ifrs 11 ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტი 11

ifrs11.pdf
View Download
ფასს 11 სმ

ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტი 11

ერთობლივი საქმიანობა


მიზანი


1. წინამდებარე ფასს-ის მიზანია, დაადგინოს იმ საწარმოთა ფინანსური ანგარიშგების წარდგენის პრინციპები, რომლებიც მონაწილეობენ ერთობლივად კონტროლირებად საქმიანობაში (ანუ ერთობლივ საქმიანობაში).

მიზნის მიღწევა

2. 1-ელ პუნქტში აღწერილი მიზნის მისაღწევად, წინამდებარე ფასს განმარტავს ერთობლივ კონტროლს და მოითხოვს, რომ საწარმომ, რომელიც ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე ერთ-ერთი მხარეა, ამ ერთობლივი საქმიანობის ტიპი დაადგინოს თავისი უფლებებისა და ვალდებულებების შეფასებით და ეს უფლებები და ვალდებულებები ასახოს ერთობლივი საქმიანობის ტიპის შესაბამისად.

მოქმედების სფერო


3. წინამდებარე ფასს უნდა გამოიყენოს ყველა საწარმომ, რომელიც ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე ერთ-ერთი მხარეა.

ერთობლივი საქმიანობა


4. ერთობლივი საქმიანობა ისეთი საქმიანობაა, რომელსაც ერთობლივად აკონტროლებს ორი ან მეტი მხარე.

5. ერთობლივ საქმიანობას გააჩნია შემდეგი მახასიათებლები:

ა) მხარეები ერთმანეთთან დაკავშირებულები არიან სახელშეკრულებო შეთანხმებით; (იხ. პუნქტები ბ2ბ4);

ბ) სახელშეკრულებო შეთანხმება ორ ან მეტ მონაწილე მხარეს ამ საქმიანობის ერთობლივი კონტროლის უფლებას ანიჭებს; (იხ. პუნქტები 7-13)

6. ერთობლივი საქმიანობა ან ერთობლივი ოპერაციაა, ან ერთობლივი საწარმო.

ერთობლივი კონტროლი

7. ერთობლივი კონტროლი ხელშეკრულებით დადგენილი ერთობლივი კონტროლის უფლებაა ამა თუ იმ საქმიანობაზე, რომელიც არსებობს მხოლოდ მაშინ, როდესაც რელევანტურ საქმიანობებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებების მიღება საჭიროებს ერთობლივად მა-კონტროლებელ მხარეთა ერთსულოვან თანხმობას.

8. საწარმომ, რომელიც ამა თუ იმ საქმიანობის მონაწილე ერთ-ერთი მხარეა, უნდა განსაზღვროს, სახელშეკრულებო შეთანხმება ამ საქმიანობის კოლექტიური კონტროლის უფლებას ანიჭებს თუ არა ყველა მხარეს, ან მხარეთა გარკვეულ ჯგუფს. ყველა მხარე, ან მხარეთა გარკვეული ჯგუფი მაშინ აკონტროლებს კოლექტიურად ერთობლივ საქმიანობას, თუ მათ ერთად უნდა მართონ ისეთი მოქმედებები (საქმიანობები), რომლებიც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ერთობლივი საქმიანობის შემოსავლებზე (ე.ი. რელევანტური საქმიანობები).

9. თუ დადგინდება, რომ ერთობლივ საქმიანობაზე კოლექტიურ კონტროლს ახორციელებს ყველა მხარე, ან მხარეთა გარკვეული ჯგუფი, ერთობლივი კონტროლი მხოლოდ იმ შემთხვევაში იარსებებს, თუ რელევანტურ საქმიანობებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილე-ბების მიღება საჭიროებს იმ მხარეთა ერთსულოვან თანხმობას, რომლებიც ახორციელებენ კოლექტიურ კონტროლს.

10. ერთობლივ საქმიანობაში არცერთი მხარე საქმიანობაზე კონტროლს ცალმხრივად, მარტო თვითონ არ ახორციელებს. ნებისმიერ მხარეს, რომელსაც გააჩნია ერთობლივი კონტროლის უფლება, შეუძლია ხელი შეუშალოს ნებისმიერ სხვა მხარეს ან მხარეთა ჯგუფს ამ საქმიანობაზე კონტროლის განხორციელებაში.
 


 
ფასს 11  სმ

11. საქმიანობა ერთობლივ საქმიანობად შეიძლება მიიჩნეოდეს იმ შემთხვევაშიც, თუ ყველა მონაწილე მხარეს არ გააჩნია ერთობლივი კონტროლის უფლება ამ საქმიანობაზე. წინამ-დებარე ფასს ერთმანეთისგან განასხვავებს მხარეებს, რომლებსაც გააჩნიათ ერთობლივი კონტროლის უფლება ერთობლივ საქმიანობაზე (ერთობლივი ოპერატორები ან ერთობლივი მეწილეები) და მხარეებს, რომლებიც მონაწილეობენ ამ საქმიანობაში, მაგრამ არ გააჩნიათ ერთობლივი კონტროლის უფლება ერთობლივ საქმიანობაზე.

12. საწარმომ აუცილებლად უნდა მიმართოს განსჯას და ისე შეაფასოს, ერთობლივ საქმია-ნობაზე ერთობლივი კონტროლის უფლება გააჩნია თუ არა ყველა მხარეს, ან მხარეთა გარკვეულ ჯგუფს. ამისათვის მან უნდა განიხილოს ყველა ფაქტი და გარემოება (იხ. პუნქტები ბ5ბ11).

13. იმ შემთხვევაში, თუ შეიცვლება ფაქტები და გარემოებები, საწარმომ ხელახლა უნდა შეაფასოს, ისევ გააჩნია თუ არა მას ერთობლივი კონტროლი ამ საქმიანობაზე.

ერთობლივი საქმიანობის სახეები

14. საწარმომ უნდა დაადგინოს იმ ერთობლივი საქმიანობის ტიპი, რომელშიც მონაწილეობს. ერთობლივი საქმიანობის კლასიფიკაცია ერთობლივ ოპერაციად, ან ერთობლივ საწარმოდ დამოკიდებულია ამ საქმიანობის მონაწილე მხარეთა უფლებებსა და ვალდებულებებზე.

15. ერთობლივი ოპერაცია ისეთი ერთობლივი საქმიანობაა, რომლის დროსაც მხარეებს, რომლებიც ერთობლივ კონტროლს ახორციელებენ საქმიანობაზე, გააჩნიათ ამ საქმია-ნობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე უფლებები და პასუხისმგებლობა  ამ საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე. ამგვარ მხარეებს ერთობლივ ოპერატორებს უწოდებენ.

16. ერთობლივი საწარმო აღნიშნავს ისეთ ერთობლივ საქმიანობას, რომლის დროსაც მხარეებს,
რომლებიც  ერთობლივ კონტროლს ახორციელებენ საქმიანობაზე,  გააჩნიათ უფლებები ამ
საქმიანობის წმინდა აქტივებზე. ამგვარ მხარეებს ერთობლივ მეწილეებს უწოდებენ.
17. საწარმომ აუცილებლად უნდა მიმართოს განსჯას და ისე შეაფასოს, ესა თუ ის ერთობლივი
საქმიანობა ერთობლივი ოპერაცია არის თუ ერთობლივი საწარმო. საწარმომ საქმიანობის

ტიპი, რომელშიც მონაწილეობს, უნდა დაადგინოს ამ საქმიანობიდან წარმოშობილი ყველა უფლებისა და ვალდებულების გათვალისწინებით. საწარმო თავის უფლებებსა და ვალ-დებულებებს განსაზღვრავს საქმიანობის სტრუქტურისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის, საქმიანობის მონაწილე მხარეთა შორის შეთანხმებული სახელშეკრულებო პირობებისა და, აუცილებლობის შემთხვევაში, სხვა ფაქტებისა და გარემოებების განხილვის გზით (იხ. პუნქტები ბ12ბ33).

18. ზოგჯერ მხარეები დაკავშირებულები არიან ჩარჩო-ხელშეკრულებით, რომელიც ადგენს საერთო სახელშეკრულებო პირობებს ერთი ან მეტი საქმიანობის განხორციელებისთვის. ამგვარი ჩარჩო-ხელშეკრულება შეიძლება ითვალისწინებდეს, რომ მხარეები სხვადასხვა ფორმის ერთობლივ საქმიანობას აფუძნებენ გარკვეული სახის საქმიანობების განსახორცი-ელებლად, რომლებიც ამ ხელშეკრულების ნაწილია. მიუხედავად იმისა, რომ ამგვარი ერთობლივი საქმიანობები ერთსა და იმავე ჩარჩო-ხელშეკრულებას განეკუთვნება, მათი ტიპები შეიძლება განსხვავებეული იყოს, თუ მხარეთა უფლებები და ვალდებულებები განსხვავებულია ჩარჩო-ხელშეკრულებით გათვალისწინებული სხვადასხვა სახის საქმია-ნობის განხორციელებისთვის. აქედან გამომდინარე, შეიძლება ერთობლივი ოპერაციები და ერთობლივი საწარმოები ერთდროულად არსებობდეს, როდესაც მხარეები ახორციელებენ ჩარჩო-ხელშეკრულებით გათვალისწინებულ სხვადასხვა საქმიანობას.

19. იმ შემთხვევაში, თუ შეიცვლება ფაქტები და გარემოებები, საწარმომ ხელახლა უნდა შეაფასოს, შეიცვალა თუ არა იმ ერთობლივი საქმიანობის ტიპი, რომელშიც მონაწილეობს.

ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე მხარეთა ფინანსური ანგარიშგება


ერთობლივი ოპერაციები



 
ფასს 11 სმ

20. ერთობლივმა ოპერატორმა ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილეობასთან დაკავშირებით უნდა აღიაროს:

ა) თავისი აქტივები, მათ შორის თავისი წილი ერთობლივ აქტივებში;

ბ) თავისი ვალდებულებები, მათ შორის თავისი წილი ერთობლივად აღებულ ვალდე-ბულებებში;

გ) თავისი ამონაგები, რომელიც მიიღო ერთობლივი ოპერაციის შედეგად წარმოებული პროდუქციის თავისი წილის გაყიდვიდან;

დ) თავისი წილი ერთობლივი ოპერაციის შედეგად წარმოებული პროდუქციის გაყიდვიდან მიღებულ ამონაგებში; და

ე) თავისი ხარჯები, მათ შორის თავისი წილი ერთობლივად გაწეულ ხარჯებში.

21. ერთობლივმა ოპერატორმა ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილეობასთან დაკავშირებული აქტივები, ვალდებულებები, ამონაგები და ხარჯები უნდა აღრიცხოს ამ კონკრეტული აქტივების, ვალდებულებების, ამონაგებისა და ხარჯებისთვის განკუთვნილი შესაფერისი ფასს-ებით.

22. ბ34ბ37 პუნქტებში აღწერილია აქტივების გაყიდვის, შეტანისა და შესყიდვის ოპერაციების აღრიცხვის წესი, რომლებიც შესრულებულია ანგარიშვალდებულ საწარმოსა და იმ ერთობ-ლივ საქმიანობას შორის, რომელშიც ის არის ერთობლივი ოპერატორი.

23. თავისი წილი ერთობლივ საქმიანობაში 20-22 პუნქტების შესაბამისად უნდა ასახოს იმ მხარემაც, რომელიც მონაწილეობს ერთობლივ საქმიანობაში, არ გააჩნია ერთობლივი კონტროლი ამ საქმიანობაზე, მაგრამ გააჩნია უფლებები ერთობლივ ოპერაციასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმგებლობა  ერთობლივ ოპერაციასთან დაკავში-რებულ ვალდებულებებზე. თუ ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე მხარეს, რომელსაც არა აქვს ერთობლივი კონტროლის უფლება ამ საქმიანობაზე, არ გააჩნია უფლებები ერთობლივ ოპერაციასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმგებლობა ერთობლივ ოპერაციასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე, მან თავისი წილი ერთობლივ ოპერაციაში უნდა ასახოს იმ ფასს-ების შესაბამისად, რომლებიც ეხება ამ ტიპის წილს.

ერთობლივი საწარმოები

24. ერთობლივმა მეწილემ ერთობლივ საწარმოში კუთვნილი წილი უნდა აღიაროს, როგორც ინვესტიცია და ეს ინვესტიცია ასახოს კაპიტალი-მეთოდით, ბასს 28-ის  `ინვესტიციები მეკავშირე და ერთობლივ საწარმოებში~  შესაბამისად, თუ საწარმო განთავისუფლებული არ არის კაპიტალ-მეთოდის გამოყენების მოთხოვნისგან ამ სტანდარტის მიხედვით.

25. მხარემ, რომელიც მონაწილეობს ერთობლივ საწარმოში, მაგრამ არ გააჩნია ერთობლივი კონტროლი მასზე, ამ საქმიანობაში ფლობილი წილი უნდა ასახოს ფასს 9-ის  `ფინანსური ინსტრუმენტები~  შესაბამისად, თუ მას არ გააჩნია მნიშვნელოვანი გავლენა ამ ერთობლივ საწარმოზე, ხოლო თუ გააჩნია მნიშვნელოვანი გავლენა ერთობლივ საწარმოზე, მან თავისი წილი უნდა ასახოს ბასს 28-ის (2011 წლის შესწორებული ვერსია) შესაბამისად.

ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგება


26. ერთობლივმა ოპერატორმა ან ერთობლივმა მეწილემ ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობის წილი ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში უნდა ასახოს:

ა) ერთობლივი ოპერაციის შემთხვევაში  20-22 პუნქტების შესაბამისად;

ბ) ერთობლივი საწარმოს შემთხვევაში  ბასს 27-ის  `ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგება ~  მე-10 პუნქტის შესაბამისად.

27. მხარემ, რომელიც მონაწილეობს ერთობლივ საქმიანობაში, მაგრამ არ გააჩნია ერთობლივი კონტროლი ამ საქმიანობაზე, თავისი წილი უნდა ასახოს:

ა) ერთობლივი ოპერაციის შემთხვევაში  23-ე პუნქტის შესაბამისად;

ბ) ერთობლივი საწარმოს შემთხვევაში  ფასს 9-ის  `ფინანსური ინსტრუმენტები~  შესაბამისად, თუ მას არ გააჩნია მნიშვნელოვანი გავლენა ამ ერთობლივ საწარმოზე, ხოლო თუ გააჩნია მნიშვნელოვანი გავლენა ერთობლივ საწარმოზე, მან თავისი წილი უნდა ასახოს ბასს 28-ის (2011 წლის შეცვლილი ვერსია) შესაბამისად.
 


 
ფასს 11  სმ

დანართი ა

ტერმინების განმარტება

ეს დანართი ფასს-ის განუყოფელი ნაწილია.
 



ერთობლივი
 



საქმიანობა, რომელსაც ერთობლივად აკონტროლებს
 



ორი ან მეტი მხარე.
 

საქმიანობა
 

ერთობლივი
 

ხელშეკრულებით დადგენილი ერთობლივი კონტროლის უფლება ამა თუ იმ
 

კონტროლი
 

საქმიანობაზე, რომელიც არსებობს მხოლოდ მაშინ, როდესაც რელევანტურ
 

საქმიანობებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებების მიღება საჭიროებს ერ-თობლივად მაკონტროლებელ მხარეთა ერთსულოვან თანხმობას.
 

ერთობლივი
 

ერთობლივი საქმიანობა, რომლის დროსაც მხარეებს, რომლებიც ერთობლივ
 

ოპერაცია
 

კონტროლს ახორციელებენ
 

საქმიანობაზე,
 

გააჩნიათ
 

ამ
 

საქმიანობასთან
 

დაკავშირებულ აქტივებზე უფლებები და პასუხისმგებლობა  ამ საქმიანო-ბასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე.
 

ერთობლივი
 

ერთობლივი ოპერაციის მონაწილე მხარე, რომელსაც გააჩნია
 

ერთობლივი
 

ოპერატორი
 

კონტროლის უფლება ერთობლივ ოპერაციაზე.
 

ერთობლივი
 

ერთობლივი საქმიანობა, რომლის დროსაც მხარეებს, რომლებსაც გააჩნიათ
 

საწარმო
 

ერთობლივი კონტროლი საქმიანობაზე,  აქვთ უფლებები ამ საქმიანობის
 

წმინდა აქტივებზე.
 

ერთობლივი
 

ერთობლივი საწარმოს მონაწილე მხარე, რომელსაც გააჩნია ერთობლივი
 

მეწილე
 

კონტროლის უფლება ერთობლივ საწარმოზე.
 

ერთობლივი
 

ნებისმიერი  საწარმო,  რომელიც  მონაწილეობს  ერთობლივ  საქმიანობაში,
 

საქმიანობის
 

იმის მიუხედავად, გააჩნია თუ არა ერთობლივი კონტროლი ამ საქმიანობაზე.
 

მონაწილე მხარე
 

განცალკევებული
 

ინდივიდუალურად იდენტიფიცირებადი ფინანსური სტრუქტურა, მათ შორის,
 

სუბიექტი
 

დამოუკიდებელი იურიდიული  პირები,  ან  კანონმდებლობით აღიარებული
 

სუბიექტები, იმის მიუხედავად, რეგისტრირებული არიან თუ არა იურიდიულ პირებად.
 



შემდეგი ტერმინები განმარტებულია ბასს 27-ში (2011 წლის შესწორებული ვერსია), ბასს 28-ში ან ფასს 10-ში  `კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება~ და წინამდებარე ფასს-ში გამოიყენება იმავე მნიშვნელობით, რაც მინიჭებული აქვს ზემოხსნებულ ფასს-ებში.

ინვესტირებული საწარმოს კონტროლი; კაპიტალ-მეთოდი;

უფლებამოსილება; დამცავი უფლებები;

რელევანტური საქმიანობები;

ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგება;


 
ფასს 11 სმ

მნიშვნელოვანი გავლენა.


დანართი ბ

მითითებები გამოყენებაზე

ეს დანართი ფასს-ის განუყოფელი ნაწილია. მასში აღწერილია 1-27 პუნქტების გამოყენება და ისეთივე ძალა აქვს, როგორც მოცემული ფასს-ის სხვა ნაწილებს.

ბ1. დანართში განხილული მაგალითები ეხება ჰიპოთეზურ სიტუაციებს. მართალია, ქვემოთ განხილული მაგალითების ზოგიერთი ასპექტი შეიძლება რეალურ სიტუაციაშიც შეგვხვდეს, მაგრამ ფასს 11-ის გამოყენებისას აუცილებელია, რომ საწარმომ შეაფასოს ყველა შესაფერისი ფაქტი და თითოეული კონკრეტული ფაქტობრივი სიტუაციის გარემოებები.

ერთობლივი საქმიანობა


სახელშეკრულებო შეთანხმება (მე-5 პუნქტი)

ბ2. სახელშეკრულებო შეთანხმების არსებობა შეიძლება დადასტურდეს სხვადასხვა გზით. ხშირად, თუმცა, არა ყოველთვის, იურიდიული ძალის მქონე სახელშეკრულებო შეთანხმება გაფორმებულია წერილობით, როგორც წესი, ხელშეკრულების, ან მხარეთა შორის ჩატარებული განხილვების ამსახველი დოკუმენტის ფორმით. იურიდიული ძალის მქონე შეთანხმების წარმოქმნა ასევე შეუძლია კანონმდებლობით დადგენილ მექანიზმებსაც, ან თავისთავად, ან მხარეთა შორის დადებულ ხელშეკრულებასთან ერთად.

ბ3. როდესაც ერთობლივი საქმიანობა ორგანიზებულია განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით (იხ. პუნქტები ბ19-ბ33), ზოგჯერ სახელშეკრულებო შეთანხმება ან სახელშეკრულებო შეთანხმების ზოგიერთი ასპექტი შეიძლება გათვალისწინებული იყოს განცალკევებული სუბიექტის წესდებაში, ან შინაგანაწესში.

ბ4. სახელშეკრულებო შეთანხმება ითვალისწინებს იმ პირობებს, რომლის შესაბამისადაც მხარეები მონაწილეობენ შეთანხმებულ საქმიანობაში. საზოგადოდ, სახელშეკრულებო შეთანხმება არეგულირებს შემდეგ საკითხებს:

ა) ერთობლივი საქმიანობის მიზანს, საქმიანობის სახეებსა და ერთობლივი საქმიანობის ხანგრძლივობას;

ბ) როგორ ინიშნებიან ერთობლივი საქმიანობის დირექტორთა საბჭოს, ან სხვა ანალო-გიური მმართველობითი ორგანოს წევრები;

გ) გადაწყვეტილების მიღების პროცესს: საკითხები, რომლებიც საჭიროებს მხარეთა მიერ გადაწყვეტილების მიღებას, მხარეთა ხმის უფლებებსა და ამ საკითხების მხარდა-ჭერისთვის აუცილებელი ხმების დონეს. სახელშეკრულებო შეთანხმებაში ასახული გადაწყვეტილების მიღების პროცესი ადგენს საქმიანობაზე ერთობლივ კონტროლს (იხ. პუნქტები ბ5-ბ11);

დ) შენატანებს კაპიტალში, ან სხვა სახის შენატანებს, რომელიც მოეთხოვებათ მხარეებს;

ე) რა სახით მონაწილეობენ მხარეები ერთობლივ საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებში, ვალდებულებებში, ამონაგებში, ხარჯებში, ან მოგებასა თუ ზარალში.

ერთობლივი კონტროლი (პუნქტები 713)

ბ5. იმის დასადგენად, საწარმოს გააჩნია თუ არა ერთობლივი კონტროლი საქმიანობაზე, საწარმომ, პირველ რიგში, უნდა განსაზღვროს, აკონტროლებს თუ არა საქმიანობას ყველა მხარე, ან მხარეთა გარკვეული ჯგუფი. კონტროლის ცნება განმარტებულია ფასს 10-ში და საწარმომ ეს განმარტება უნდა გამოიყენოს იმის დასადგენად, ყველა მხარე ან მხარეთა გარკვეული ჯგუფი ექვემდებარება თუ არა რისკებს, რომლებიც დაკავშირებულია საქმიანობაში მათი მონაწილეობიდან ცვალებადი შემოსავლის მიღებასთან, ან ყველა მხარეს ან მხარეთა გარკვეულ ჯგუფს გააჩნია თუ არა ამგვარი შემოსავლის მიღების
 

 
ფასს 11  სმ

უფლება და ამ შემოსავლებზე ზემოქმედების შესაძლებლობა, ამ საქმიანობასთან მიმარ-თებით თავიანთი უფლებამოსილების ფარგლებში. იმ შემთხვევაში, თუ ყველა მხარეს, ან მხარეთა გარკვეულ ჯგუფს ერთობლივად შეუძლიათ მართონ ისეთი მოქმედებები, რომლებიც მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ერთობლივი საქმიანობის შემოსავლებზე (ე.ი. რელევანტური საქმიანობები), ეს იმას ნიშნავს, რომ ზემოაღნიშნული მხარეები საქმიანობაზე ახორციელებენ კოლექტიურ კონტროლს.

ბ6. მას შემდეგ, რაც დაადგენს, რომ ყველა მხარე, ან მხარეთა გარკვეული ჯგუფი ახორციელებს კოლექტიურ კონტროლს საქმიანობაზე, საწარმომ უნდა განსაზღვროს, გააჩნია თუ არა მას ერთობლივი კონტროლი საქმიანობაზე. ერთობლივი კონტროლი მხოლოდ მაშინ არსებობს, როდესაც რელევანტურ საქმიანობებთან დაკავშირებით გადაწყვეტილებების მიღებას ესაჭიროება იმ მხარეთა ერთსულოვანი თანხმობა, რომლებიც ახორციელებენ კოლექტიურ კონტროლს საქმიანობაზე. საწარმოს შეიძლება დასჭირდეს განსჯა და გადაწყვეტილების მიღება იმის დასადგენად, საქმიანობას ერთობლივად აკონტროლებს თუ არა ყველა მხარე, ან მხარეთა გარკვეული ჯგუფი, თუ საქმიანობას აკონტროლებს რომელიმე ერთი მხარე.

ბ7. ზოგჯერ, გადაწყვეტილების მიღების პროცესი, რომელიც მხარეთა შორის შეთანხმებულია სახელშეკრულებო შეთანხმების მეშვეობით, არაპირდაპირ გულისხმობს ერთობლივ კონ-ტროლს. მაგალითად, დავუშვათ, ორი მხარე აფუძნებს საქმიანობას, რომელშიც თითოეულ მხარეს ეკუთვნის ხმის უფლებების 50% და მათ შორის დადებულ სახელშეკრულებო შეთანხმებაში კონკრეტულად არის მითითებული, რომ სულ მცირე ხმის უფლებების 51% მაინც არის აუცილებელი რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილების მისა-ღებად. ამ შემთხვევაში, მხარეები არაპირდაპირ (არააშკარა ფორმით) არიან შეთან-ხმებულები, რომ მათ გააჩნიათ ერთობლივი კონტროლი საქმიანობაზე, რადგან რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილებების მიღება შეუძლებელია ორივე მხარის თანხმობის გარეშე.

ბ8. სხვა შემთხვევაში, სახელშეკრულებო შეთანხმება ადგენს ხმის უფლებების მინიმალური პროცენტული წილის ოდენობას, რაც აუცილებელია რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად. როდესაც ხმის უფლებების ამგვარი აუცილებელი პროცენ-ტული წილის მიღწევა შესაძლებელია მონაწილე მხარეთა რამდენიმე სხვადასხვა კომბი-ნაციის შეთანხმებით, ამგვარი საქმიანობა არ მიიჩნევა ერთობლივ საქმიანობად, თუ სახელშეკრულებო შეთანხმება უშუალოდ არ ადგენს იმ მხარეებს (ან მხარეთა კომბინაციას), რომელთა ერთსულოვანი თანხმობაც მოითხოვება რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად.




გამოყენების მაგალითები


1-ლი მაგალითი

დავუშვათ, სამი მხარე აფუძნებს რაღაც საქმიანობას. ამ საქმიანობაში `ა~-ს გააჩნია ხმის უფლებების 50%, `ბ~-ს  30% და `გ~-ს  20 %. `ა~, `ბ~ და `გ~ მხარეებს შორის დადებული სახელშეკრულებო შეთანხმების თანახმად, ამ საქმიანობასთან დაკავშირებული რელევან-ტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელია სულ მცირე ხმების 75%. მართალია, `ა~-ს შეუძლია ნებისმიერი გადაწყვეტილების დაბლოკვა, მაგრამ ის არ აკონტროლებს საქმიანობას, რადგან მას ესაჭიროება `ბ~ მხარის თანხმობა. მათი სახელშეკრულებო შეთანხმების თანახმად, რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელია ხმების 75%, რაც იმას გულისხმობს, რომ `ა~ და `ბ~ მხარეებს გააჩნიათ ერთობლივი კონტროლი საქმიანობაზე, რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელია ისე, თუ თანახმა არ იქნება როგორც `ა~, ისე `ბ~ მხარე.

მე-2 მაგალითი

დავუშვათ, საქმიანობაში მონაწილეობს სამი მხარე: ამ საქმიანობაში `ა~-ს გააჩნია ხმის უფლებების 50%, `ბ~-ს და `გ~-ს თითოეულს 25%. `ა~, `ბ~ და `გ~ მხარეებს შორის



 
ფასს 11 სმ


დადებული სახელშეკრულებო შეთანხმების თანახმად, შეთანხმებულ საქმიანობასთან დაკავშირებული რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელია სულ მცირე ხმების 75%. მართალია, `ა~-ს შეუძლია ნებისმიერი გადაწ-ყვეტილების დაბლოკვა, მაგრამ ის არ აკონტროლებს საქმიანობას, რადგან ესაჭიროება ან `ბ~, ან `გ~ მხარის თანხმობა.

გაგრძელება

ამ მაგალითში `ა~, `ბ~ და `გ~ მხარეები კოლექტიურად ახორციელებენ საქმიანობაზე კონტროლს. თუმცა, ამ შემთხვევაში, ხმების აუცილებელი 75%-ის მიღწევა შესაძლებელია მხარეთა რამდენიმე კომბინაციის შეთანხმების გზით (ე.ი ან `ა~ და `ბ~, ან `ა~ და `გ~). ასეთ სიტუაციაში, იმისთვის, რომ საქმიანობა მიიჩნეოდეს ერთობლივ საქმიანობად, მხარეთა შორის დადებული სახელშეკრულებო შეთანხმება კონკრეტულად უნდა ადგენდეს, მხარეთა რომელი კომბინაციის ერთსულოვანი თანხმობა არის აუცილებელი რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილებების მისაღებად.

მე-3 მაგალითი

დავუშვათ, საქმიანობაში `ა~ და `ბ~ მხარეებს თითოეულს ხმის უფლებების 35% ეკუთვნის, ხოლო დანარჩენი 30% ბევრ მხარეზე არის განაწილებული. რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილებების მისაღებად აუცილებელია ხმათა უმრავლესობის მიერ დამ-ტკიცება. `ა~ და `ბ~-ს ამ საქმიანობაზე ერთობლივი კონტროლი ექნებათ მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ სახელშეკრულებო შეთანხმებაში კონკრეტულად მითითებული იქნება, რომ შეთანხმებულ საქმიანობასთან დაკავშირებული რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად აუცილებელია როგორც `ა~, ისე `ბ~ მხარის თანხმობა.


ბ9. ერთსულოვანი თანხმობის მოთხოვნა იმას ნიშნავს, რომ ნებისმიერ მხარეს, რომელსაც გააჩნია საქმიანობაზე ერთობლივი კონტროლი, შეუძლია სხვა მხარეებს, ან მხარეთა ჯგუფს, მათი თანხმობის გარეშე, ხელი შეუშალოს ცალმხრივი გადაწყვეტილების მიღებაში (რელევანტური საქმიანობების შესახებ). თუ ერთსულოვანი თანხმობის მოთხოვნა ეხება მხოლოდ ისეთ გადაწყვეტილებებს, რომლებიც რომელიმე მხარეს მხოლოდ დამცავ უფლებებს ანიჭებს და არა შეთანხმებულ საქმიანობასთან დაკავშირებული რელევანტური საქმიანობების შესახებ გადაწყვეტილებების მიღებას, მიიჩნევა, რომ ასეთ მხარეს არ გააჩნია ერთობლივი კონტროლი საქმიანობაზე.

ბ10. სახელშეკრულებო შეთანხმება შეიძლება ითვალისწინებდეს დებულებებს, რომლებიც არეგულირებს სადავო საკითხების გადაჭრას, როგორიცაა არბიტრაჟი. ამგვარი დებუ-ლებების თანახმად, შეიძლება გადაწყვეტილების მიღება დაშვებული იყოს იმ შემთხვევაშიც, როდესაც არ არსებობს იმ მხარეთა ერთსულოვანი თანხმობა, რომლებსაც გააჩნიათ ერთობლივი კონტროლის უფლება საქმიანობაზე. ასეთი დებულებების არსებობა ხელს არ უშლის იმას, რომ საქმიანობაზე ხორციელდებოდეს ერთობლივი კონტროლი და, შესაბამისად, არც იმას, რომ საქმიანობა მიიჩნეოდეს ერთობლივ საქმიანობად.

ერთობლივი კონტროლის შეფასება
 




















 
ფასს 11  სმ








სახელშეკრულებო სცილდება
შეთანხმება საქმიანობაზე არა ფასს 11-ის
კოლექტიური კონტროლის უფლებას მოქმედების
ანიჭებს ყველა მხარეს, ან მხარეთა
სფეროს
გარკვეულ ჯგუფს?
დიახ
რელევანტური
საქმიანობების შესახებ გადაწყვე-
სცილდება
ტილების მიღება საჭიროებს ყველა
არა ფასს 11-ის
მხარის, ან მხარეთა იმ ჯგუფის ერთ-
მოქმედების
სულოვან თანხმობას, რომელიც ახორცი-
სფეროს
ელებს კოლექტიურ კონტროლს
საქმიანობაზე?

დიახ

საქმიანობაზე კონტროლი ხორციე-

ლდება  ერთობლივად:  საქმიანობა

არის ერთობლივი საქმიანობა.


ბ11. იმ შემთხვევაში, როდესაც საქმიანობა სცილდება ფასს 11-ის მოქმედების სფეროს, საწარმომ მისი მონაწილეობის წილი მოცემულ საქმიანობაში უნდა ასახოს შესაფერისი ფასს-ების შესაბამისად, როგორიცაა, ფასს 10, ბასს 28 (2011 წლის შეცვლილი ვერსია), ან ფასს 9.

ერთობლივი საქმიანობის სახეები (პუნქტები 1419)


ბ12. ერთობლივი საქმიანობა შეიძლება ხორციელდებოდეს სხვადასხვა მიზნით (მაგალითად, იმისათვის, რომ მხარეებმა გაინაწილონ დანახარჯები და რისკები, ან იმ მიზნით, რომ მხარეთათვის ხელმისაწვდომი გახდეს ახალი ტექნოლოგიები, ან ახალი ბაზრები) და სხვადასხვა სტრუქტურისა და ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მეშვეობით.

ბ13. ზოგიერთი შეთანხმება არ მოითხოვს, რომ შეთანხმებული საქმიანობა ხორციელდებოდეს ცალკე, განცალკევებული სუბიექტის სტრუქტურის მეშვეობით. თუმცა, სხვა შეთანხმება შეიძლება გულისხმობდეს განცალკევებული სუბიექტის დაფუძნებას.

ბ14. ერთობლივი საქმიანობებისთვის წინამდებარე ფასს-ით გათვალისწინებული კლასიფიკაცია დამოკიდებულია მხარეთა უფლებებსა და ვალდებულებებზე, რომლებიც წარმოიქმნება ერთობლივი საქმიანობიდან ჩვეულებრივი საქმიანობის პროცესში. წინამდებარე ფასს ერთობლივ საქმიანობებს ყოფს ორ კატეგორიად: ერთობლივი ოპერაციები და ერთობლივი საწარმოები. როდესაც საწარმოს გააჩნია ერთობლივ საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე უფლებები და პასუხისმგებლობა ამ საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებუ-ლებებზე, ასეთი ტიპის ერთობლივი საქმიანობა მიიჩნევა ერთობლივ ოპერაციად. როდესაც საწარმოს გააჩნია უფლებები საქმიანობასთან დაკავშირებულ წმინდა აქტივებზე, ასეთი ტიპი საქმიანობა მიიჩნევა ერთობლივ საწარმოდ. ბ16-ბ33 პუნქტებში აღწერილია, როგორ უნდა განახორციელოს საწარმომ შეფასება იმის დასადგენად, ერთობლივ ოპერაციაში გააჩნია მას წილი, თუ ერთობლივ საწარმოში.

ერთობლივი საქმიანობის კლასიფიკაცია


 
ფასს 11 სმ

ბ15. როგორც აღნიშნულია ბ14 პუნქტში, ერთობლივი საქმიანობის კლასიფიცირებისთვის მოითხოვება, რომ მხარეებმა განსაზღვრონ ამ საქმიანობიდან წარმოქმნილი თავიანთი უფლებები და ვალდებულებები. ამგვარი შეფასების განსახორციელებლად საწარმომ უნდა განიხილოს შემდეგი ფაქტორები:

ა) ერთობლივი საქმიანობის სტრუქტურა (იხ. პუნქტები ბ16-ბ21);

ბ) თუ ერთობლივი საქმიანობა ორგანიზებულია განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით:

(ი) განცალკევებული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა (იხ. პუნქტები ბ22ბ24);

(იი) სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობები (იხ. პუნქტები ბ25ბ28); და

(იიი) თუ აუცილებელია, სხვა ფაქტორები და გარემოებები (იხ. პუნქტები ბ29ბ33).

ერთობლივი საქმიანობის სტრუქტურა

ერთობლივი საქმიანობა, რომელიც ორგანიზებული არ არის განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით

ბ16. ერთობლივი საქმიანობა, რომელიც ორგანიზებული არ არის განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით, მიიჩნევა ერთობლივ ოპერაციად. ასეთ შემთხვევაში, სახელშეკრულებო შეთანხმება ადგენს მხარეთა უფლებებს საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და მხარეთა პასუხისმგებლობას  საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე და ასევე მხარეთა უფლებებს შესაბამის ამონაგებზე და ვალდებულებებს  შესაბამის ხარჯებზე.

ბ17. სახელშეკრულებო შეთანხმებაში ხშირად აღწერილია იმ მოქმედებების ხასიათი, რომლებიც შეთანხმების საგანს წარმოადგენს და როგორ აპირებენ მხარეები ამ საქმიანობების ერთად განხორციელებას. მაგალითად, ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ რომელიმე პროდუქტის ერთობლივად წარმოებაზე, რომლის დროსაც თითოეული მხარე პასუხისმგებელი იქნება გარკვეულ ამოცანაზე, თითოეული მათგანი გამოიყენებს საკუთარ აქტივებს და აიღებს საკუთარ ვალდებულებებს. სახელშეკრულებო შეთანხმება შეიძლება ასევე ადგენდეს, როგორ უნდა განაწილდეს მხარეთა შორის საერთო ამონაგები და ხარჯები. ასეთ შემთხვევაში, თითოეული ერთობლივი ოპერატორი ფინანსურ ანგარიშგებაში აღიარებს იმ აქტივებსა და ვალდებულებებს, რომლებიც გამოიყენა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული გარკვეული ამოცანის შესასრულებლად და ასევე აღიარებს თავის წილს ამონაგებსა და ხარჯებში, სახელშეკრულებო შეთანხმების შესაბამისად.

ბ18. სხვა შემთხვევაში, ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე მხარეები შეიძლება შეთანხმდნენ, მაგალითად იმაზე, რომ ერთად მართონ ესა თუ ის აქტივი. ასეთ შემთხვევაში, სახელ-შეკრულებო შეთანხმება ადგენს მხარეთა უფლებებს იმ აქტივზე, რომლის მართვაც ერთობლივად ხორციელდება და როგორ უნდა განაწილდეს მხარეთა შორის ამ აქტივის გამოყენებით წარმოებული პროდუქცია, ან მიღებული ამონაგები და საოპერაციო დანახარჯები. თითოეული ერთობლივი ოპერატორი აღრიცხავს თავის წილს ერთობლივ აქტივში, თავის შეთანხმებულ წილს ნებისმიერ ვალდებულებებში და აღიარებს თავის წილს პროდუქციაში, ამონაგებსა და ხარჯებში სახელშეკრულებო შეთანხმების შესაბამისად.

ერთობლივი საქმიანობა, რომელიც ორგანიზებულია განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით

ბ19. ერთობლივი საქმიანობა, რომლის დროსაც საქმიანობასთან დაკავშირებული აქტივები და ვალდებულებები განცალკევებული სუბიექტის განკარგულებაშია, შეიძლება იყოს ერთობ-ლივი საწარმო, ან ერთობლივი ოპერაცია.

ბ20. ესა თუ ის მხარე ერთობლივ ოპერატორად მიიჩნევა თუ ერთობლივ მეწილედ დამო-კიდებულია ამ მხარის უფლებებზე საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და მის პასუხისმგებლობაზე საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე, რომლებიც განცალ-კევებული სუბიექტის განკარგულებაშია.

ბ21. როგორც აღნიშნულია ბ15 პუნქტში, როდესაც მხარეებს ერთობლივი საქმიანობა ორგანიზე-ბული აქვთ განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით, მათ უნდა შეაფასონ, განცალკევებული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა, სახელშეკრულებო შეთანხმების პირო-ბები და, აუცილებლობის შემთხვევაში, სხვა ფაქტები და გარემოებები:
 




 
ფასს 11  სმ

ა) მათ უფლებებს ანიჭებს საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმ-გებლობას საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე (ე.ი. საქმიანობა არის ერთობლივი ოპერაცია); თუ

ბ) უფლებებს ანიჭებს საქმიანობის წმინდა აქტივებზე (ე.ი. საქმიანობა არის ერთობლივი საწარმო).

ერთობლივი საქმიანობის კლასიფიცირება: საქმიანობიდან წარმოქმნილი მხარეთა უფლებებისა და ვალდებულებების შეფასება


ერთობლივი საქმიანობის სტრუქტურა
 


არა რის ორგანიზებული დამოუკიდე-

ბელი სუბიექტის მეშვეობით
 


ორგანიზებულია დამოუკიდებელი

სუბიექტის მეშვეობით



საწარმომ უნდა განიხილოს:

(ი) დამოუკიდებელი სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებ-რივი ფორმა;

(იი) სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობები; და

(იიი) აუცილებლობის შემთხვევაში, სხვა ფაქტები და გარემოებები.
 




ერთობლივი ოპერაცია ერთობლივი საწარმო

განცალკევებული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა

ბ22. ერთობლივი საქმიანობის ტიპის შეფასების თვალსაზრისით, განცალკევებული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა მნიშვნელოვანი ფაქტორია. ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა მხარეებს ეხმარება განცალკევებული სუბიექტის განკარგულებაში მყოფ აქტივებზე თავისი უფლებებისა და მის ვალდებულებებზე თავისი პასუხისმგებლობის საწყის შეფასებაში. ასე, მაგალითად, გააჩნიათ თუ არა მხარეებს წილი განცალკევებული სუბიექტის განკარგულებაში მყოფ აქტივებზე და ეკისრებათ თუ არა მხარეებს პასუხისმგებ-ლობა განცალკევებული სუბიექტის ვალდებულებებზე.

ბ23. მაგალითად, მხარეები შეიძლება ერთობლივ საქმიანობას ახორციელებდნენ განცალკევე-ბული სუბიექტის მეშვეობით, რომლის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა იძლევა იმის საფუძველს, რომ ეს განცალკევებული სუბიექტი მიჩნეულ იქნეს დამოუკიდებელ სუბიექტად (ე.ი. განცალკევებული სუბიექტის განკარგულებაში მყოფი აქტივები და მისი ვალდებულებები წარმოადგენს განცალკევებული სუბიექტის კუთვნილ აქტივებსა და ვალდებულებებს და არა ზემოაღნიშნულ მხარეთა აქტივებსა და ვალდებულებებს.). ასეთ შემთხვევაში, განცალკევე-ბული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შესაბამისად მხარეთათვის მიკუ-თვნებული უფლებებისა და ვალდებულებების შეფასება იმაზე მიუთითებს, რომ ეს საქმია-ნობა არის ერთობლივი საწარმო. თუმცა, სახელშეკრულებო შეთანხმებაში მხარეთა მიერ შეთანხმებულმა პირობებმა (იხ. პუნქტები ბ25-ბ28) და, აუცილებლობის შემთხვევაში, სხვა ფაქტებმა და გარემოებებმა (იხ პუნქტები ბ29ბ33) შეიძლება შეცვალოს იმ უფლებებისა და



 
ფასს 11 სმ

ვალდებულებების შეფასება, რომლებიც მხარეებს მიკუთვნებული აქვთ განცალკევებული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შესაბამისად.

ბ24. განცალკევებული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შესაბამისად მხარე-თათვის მიკუთვნებული უფლებებისა და ვალდებულებების შეფასება მხოლოდ იმ შემთხვე-ვაში არის საკმარისი საწარმოსთვის დასკვნის გამოსატანად იმის შესახებ, რომ საქმიანობა არის ერთობლივი ოპერაცია, როდესაც მხარეები ერთობლივ საქმიანობას ახორციელებენ ისეთი განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით, რომლის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა არ გულისხმობს ზემოაღნიშნული მხარეებისა და განცალკევებული სუბიექტის გამიჯვნას (ე.ი. განცალკევებული სუბიექტის განკარგულებაში მყოფი აქტივები და ვალდე-ბულებები წარმოადგენს მონაწილე მხარეთა აქტივებსა და ვალდებულებებს).

სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობების შეფასება

ბ25. სახელშეკრულებო შეთანხმებაში მხარეთა მიერ შეთანხმებული უფლებები და ვალდებუ-ლებები, ბევრ შემთხვევაში, შესაბამისობაშია, ან წინააღმდეგობაში არ მოდის იმ უფლებებსა და ვალდებულებებთან, რომლებიც მხარეებს გააჩნიათ განცალკევებული სუბიექტის ორგანი-ზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიხედვით, რომლის მეშვეობითაც ხორციელდება ერთობ-ლივი საქმიანობა.

ბ26. სხვა შემთხვევაში, მხარეები სახელშეკრულებო შეთანხმებას იყენებენ იმ განცალკევებული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის მიხედვით მათზე მიკუთვნებული უფლებებისა და ვალდებულებების ანულირებისთვის, ან შესაცვლელად, რომლის მეშვეო-ბითაც ხორციელდება ერთობლივი საქმიანობა.


გამოყენების მაგალითი

მე-4 მაგალითი

დავუშვათ, ორი მხარე ერთობლივ საქმიანობას ახორციელებს იურიდიულ პირად რეგის-ტრირებული სუბიექტის მეშვეობით. იურიდიულ პირში თითოეულ მხარეს გააჩნია საკუთრების 50%-იანი წილი. იურიდიულ პირად რეგისტრაცია სუბიექტისა და მისი მესაკუთრეების ერთმანეთისგან განცალკევების საშუალებას იძლევა. ამიტომ ამ სუბიექტის განკარგულებაში მყოფი აქტივები და ვალდებულებები იურიდიული პირის კუთვნილ აქტივებსა და ვალდებულებებს წარმოადგენს.



გაგრძელება

ასეთ შემთხვევაში, განცალკევებული სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმის შესაბამისად მხარეთათვის მიკუთვნებული უფლებებისა და ვალდებულებების შეფასება იმაზე მიუთითებს, რომ მხარეებს უფლება გააჩნიათ საქმიანობის წმინდა აქტივებზე.

თუმცა, მხარეებმა იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სუბიექტის მახასიათებლები თავიანთი სახელშეკრულებო შეთანხმებით იმგვარად შეცვალეს, რომ თითოეულ მათგანს გააჩნია წილი იურიდიული პირის აქტივებში და თითოეულ მათგანს პასუხისმგებლობა ეკისრება იურიდიული პირის ვალდებულებებზე გარკვეული პროპორციით. განცალკე-ვებული სუბიექტის მახასიათებლების ამგვარი ცვლილებები, რაც გაფორმებულია სახელშეკ-რულებო შეთანხმებით, იწვევს იმას, რომ საქმიანობა კლასიფიცირებული იქნება ერთობლივ ოპერაციად.



ბ27. შემდეგ ცხრილში მოცემულია ერთობლივი ოპერაციის მონაწილე მხარეთა სახელშეკრუ-ლებო შეთანხმებისა და ერთობლივი საწარმოს მონაწილე მხარეთა სახელშეკრულებო შეთანხმების ტიპური პირობების შედარება. ცხრილში განხილული სახელშეკრულებო პირობების ნიმუშები ამომწურავი არ არის.
 









 
ფასს 11  სმ


სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობების შეფასება

ერთობლივი ოპერაცია ერთობლივი საწარმო
სახელშეკ- სახელშეკრულებო შეთანხმება ერ- სახელშეკრულებო  შეთანხმება ერ-
რულებო თობლივი საქმიანობის მონაწილე თობლივი საქმიანობის მონაწილე
შეთანხმების მხარეებს ანიჭებს უფლებებს საქმი- მხარეებს  ანიჭებს  უფლებებს  საქმი-
პირობები ანობასთან დაკავშირებულ აქტი- ანობასთან დაკავშირებულ   წმინდა
ვებზე და პასუხისმგებლობას საქმია- აქტივებზე  (ე.ი.  თვითონ  განცალკე-
ნობასთან დაკავშირებულ ვალდებუ- ვებულ სუბიექტს გააჩნია უფლებები
ლებებზე. საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქ-
ტივებზე და პასუხისმგებლობა საქ-
მიანობასთან დაკავშირებულ ვალდე-
ბულებებზე და არა მხარეებს.).
უფლებები სახელშეკრულებო შეთანხმება ად- სახელშეკრულებო შეთანხმება
აქტივებზე გენს, რომ ერთობლივი საქმიანობის ადგენს, რომ აქტივები, რომლებიც
მონაწილე მხარეები ინაწილებენ შეტანილია საქმიანობაში, ან შეძე-
ყველანაირ წილს (მაგალითად, საერ- ნილია შემდგომში ერთობლივი
თო  ქონებრივ  და  წილობრივ  უფ- საქმიანობის მიერ, წარმოადგენს ამ
ლებებს) საქმიანობასთან დაკავშირე- საქმიანობის აქტივებს. მხარეებს არ
ბულ  აქტივებზე,  გარკვეული  პრო- გააჩნიათ წილი (ე.ი. საერთო ქონებ-
პორციით (მაგალითად, ერთობლივ რივი და წილობრივი უფლებები) ამ
საქმიანობაში  მხარეთა საკუთრების საქმიანობის აქტივებში.
წილის პროპორციულად, ან ერთობ-
ლივი  საქმიანობის  ფარგლებში  მხა-
რეთა მიერ შესრულებული სამუშაოს
პროპორციულად, რომელიც უშუა-
ლოდ მიეკუთვნება შესაბამის მხარეს).
გაგრძელება


უფლებები სახელშეკრულებო შეთანხმება ად- სახელშეკრულებო შეთანხმება ად-

ვალდებუ- გენს, რომ ერთობლივი საქმიანობის გენს,  რომ  ერთობლივ  საქმიანობას

ლებებზე მონაწილე მხარეები ინაწილებენ ეკისრება პასუხისმგებლობა ამ საქ-ყველანაირ ვალდებულებას, მოვა- მიანობის ყველანაირ ვალსა და ვალ-ლეობას, დანახარჯებსა და ხარჯებს დებულებაზე. სახელშეკრულებო შე-გარკვეული პროპორციით (მაგალი- თანხმება ადგენს, რომ ერთობლივი თად, ერთობლივ საქმიანობაში მხა- საქმიანობის მონაწილე მხარეებს რეთა საკუთრების წილის პროპორ- პასუხისმგებლობა საქმიანობაზე ეკი-ციულად, ან ერთობლივი საქმია- სრებათ მხოლოდ საქმიანობაში გან-ნობის ფარგლებში მხარეთა მიერ ხორციელებული შესაბამისი ინვესტი-შესრულებული სამუშაოს პროპორ- ციების ფარგლებში, ან შესაბამისი ციულად, რომელიც უშუალოდ მიე- ვალდებულებების ფარგლებში, რომ-

კუთვნება შესაბამის მხარეს). ლებიც აკისრიათ საქმიანობის კაპი-

ტალში განსახორციელებელ შენა-

ტანებთან,  კერძოდ,  გადაუხდელ,  ან

დამატებით შენატანებთან, ან ორივე

მათგანთან დაკავშირებით.





 
ფასს 11 სმ


სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობების შეფასება

ერთობლივი ოპერაცია ერთობლივი საწარმო
სახელშეკრულებო  შეთანხმება  ად- სახელშეკრულებო შეთანხმება ად-
გენს, რომ ერთობლივი საქმიანობის გენს, რომ ერთობლივი საქმიანობის
მონაწილე   მხარეებს ეკისრებათ კრედიტორებს  არ  გააჩნიათ  მოთხ-
პასუხისმგებლობა  მესამე  მხარეთა ოვნების წაყენების უფლება არც ერ-
მიერ წამოყენებულ პრეტენზიებზე. თი  მონაწილე  მხარისთვის,  საქმია-
ნობასთან დაკავშირებულ ვალებთან,
ან ვალდებულებებთან მიმართებით.
ამონაგები, სახელშეკრულებო  შეთანხმება  ად- სახელშეკრულებო შეთანხმება ად-
ხარჯები, გენს ამონაგებისა და ხარჯების გა- გენს თითოეული მხარის წილს ერ-
მოგება ან ნაწილების წესს, ერთობლივი საქმი- თობლივ  საქმიანობასთან  დაკავში-
ზარალი ანობის მონაწილე თითოეული მხა- რებულ მოგებაში, ან ზარალში.
რის საქმიანობის შედეგების საფუძ-
ველზე.  მაგალითად, სახელშეკრუ-
ლებო შეთანხმება შეიძლება ადგენ-
დეს,  რომ  ამონაგები  და  ხარჯები
ნაწილდება იმ საწარმოო სიმძლავ-
რის საფუძველზე, რომელსაც თითო-
ეული მხარე იყენებს ერთობლივად
მართულ ქარხანაში, რაც შეიძლება
განსხვავდებოდეს ერთობლივ საქმი-
ანობაში  მათი  საკუთრების  წილი-
სგან.
გაგრძელება


სხვა  შემთხვევაში,  მხარეები  შეიძ-

ლება შეთანხმდნენ, რომ საქმი-

ანობასთან დაკავშირებულ მოგებას,

ან  ზარალს  გაინაწილებენ  გარკვე-

ული პროპორციით, მაგალითად,

ერთობლივ  საქმიანობაში  მხარეთა

საკუთრების წილის პროპორციუ-

ლად.  ეს  ხელს  არ  შეუშლის  იმას,

რომ ერთობლივი საქმიანობა კლა-

სიფიცირებული იყოს ერთობლივ

ოპერაციად, თუ მხარეებს გააჩნიათ

უფლებები საქმიანობასთან დაკავში-

რებულ აქტივებზე და პასუხისმგებ-

ლობა  საქმიანობასთან  დაკავშირე-

ბულ ვალდებულებებზე.

 











 
ფასს 11  სმ


სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობების შეფასება

ერთობლივი ოპერაცია ერთობლივი საწარმო

გარანტიები ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე მხარეებს ხშირადDუწევთ მესამე მხარეებზე გარანტიების გაცემა, მაგალითად, რომლებიც ერთობლივი საქმიანობიდან იღებენ მომსახურებას, ან რომლებიც აფინანსებენ ერთობლივ საქმიანობას. ამგვარი გარანტიების გაცემა, ან მხარეთა მიერ ამგვარი გარანტიების გაცემის ვალდებულების აღება, თავისთავად არ მოწმობს იმას, რომ ერთობლივი საქმიანობა არის ერთობლივი ოპერაცია. ერთობლივი საქმიანობა ერთობლივი ოპერაცია არის თუ ერთობლივი საწარმო განისაზღვრება იმისდა მიხედვით, მხარეებს აკისრიათ თუ არა პასუხისმგებლობა ამ საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე (და ამ ვალდებულებებიდან ზოგიერთთან მიმართებით მხარეებს შეიძლება გაცემული ჰქონდეთ, ან არ ჰქონდეთ გაცემული გარანტიები).


ბ28. თუ სახელშეკრულებო შეთანხმება ადგენს, რომ მხარეებს გააჩნიათ უფლებები საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმგებლობა  საქმიანობასთან დაკავ-შირებულ ვალდებულებებზე, მაშინ ისინი ერთობლივი ოპერაციის მონაწილე მხარეები არიან და არ სჭირდებათ სხვა ფაქტებისა და გარემოებების განხილვა (იხ. პუნქტები ბ29ბ33) ერთობლივი საქმიანობის კლასიფიცირების მიზნით.

სხვა ფაქტებისა და გარემოებების შეფასება

ბ29. როდესაც სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობებში მითითებული არ არის, რომ მხარეებს გააჩნიათ უფლებები საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმგებლობა  საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე, მხარეებმა უნდა განიხილონ სხვა ფაქტები და გარემოებები იმის დასადგენად, ერთობლივი საქმიანობა ერთობლივი ოპერაციაა თუ ერთობლივი საწარმო.

ბ30. ერთობლივი საქმიანობა შეიძლება ხორციელდებოდეს განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით, რომლის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა გულისხმობს მონაწილე მხარეებისა და განცალკევებული სუბიექტის გამიჯვნას. მხარეთა შორის შეთანხმებული სახელშეკრულებო პირობები შეიძლება არ ითვალისწინებდეს, რომ მხარეებს გააჩნიათ უფლებები საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმგებლობა  საქმიანობას-თან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე, მაგრამ სხვა ფაქტებისა და გარემოებების ანალიზიდან შეიძლება გამომდინარეობდეს დასკვნა იმის შესახებ, რომ ეს საქმიანობა კლასიფიცირებული უნდა იყოს ერთობლივ ოპერაციად. ასე მაშინ ხდება, როდესაც სხვა ფაქტები და გარემოებები ანიჭებენ მხარეებს უფლებებს საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმგებლობას  საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე.

ბ31. როდესაც საქმიანობის ფარგლებში განხორციელებული მოქმედებები, ძირითადად, გამიზნულია მხარეთა უზრუნველსაყოფად პროდუქციით, ეს იმაზე მეტყველებს, რომ მხარეებს გააჩნიათ უფლებები ამ საქმიანობის აქტივებიდან მისაღებ, ფაქტობრივად, მთელ ეკონომიკურ სარგებელზე. ამგვარი საქმიანობის მონაწილე მხარეები ხშირად საქმიანობას უკრძალავენ საქმიანობის ფარგლებში გამოშვებული პროდუქციის გაყიდვას მესამე მხარეებზე, რათა უზრუნველყონ იმის გარანტია, რომ მხოლოდ მათთვის იქნება ხელმისაწვდომი ეს პროდუქცია.

ბ32. ზემოაღნიშნული დანიშნულებისა და მიზნის მქონე საქმიანობის შედეგი იმაში მდგომარეობს, რომ საქმიანობასთან დაკავშირებით წარმოქმნილი ვალდებულებები, ფაქტობრივად, კომპენ-სირდება იმ ფულადი სახსრებით, რომელსაც საქმიანობა იღებს მონაწილე მხარეებისგან, მათ მიერ პროდუქციის შესყიდვის შედეგად. როდესაც საქმიანობის მონაწილე მხარეები წარმოადგენენ, ფაქტობრივად, ფულადი სახსრების ერთადერთ წყაროს, რომელსაც ერთობლივი


 
ფასს 11 სმ

საქმიანობა იღებს უწყვეტი საქმიანობის განსახორციელებლად, ეს იმაზე მეტყველებს, რომ მხარეებს გააჩნიათ პასუხისმგებლობა საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე.


გამოყენების მაგალითი

მე-5 მაგალითი

დავუშვათ, ორი მხარე ერთობლივ საქმიანობას ახორციელებს იურიდიულ პირად რეგისტრირებული სუბიექტის (`გ~) მეშვეობით. იურიდიულ პირში თითოეულ მხარეს გააჩნია საკუთრების 50%-იანი წილი. საქმიანობის მიზანია გარკვეული მასალის წარმოება, რომელიც მხარეებს თვითონ სჭირდებათ საკუთარი საწარმოო პროცესისთვის. საქმიანობა უზრუნველყოფს იმის გარანტიას, რომ მხარეები მართავენ ქარხანას, რომელიც აწარმოებს მხარეთა მოთხოვნების შესაბამისი რაოდენობისა და ხარისხის მასალას.

`გ~ საწარმოს (იურიდიული პირის) ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა, რომლის მეშვეობითაც ხორციელდება საქმიანობა, თავდაპირველად, იმაზე მეტყველებს, რომ `გ~ სუბიექტის განკარგულებაში მყოფი აქტივები და ვალდებულებები `გ~ სუბიექტის საკუთარი აქტივები და ვალდებულებებია. მხარეთა შორის დადებულ შეთანხმებაში მითითებული არ არის, რომ მხარეებს გააჩნიათ უფლებები `გ~ სუბიექტის აქტივებზე, ან პასუხისმგებლობა `გ~ სუბიექტის ვალდებულებებზე. მაშასადამე, `გ~ სუბიექტის ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა და სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობები იმაზე მეტყველებს, რომ ეს საქმიანობა არის ერთობლივი საწარმო.

თუმცა, მხარეები ასევე ითვალისწინებენ საქმიანობის შემდეგ ასპექტებსაც:

მხარეები შეთანხმებულნი არიან, რომ `გ~ სუბიექტის მიერ წარმოებულ მთელ პროდუქციას თვითონ იყიდიან პროპორციით 50:50. `გ~ სუბიექტი ვერ გაყიდის მესამე მხარეებზე ვერანაირ პროდუქციას, თუ ვერ მოიპოვებს საქმიანობის მონაწილე ორივე მხარის თანხმობას. ვინაიდან საქმიანობის მიზანია მხარეების უზრუნველყოფა მათთვის საჭირო პროდუქციით, მოსალოდნელია, რომ ამგვარი გაყიდვა მესამე მხარეებზე იშვიათი და არაარსებითი იქნება;

მესამე მხარეებზე გაყიდული პროდუქციის ფასს ორივე მხარე ადგენს ისეთ დონეზე, რომელიც დაფარავს `გ~ სუბიექტის მიერ გაწეულ საწარმოო დანახარჯებსა და ადმინისტრაციულ ხარჯებს. ამ საქმიანობის ზემოთ აღწერილი საოპერაციო მოდელი გულისხმობს საქმიანობის განხორციელებას რენტაბელობის ნულოვანი (უზარალო) დონით;


ზემოთ აღწერილი სიტუაციისთვის განსახილველად მნიშვნელოვანია შემდეგი ფაქტები და გარემოებები:

მხარეთა ვალდებულება, თვითონ იყიდონ `გ~ სუბიექტის მიერ წარმოებული მთელი პროდუქცია, ასახავს `გ~ სუბიექტის მთლიანად დამოკიდებულებას ამ მხარეებზე, ფულადი სახსრების წარმოქმნის საკითხში და, მაშასადამე, მხარეებს გააჩნიათ ვალდებულება, დააფინანსონ `გ~ სუბიექტის მიწოდებიდან და მომსახურებიდან წარმოქმნილი ვალდებულებების დაფარვა;

გაგრძელება

ის ფაქტი, რომ მხარეებს გააჩნიათ უფლებები `გ~ სუბიექტის მიერ წარმოებულ მთელ პროდუქციაზე, იმას ნიშნავს, რომ ეს მხარეები მოიხმარენ `გ~ სუბიექტის აქტივებიდან მიღებულ მთელ ეკონომიკურ სარგებელს და, მაშასადამე, მათ გააჩნიათ უფლებები `გ~ სუბიექტის აქტივებიდან მიღებულ მთელ ეკონომიკურ სარგებელზე.

 

ფასს 11  სმ



ბ33. ქვემოთ მოცემული სქემა ასახავს შეფასების პროცესს, რომელსაც საწარმო იყენებს საქ-

მიანობის  კლასიფიკაციის  დასადგენად,  როდესაც  ერთობლივი  საქმიანობა  ხორციელდება

განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით.

განცალკევებული სუბიექტის მეშვეობით ორგანიზებული

ერთობლივი საქმიანობის კლასიფიკაცია

 

განცალკევებული

სუბიექტის

ორგანიზაციულ-

სამართლებრივი

ფორმა

სახელშეკრულებო

შეთანხმების

პირობები







სხვა ფაქტები და

გარემოებები
 

განცალკევებული სუბიექტის

ორგანიზაციულ-სამართლებრივი ფორმა ანიჭებს მხარეებს უფლებებს საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმგებლობას  საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე?

არა

სახელშეკრულებო შეთანხმების პირობები ადგენს, რომ მხარეებს გააჩნიათ უფლებები საქმიანობასთან დაკავშირებულ აქტივებზე და პასუხისმგებლობა  საქმიანობასთან დაკავშირებულ ვალდებულებებზე?

არა

მხარეთა მიერ შეთანხმებული საქმი-ანობა იმისთვისაა განკუთვნილი, რომ:

ა) ძირითადად, მიზნად ისახავს მხა-რეთა უზრუნველყოფას პროდუქცი-ით (ე.ი. მხარეებს გააჩნიათ უფლე-ბები განცალკევებული სუბიექტის განკარგულებაში მყოფი აქტივები-დან მისაღებ, ფაქტობრივად, მთელ ეკონომიკურ სარგებელზე); და

ბ) განცალკევებული სუბიექტი მუდმი-ვად დამოკიდებულია მხარეებზე, ერთობლივი საქმიანობის ფარ-გლებში განხორციელებულ მოქმე-დებებთან დაკავშირებული ვალდე-ბულებების დაფარვის თვალსაზრი-სით?
 





დიახ







ერთობ-
დიახ ლივი

ოპერაცია







დიახ
 


არა

ერთობლივი საწარმო


ფასს 11 სმ

ერთობლივი საქმიანობის მონაწილე მხარეთა ფინანსური ანგარიშგებები (22-ე პუნქტი)


ერთობლივ ოპერაციაში შეტანილი, ან ერთობლივ ოპერაციაზე მიყიდული აქტივების ბუღალტრული აღრიცხვა

ბ34. იმ შემთხვევაში, როდესაც საწარმო გარიგებას დებს ერთობლივ ოპერაციასთან, რომელშიც არის ერთობლივი ოპერატორი, მაგალითად, აქტივების მიყიდვის ან შეტანის შესახებ, იგი ოპერაციას ახორციელებს ერთობლივი ოპერაციის მონაწილე სხვა მხარეებთანაც და ამიტომ ერთობლივმა ოპერატორმა ამგვარი გარიგების (ოპერაციის) შედეგად წარმოქმნილი შემოსულობა და ზარალი უნდა აღიაროს მხოლოდ იმ ოდენობით, რამდენიც არის სხვა მხარეთა მონაწილეობის წილი ერთობლივ ოპერაციაში.

ბ35. როდესაც ამგვარი გარიგება უზრუნველყოფს მტკიცებულებას იმის შესახებ, რომ ერთობლივ ოპერაციაზე გასაყიდი, ან ერთობლივ ოპერაციაში შესატანი აქტივების ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება შემცირებულია, ან აქტივები გაუფასურებულია, ამგვარი აქტივები მთლიანად უნდა აღიაროს ერთობლივმა ოპერატორმა.

აქტივების ყიდვა ერთობლივი ოპერაციიდან

ბ36. იმ შემთხვევაში, როდესაც საწარმო გარიგებას დებს ერთობლივ ოპერაციასთან, რომელშიც არის ერთობლივი ოპერატორი, მაგალითად, მისგან აქტივების ყიდვის შესახებ, მან არ უნდა აღიაროს ამ ოპერაციასთან დაკავშირებული შემოსულობისა და ზარალის თავისი წილი მანამ, სანამ ამ აქტივებს არ გაყიდის მესამე მხარეზე.

ბ37. როდესაც ამგვარი გარიგება უზრუნველყოფს მტკიცებულებას იმის შესახებ, რომ ერთობლივი ოპერაციიდან საყიდელი აქტივების ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება შემცირებულია, ან აქტივების გაუფასურების ზარალის არსებობს, ერთობლივმა ოპერატორმა უნდა აღიაროს თავისი წილი ზემოაღნიშნულ ზარალში.

ფასს 11  სმ

დანართი გ


ძალაში შესვლის თარიღი, მოცემულ ფასს-ზე გადასვლა და სხვა ფასს-ების გაუქმება

ეს დანართი წინამდებარე ფასს-ის განუყოფელი ნაწილია და ისეთივე ძალა აქვს, როგორც ფასს-ის სხვა ნაწილებს.




ძალაში შესვლის თარიღი


გ1. საწარმომ წინამდებარე ფასს უნდა გამოიყენოს 2013 წლის 1 იანვარს, ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური პერიოდებისთვის. ნებადართულია ვადაზე ადრე გამოყენება. თუ საწარმო მოცემული ფასს-ის გამოყენებას დაიწყებს უფრო ადრეული პერიოდისთვის, მან ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში უნდა განაცხადოს ამის შესახებ და იმავდროულად უნდა გამოიყენოს ფასს 10, ფასს 12  `განმარტებითი შენიშვნები სხვა საწარმოებში მონაწილეობის შესახებ~, ბასს 27 (2011 წლის შეცვლილი ვერსია) და ბასს 28 (2011 წლის შეცვლილი ვერსია).

გ1ა. 2012 წლის ივნისში გამოცემულმა დოკუმენტმა  `კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება, ერთობლივი საქმიანობა და განმარტებითი შენიშვნები სხვა საწარმოებში მონაწილეობის შესახებ: მითითებები აღრიცხვის ახალ მეთოდებზე გადასვლის შესახებ~ (ფასს 10-ში, ფასს 11-სა და ფასს 12-ში შესატანი ცვლილებები) გამოიწვია გ2გ5, გ7-გ10 და გ12 პუნქტების შეცვლა და გ1ბ და გ12აგ12ბ პუნქტების დამატება. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს 2013 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური პერიოდებისთვის. თუ საწარმო ფასს 11-ს იყენებს უფრო ადრეული პერიოდისთვის, მაშინ ზემოაღნიშნული ცვლილებებიც იმავე პერიოდისთვის უნდა გამოიყენოს.

ფასს 11-ზე გადასვლა

გ1ბ. ბასს 8-ის  `სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები~  28-ე პუნქტის მოთხოვნების მიუხედავად, როდესაც საწარმო პირველად გამოიყენებს ფასს 11-ს, მან უნდა წარმოადგინოს მხოლოდ რაოდენობრივი ინფორმაცია, რომელიც მოითხოვება ბასს 8-ის 28 (ვ) პუნქტით იმ წლიური პერიოდისთვის, რომელიც უშუალოდ წინ უსწრებს (`უშუალო წინა პერიოდი~) პირველ წლიურ პერიოდს, როდესაც საწარმო იწყებს ფასს 11-ის გამოყენებას. საწარმოს უფლება აქვს ასევე წარმოადგინოს ინფორმაცია მიმდინარე წლის, ან უფრო ადრინდელი შესადარისი პერიოდების შესახებ, მაგრამ მას არ ევალება ამის გაკეთება.


ერთობლივი საწარმოები  პროპორციული კონსოლიდაციის მეთოდიდან კაპიტალ-მეთოდის გამოყენებაზე გადასვლა

გ2. პროპორციული კონსოლიდაციის მეთოდიდან კაპიტალ-მეთოდის გამოყენებაზე გადასვლისას, საწარმომ უნდა აღიაროს ინვესტიცია, რომელიც მას ჰქონდა ერთობლივ საწარმოში უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისისთვის. ეს საწყისი ინვესტიცია საწარმომ უნდა შეაფასოს როგორც იმ აქტივებისა და ვალდებულებების (მათ შორის შეძენის შედეგად წარმოქმნილი გუდვილის) საბალანსო ღირებულებების აგრეგირებული სიდიდე, რომელიც საწარმოს ადრე ასახული ჰქონდა პროპორციული კონსოლიდაციის მეთოდით. თუ გუდვილი ადრე მიკუთვნებული ჰქონდა უფრო დიდ ფულადი სახსრების წარმომქმნელ ერთეულს, ან ფულადი სახსრების წარმომქმნელი ერთეულების ჯგუფს, საწარმომ გუდვილი ერთობლივ საწარმოს უნდა მიაკუთვნოს ერთობლივი საწარმოსა და იმ ფულადი სახსრების წარმომქმნელი



 
ფასს 11 სმ

ერთეულის, ან ფულადი სახსრების წარმომქმნელი ერთეულების ჯგუფის საბალანსო ღირებულებების თანაფარდობის შესაბამისად, რომელზეც მიკუთვნებული იყო გუდვილი.

გ3. გ2 პუნქტის მიხედვით განსაზღვრული ინვესტიციების საწყისი ნაშთი მიიჩნევა ინვესტიციის პირობით საწყის ღირებულებად თავდაპირველი აღიარების თარიღისთვის. საწარმომ ინვესტიციის საწყისი ნაშთის მიმართ უნდა გამოიყენოს ბასს 28-ის (2011 წლის შეცვლილი ვერსია) 40-43 პუნქტები, რათა დაადგინოს, გაუფასურებულია თუ არა ინვესტიცია და გაუფასურების ზარალი უნდა აღიაროს, როგორც უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისის გაუნაწილებელი მოგების კორექტირება. საწარმოს არ ეხება თავდაპირველი აღიარებისთვის გათვალისწინებული განთავისუფლება, რომელსაც ითვალისწინებს ბასს 12-ის `მოგებიდან გადასახადები~  მე-15 და 24-ე პუნქტები, როდესაც აღიარებს ერთობლივ საწარმოში ინვესტიციას იმ ერთობლივ საწარმოთა მიმართ გარდამავალი მოთხოვნების გამოყენების შედეგად, რომლებიც ადრე აისახებოდა პროპორციული კონსოლიდაციის მეთოდით.


გ4. თუ ადრე პროპორციული კონსოლიდაციის მეთოდით აღიარებული ყველა აქტივისა და ვალდებულების აგრეგირების შედეგად უარყოფითი წმინდა აქტივები მიიღება, საწარმომ უნდა შეაფასოს, გააჩნია თუ არა მას იურიდიული, ან კონსტრუქციული მოვალეობა უარყოფით წმინდა აქტივებთან მიმართებით და თუ გააჩნია, საწარმომ უნდა აღიაროს შესაბამისი ვალდებულება. თუ საწარმო დაასკვნის, რომ მას არ გააჩნია არც იურიდიული და არც კონსტრუქციული მოვალეობა უარყოფით წმინდა აქტივებთან მიმართებით, მან არ უნდა აღიაროს შესაბამისი ვალდებულება. ამის ნაცვლად, უნდა გააკორექტიროს გაუნაწილებელი მოგება, რომელიც არსებობდა უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისისთვის და ასევე იმ თარიღისთვის არსებული, როდესაც პირველად გამოიყენებს ფასს 11-ს.

გ5. საწარმომ განმარტებით შენიშვნებში შემადგენელი ელემენტების ჩვენებით უნდა წარმოადგინოს იმ აქტივებისა და ვალდებულებების შესახებ ინფორმაცია, რომელიც აგრეგირებული იყო ინვესტიციის ერთ ნაშთში უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისისთვის. ამგვარი განმარტებითი ინფორმაცია საწარმომ უნდა მოამზადოს აგრეგირებულად ყველა ერთობლივი საწარმოსთვის, რომლის მიმართაც იყენებს გ2გ6 პუნქტებით გათვალის-წინებულ გარდამავლ მოთხოვნებს.

გ6. თავდაპირველი აღიარების შემდეგ, საწარმომ ერთობლივ საწარმოში ფლობილი ინვესტიცია უნდა ასახოს კაპიტალ-მეთოდით, ბასს 28-ის (2011 წლის შეცვლილი ვერსია) შესაბამისად.

ერთობლივი ოპერაციები  კაპიტალ-მეთოდიდან აქტივებისა და ვალდებულებების აღრიცხვის მეთოდზე გადასვლა

გ7. როდესაც საწარმო ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილეობის წილის აღრიცხვისთვის კაპიტალ-მეთოდის გამოყენებიდან გადადის აქტივებისა და ვალდებულებების აღრიცხვის მეთოდზე, მან უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისისთვის ბასს 28-ის (2011 წლის შეცვლილი ვერსია) 38-ე პუნქტის შესაბამისად უნდა შეწყვიტოს იმ ინვესტიციის აღიარება, რომელიც ადრე აისახებოდა კაპიტალ-მეთოდით და ასევე ნებისმიერი სხვა მუხლის, რომელიც ადრე წარმოადგენდა საწარმოს წმინდა ინვესტიციის ნაწილს ამ საქმიანობაში და ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილეობასთან დაკავშირებით აღიაროს თავისი წილი ერთობლივი ოპერაციის თითოეულ აქტივსა და ვალდებულებაში, მათ შორის გუდვილში, რომელიც შეიძლება ამ ინვესტიციის საბალანსო ღირებულების ნაწილი იყო.

გ8. საწარმომ თავისი წილი ერთობლივ ოპერაციასთან დაკავშირებულ აქტივებსა და ვალდე-ბულებებში უნდა განსაზღვროს თავისი უფლებებისა და ვალდებულებების საფუძველზე, სახელშეკრულებო შეთანხმებით გათვალისწინებული პროპორციის შესაბამისად. საწარმო აქტივებისა და ვალდებულებების საწყის საბალანსო ღირებულებებს განსაზღვრავს ინვეს-ტიციის საბალანსო ღირებულების დეზაგრეგირებით, რომელიც მას ჰქონდა უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისისთვის, იმ ინფორმაციის საფუძველზე, რომელსაც საწარმო იყენებდა კაპიტალ-მეთოდის დროს.

გ9. ნებისმიერი განსხვავება, რომელიც წარმოიქმენება იმის გამო, რომ ადრე ინვესტიცია აისახებოდა კაპიტალ-მეთოდით სხვა მუხლებთან ერთად, რომლებიც წარმოადგენდა ამ საქმიანობაში საწარმოს წმინდა ინვესტიციის ნაწილს, ბასს 28-ის (2011 წლის შეცვლილი
 



 
ფასს 11  სმ

ვერსია) 38-ე პუნქტის შესაბამისად, ასევე აღიარებული აქტივებისა და ვალდებულებების, მათ

შორის გუდვილის წმინდა თანხა, უნდა:

ა) ჩაითვალოს ამ ინვესტიციასთან დაკავშირებული გუდვილის ხარჯზე, ხოლო დარჩენილი განსხვავების თანხით უნდა გაკორექტირდეს უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისის გაუნაწილებელი მოგება, თუ აღიარებული აქტივებისა და ვალდებულებების (გუდვილის ჩათვლით) წმინდა სიდიდე უფრო მეტია, ვიდრე იმ ინვესტიციის (და სხვა მუხლების, რომლებიც საწარმოს წმინდა ინვესტიციის შემადგენლობაში შედიოდა), რომლის აღიარებაც შეწყდა;

ბ) გაკორექტირდეს უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისის გაუნაწილებელი მოგება, თუ აღიარებული აქტივებისა და ვალდებულებების (გუდვილის ჩათვლით) წმინდა სიდიდე უფრო ნაკლებია, ვიდრე იმ ინვესტიციის (და სხვა მუხლების, რომლებიც საწარმოს წმინდა ინვესტიციის შემადგენლობაში შედიოდა), რომლის აღიარებაც შეწყდა.

გ10. როდესაც საწარმო ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილეობის წილის აღრიცხვისთვის კაპიტალ-მეთოდის გამოყენებიდან გადადის აქტივებისა და ვალდებულებების აღრიცხვის მეთოდის გამოყენებაზე, მან განმარტებით შენიშვნებში უნდა წარმოადგინოს შემაჯერებელი ინფორმაცია იმ ინვესტიციის, რომლის აღიარებაც შეწყდა და აღიარებული აქტივებისა და ვალდებულებების, ასევე დარჩენილი სხვაობის, რომლითაც გაკორექტირდა უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისის გაუნაწილებელი მოგება.

გ11. ბასს 12-ის მე-15 და 24-ე მუხლებით თავდაპირველი აღიარებისთვის გათვალისწინებული განთავისუფლება არ გამოიყენება, როდესაც საწარმო აღიარებს ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილეობასთან დაკავშირებულ აქტივებსა და ვალდებულებებს.

გარდამავალი დებულებები საწარმოს ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგებისთვის

გ12. საწარმო, რომელიც ბასს 27-ის (2011 წლის შეცვლილი ვერსია) მე-10 პუნქტის შესაბამისად, ადრე ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილეობის წილს აღიარებდა, როგორც ინვესტიციას, თვითღირებულებით, ან ფასს 9-ის შესაბამისად:

ა) უნდა შეწყვიტოს ამ ინვესტიციის აღიარება და ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილე-ობასთან დაკავშირებით აღიაროს აქტივები და ვალდებულებები, რომელთა თანხობრივი სიდიდე განსაზღვრული იქნება გ7გ9 პუნქტების შესაბამისად;

ბ) უნდა წარმოადგინოს შემაჯერებელი ინფორმაცია იმ ინვესტიციის, რომლის აღიარებაც შეწყდა და აღიარებული აქტივებისა და ვალდებულებების, ასევე დარჩენილი სხვაობის, რომლითაც გაკორექტირდა უშუალო წინა პერიოდის დასაწყისის გაუნაწილებელი მოგება.


გ13. ბასს 12-ის მე-15 და 24-ე მუხლებით თავდაპირველი აღიარებისთვის გათვალისწინებული განთავისუფლება არ გამოიყენება, როდესაც საწარმო ერთობლივ ოპერაციაში მონაწილე-ობასთან დაკავშირებულ აქტივებსა და ვალდებულებებს აღიარებს ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში იმის გამო, რომ გამოიყენა გ12 პუნქტით გათვალისწინებული გარდამავალი მოთხოვნები ერთობლივი ოპერაციებისთვის.

მინიშნება `უშუალო წინა პერიოდზე~

გ13ა. მიუხედავად იმისა, რომ გ2-გ12 პუნქტებში მინიშნება კეთდება `უშუალო წინა პერიოდზე~, საწარმოს ასევე უფლება აქვს, კორექტირებული შესადარისი ინფორმაცია წარმოადგინოს უფრო ადრეული ნებისმიერი წარდგენილი პერიოდებისთვის, მაგრამ მას ამის გაკეთება არ ევალება. თუ საწარმო წარმოადგენს კორექტირებულ შესადარის ინფორმაციას ზემოაღ-ნიშნული ადრეული პერიოდების შესახებ, მან გ2-გ12 პუნქტებში ნახსენები `უშუალო წინა პერიოდის~ ნაცვლად უნდა იგულისხმოს `წარდგენილი ყველაზე ადრეული კორექტირებული შესადარისი პერიოდი~.




 
ფასს 11 სმ

გ13ბ. თუ საწარმო წარმოადგენს რომელიმე ადრეული პერიოდის გაუკორექტირებელ შესადარის ინფორმაციას, მან ნათლად უნდა მიუთითოს, რომელი ინფორმაცია არ არის კორექტი-რებული, განაცხადოს, რომ ეს ინფორმაცია მომზადებულია სხვა საფუძვლით და ახსნას, რა საფუძველია ეს.

ფასს 11  სმ

მინიშნება ფასს 9-ის გამოყენებაზე

გ14. თუ საწარმო წინამდებარე ფასს-ს იყენებს, მაგრამ ჯერ არ იყენებს ფასს 9-ს, მან ბასს 39  `ფინანსური ინსტრუმენტები: აღიარება და შეფასება~  უნდა იგულისხმოს ყველგან, სადაც მითითებულია ფასს 9-ის გამოყენება.

სხვა ფასს-ების გაუქმება

გ15. წინამდებარე ფასს-მა ჩაანაცვლა შემდეგი ფასს-ები:

ა) ბასს 31  `ერთობლივ საქმიანობაში მონაწილეობა~; და

ბ) იმკ 13  `ერთობლივად კონტროლირებადი ერთეულები  კონტროლის უფლების მქონე ინვესტორების არაფულადი შენატანები~.