრების წარმომქმნელი ერთეული, რომელსაც გუდვილი უკავშირდება;


დ) გუდვილის შემდგომი აღრიცხვა – პირველი წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისიდან, როდესაც წინამდებარე ფასს გამოიყენება, სამეურნეო ერთულმა უნდა შეწყვიტოს წინა პერიოდის საწარმოთა გაერთიანებიდან წარმოქმნილი გუდვილის ამორტიზაცია და გუდვილი უნდა შეამოწმოს გაუფასურებაზე ბასს 36-ის შესაბამისად;

ე) ადრე აღიარებული უარყოფითი გუდვილი – სამეურნეო ერთეულს, რომელმაც ადრინ-დელი საწარმოთა გაერთიანება ასახა შესყიდვის მეთოდით, შეიძლება აღიარებული ჰქონდეს გადავადებული კრედიტი, შეძენილი საწარმოს იდენტიფიცირებადი აქტივებისა და ვალდებულებების წმინდა რეალურ ღირებულებაში არსებული თავისი წილის გადაჭარბებისთვის ამ წილის ღირებულებაზე (რასაც ზოგჯერ უარყოფით გუდვილს უწოდებდნენ). ასეთ შემთხვევაში, სამეურნეო ერთეულმა უნდა შეწყვიტოს ამ გადავადებული კრედიტის საბალანსო ღირებულების აღიარება პირველი წლიური საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისში, რომლის დროსაც წინამდებარე ფასს გამოიყენება და ამავე დროს მოახდინოს გაუნაწილებელი მოგების საწყისი ნაშთის შესაბამისი კორექტირება ამ თარიღისათვის.