ias 21 ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 21

ias21.pdf
View Download
ბასს 21

ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 21

უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები


მიზანი


1. საწარმომ საგარეოეკონომიკური საქმიანობა შესაძლოა განახორციელოს ორი გზით  გააჩნდეს უცხოური ქვედანაყოფი ან სამეურნეო ოპერაციებს აწარმოებდეს უცხოური ვალუტით. გარდა ამისა, შესაძლოა, საწარმო ფინანსურ ანგარიშგებას წარადგენდეს უცხოურ ვალუტაში. წინამდებარე სტანდარტის მიზანი იმის დადგენაა, როგორ უნდა ასახოს საწარმომ ფინანსურ ანგარიშგებაში უცხოური ვალუტით წარმოებული ოპერაციები ან თავისი უცხოური ქვედანაყოფის საქმიანობა და როგორ უნდა გადაიანგარიშოს ფინანსური ანგარიშგება წარსადგენ ვალუტაში.

2. ამასთან დაკავშირებით, ძირითადად, გადასაწყვეტია ორი საკითხი: რომელი გასაცვლელი სავალუტო კურსი უნდა გამოიყენოს საწარმომ და როგორ უნდა აისახოს ფინანსურ ანგარიშგებაში სავალუტო კურსების ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები.

მოქმედების სფერო


3. წინამდებარე სტანდარტი გამოყენებულ უნდა იქნეს1:

ა) უცხოური ვალუტით წარმოებული ოპერაციებისა და ნაშთების აღრიცხვისათვის, გარდა იმ წარმოებული ფინანსური ინსტრუმენტების ოპერაციებისა და ნაშთებისა, რომლებიც ფასს 9ის  `ფინანსური ინსტრუმენტები  მოქმედების სფეროს განეკუთვნება;

ბ) იმ უცხოური ქვედანაყოფის საქმიანობის შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის გადასაანგარიშებლად, რომლებიც საწარმოს ფინანსურ ანგარიშგებაში ჩართულია კონსოლიდაციის, ან კაპიტალმეთოდის გამოყენებით;

გ) საწარმოს საქმიანობის შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის გადასაანგარიშებლად წარსადგენ ვალუტაში.

4. უცხოურ ვალუტაში განსაზღვრულ მრავალი სახის წარმოებულ ინსტრუმენტს ფასს 9 არეგულირებს და, შესაბამისად, ისინი გამორიცხულია წინამდებარე სტანდარტის მოქმედების სფეროდან. თუმცა, უცხოურ ვალუტაში გამოსახული ისეთი წარმოებული ინსტრუმენტები, რომლებიც არ განეკუთვნება ფასს 9ის მოქმედების სფეროს (მაგ., უცხოური ვალუტით განსაზღვრული ზოგიერთი წარმოებული ინსტრუმენტი, რომელიც სხვა კონტრაქტშია ჩართული), ამ სტანდარტის მოქმედების სფეროში შედის. გარდა ამისა, წინამდებარე სტანდარტი მაშინაც გამოიყენება, როდესაც საწარმო ახდენს წარმოებულ ინსტრუმენტებთან დაკავშირებული თანხების გადაანგარიშებას სამუშაო ვალუტიდან წარსადგენ ვალუტაში.

5. ეს სტანდარტი არ ეხება უცხოური ვალუტით შეფასებული მუხლების ჰეჯირების აღრიცხვის წესებს, მათ შორის უცხოურ ქვედანაყოფში ფლობილი ნეტო ინვესტიციების ჰეჯირების საკითხებს. ჰეჯირების აღრიცხვის საკითხები განხილულია ფასს 9ში.

6. წინამდებარე სტანდარტში განხილულია საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების უცხოურ ვალუტაში წარდგენის საკითხი და განსაზღვრულია სავალდებულო ნორმები საბოლოო ფინანსური ანგარიშგებისათვის, რომელიც დახასიათდება, როგორც ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი. უცხოურ ვალუტაში გადაანგარიშებულ ისეთ საფინანსო ინფორმაციასთან დაკავშირებით, რომელიც არ აკმაყოფილებს ზემოაღნიშნულ მოთხოვნებს, წინამდებარე სტანდარტი ადგენს, რა ინფორმაცია უნდა აისახოს განმარტებით შენიშვნებში.

7. სტანდარტი არ მოიცავს ფულადი ნაკადების ანგარიშგებაში უცხოური ვალუტით წარმოებული ოპერაციების ან უცხოური ქვედანაყოფის ოპერაციების შედეგად წარმოქმნილი ფულადი ნაკადების აღიარების წესებს (იხ. ბასს 7  `ფულადი ნაკადების ანგარიშგება).


1. იხილეთ ასევე იმკ7  ,,ევროს შემოღება.
 


ბასს 21

განმარტებები


8. წინამდებარე სტანდარტში ტერმინები გამოყენებულია შემდეგი მნიშვნელობით:

საბოლოო სავალუტო კურსი არის საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არსებული სპოტ სავალუტო კურსი.

საკურსო სხვაობა არის სხვაობა, რომელიც წარმოიშობა ერთი და იმავე რაოდენობის უცხოური სავალუტო ერთეულის სხვა ვალუტაში გადაანგარიშების დროს, განსხვავებული გასაცვლელი სავალუტო კურსების გამოყენების შედეგად.

რეალური ღირებულება არის ფასი, რომელიც მიღებული ან გადახდილი იქნებოდა აქტივის გაყიდვიდან ან ვალდებულების გადაცემისას, ბაზრის მონაწილეებს შორის შეფასების თარიღისთვის ნებაყოფლობით განხორციელებული გარიგების დროს. (იხ. ფასს 13  `რეალური ღირებულების შეფასება.)

უცხოური ვალუტა აღნიშნავს ყველა სხვა ვალუტას, რომელიც არ წარმოადგენს საწარმოს სამუშაო ვალუტას.

უცხოური ქვედანაყოფი არის ანგარიშვალდებული საწარმოს შვილობილი საწარმო, მეკავშირე საწარმო, ერთობლივი საქმიანობა, ან ფილიალი, რომლის საქმიანობა დაფუძნებულია და ხორციელდება სხვა ქვეყნის ტერიტორიაზე, ან ანგარიშვალდებული საწარმოს ვალუტისაგან განსხვავებული ვალუტით.

სამუშაო ვალუტა აღნიშნავს იმ ძირითადი ეკონომიკური გარემოს ვალუტას, სადაც საწარმო ეწევა საქმიანობას.

ჯგუფი აღნიშნავს სათავო საწარმოსა და მის ყველა შვილობილ საწარმოს;

ფულადი მუხლები არის საწარმოს განკარგულებაში არსებული ფული, მისაღები აქტივები და გასანაღდებელი ვალდებულებები, რომლებიც გადახდილი ან მიღებული იქნება ფიქსირებული ან განსაზღვრადი რაოდენობის ფულის ერთეულებით.

ნეტო ინვესტიცია უცხოურ ქვედანაყოფში აღნიშნავს ანგარიშვალდებული საწარმოს წილის სიდიდეს უცხოური ქვედანაყოფის ნეტო აქტივებში.

წარსადგენი ვალუტა აღნიშნავს ვალუტას, რომელიც გამოიყენება საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების წარსადგენად.

სპოტ სავალუტო კურსი არის სავალუტო კურსი დაუყოვნებლივი მიწოდებისათვის.

მითითებები განმარტებებზე

სამუშაო ვალუტა

9. ძირითადი ეკონომიკური გარემო, სადაც საწარმო ეწევა საქმიანობას, ჩვეულებრივ, ის გარემოა, სადაც საწარმო, ძირითადად, აკეთებს და ხარჯავს ფულს. თავისი სამუშაო ვალუტის განსაზღვრის დროს, საწარმო ითვალისწინებს შემდეგ ფაქტორებს:

ა) ვალუტას:

(ი) რომელიც უმთავრეს გავლენას ახდენს საქონლისა და მომსახურების რეალიზაციის ფასებზე (ხშირად, ეს იქნება ვალუტა, რომლითაც განსაზღვრულია მისი საქონლისა და მომსახურების სარეალიზაციო ფასები და რითაც ხდება ანგარიშსწორება); და

(იი) იმ ქვეყნისას, რომლის კონკურენცია და მარეგულირებელი წესები მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრავს მისი საქონლისა და მომსახურების სარეალიზაციო ფასებს.

ბ) ვალუტას, რომელიც უმთავრეს გავლენას ახდენს საქონლისა და მომსახურების უზრუნველყოფასთან დაკავშირებული მასალების, შრომით და სხვა დანახარჯებზე (ხშირად ეს იქნება ვალუტა, რომლითაც გამოსახულია აღნიშნული დანახარჯები და რითაც ხდება ანგარიშსწორება).
 
 
ბასს 21

10. საწარმოს სამუშაო ვალუტაზე მტკიცებულებებს შესაძლოა უზრუნველყოფდეს შემდეგი ფაქტორებიც:

ა) ვალუტა, რომელშიც მიიღება სახსრები საფინანსო საქმიანობიდან (ე.ი. სავალო და წილობრივი ინსტრუმენტების გამოშვებიდან);

Bბ) ვალუტა, რომელშიც, ჩვეულებრივ, ხდება საოპერაციო საქმიანობიდან მიღებული სახსრების შენახვა.

11. ქვემოთ ჩამოთვლილი დამატებითი ფაქტორები გასათვალისწინებელია უცხოური ქვედანაყოფის სამუშაო ვალუტის განსაზღვრის დროს და იმის დასადგენად, მასაც იგივე სამუშაო ვალუტა აქვს თუ არა, რაც ანგარიშვალდებულ საწარმოს (ამ კონტექსტში, ანგარიშვალდებული საწარმო იქნება ის საწარმო, რომელსაც აქვს უცხოური ქვედანაყოფი შვილობილი საწარმოს, ფილიალის, მეკავშირე საწარმოს ან ერთობლივი საქმიანობის სახით):

ა) უცხოური ქვედანაყოფის საქმიანობას ანგარიშვალდებული საწარმოს საქმიანობის გაფართოების სახე აქვს, თუ მნიშვნელოვანი ხარისხის ავტონომია ახასიათებს. პირველი შემთხვევის მაგალითია, როდესაც უცხოური ქვედანაყოფი მხოლოდ ანგარიშვალდებული საწარმოდან იმპორტირებული საქონლის გაყიდვასა და მიღებული თანხების გადარიცხვას აწარმოებს ანგარიშვალდებული საწარმოსათვის. მეორე სიტუაციის მაგალითია, როდესაც უცხოური ქვედანაყოფი აგროვებს ფულად სახსრებს და სხვა ფულად მუხლებს, ეწევა გარკვეულ ხარჯებს, იღებს შემოსავალს, იღებს სესხებს და ყველაფერ ამას, ძირითადად, თავის ადგილობრივ ვალუტაში აკეთებს;


ბ) მაღალი ხვედრითი წილი უკავია, თუ მცირე, ანგარიშვალდებულ საწარმოსთან წარმოებულ ოპერაციებს უცხოური ქვედანაყოფის საქმიანობაში;

გ) პირდაპირ გავლენას ახდენს თუ არა უცხოური ქვედანაყოფის საქმიანობიდან წარმოქმნილი ფულადი ნაკადები ანგარიშვალდებული საწარმოს ფულად ნაკადებზე და ადვილია თუ არა ფულის გადაგზავნა ანგარიშვალდებული საწარმოსათვის;

დ) საკმარისია თუ არა უცხოური ქვედანაყოფის საქმიანობიდან მიღებული ფულადი ნაკადები, არსებული და ნორმალურ პირობებში მოსალოდნელი ვალდებულებების მომსახურებისათვის იმ სახსრების გარეშე, რომელიც შეიძლება მიიღოს ანგარიშვალდებული საწარმოსაგან.

12. როდესაც ზემოთ განხილული ინდიკატორები შერეულად გვხვდება და ნათლად არ ჩანს სამუშაო ვალუტა, საწარმოს ხელმძღვანელობა მიმართავს განსჯას, რათა დაადგინოს სამუშაო ვალუტა, რომელიც ყველაზე სარწმუნოდ წარმოაჩენს ძირითადი ოპერაციების, მოვლენებისა და პირობების ეკონომიკურ შედეგებს. ხელმძღვანელობა, პირველ რიგში, განიხილავს მე9 პუნქტში განხილულ ინდიკატორებს, მე10 და მე11 პუნქტების ინდიკატორების განხილვამდე, ვინაიდან ეს უკანასკნელი განკუთვნილია დამატებითი მხარდამჭერი მტკიცებულებების უზრუნველსაყოფად საწარმოს სამუშაო ვალუტაზე.


13. საწარმოს სამუშაო ვალუტა ასახავს შესაფერის ძირითად ოპერაციებს, მოვლენებსა და პირობებს. შესაბამისად, როდესაც განისაზღვრება სამუშაო ვალუტა, ის აღარ შეიცვლება, თუ არ შეიცვლება ძირითადი ოპერაციები, მოვლენები და პირობები.

14. თუ საწარმოს სამუშაო ვალუტა ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტაა, საწარმოს ფინანსური ანგარიშგება გადაანგარიშდება ბასს 29ის  `ფინანსური ანგარიშგება ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის პირობებში  შესაბამისად. საწარმო თავიდან ვერ აიცილებს ფინანსური ანგარიშგების გადაანგარიშებას ბასს 29ის შესაბამისად, ვთქვათ იმით, რომ წინამდებარე სტანდარტის შესაბამისად განსაზღვრული სამუშაო ვალუტის ნაცვლად, თავის სამუშაო ვალუტად აირჩიოს სხვა ვალუტა (როგორიცაა, სათავო საწარმოს სამუშაო ვალუტა).
 



ბასს 21

ნეტო ინვესტიცია უცხოურ ქვედანაყოფში

15. საწარმოს შეიძლება გააჩნდეს უცხოური ქვედანაყოფიდან მისაღები ან მისთვის გადასახდელი ფულადი მუხლები. მუხლი, რომლის დაფარვა არ იგეგმება და არც არის მოსალოდნელი უახლოეს მომავალში, თავისი არსით, საწარმოს მიერ უცხოურ ქვედანაყოფში დაბანდებული ნეტო ინვესტიციის ნაწილს წარმოადგენს და აღირიცხება 32ე და 33ე პუნქტების შესაბამისად. ასეთი ფულადი მუხლები შეიძლება მოიცავდეს გრძელვადიან მოთხოვნებს ან სესხებს, მაგრამ სავაჭრო ვალდებულებებსა და მოთხოვნებს არ მოიცავს.

15ა. საწარმო, რომელსაც აქვს უცხოური ქვედანაყოფიდან მისაღები ან უცხოური ქვედანაყოფისათვის გადასახდელი მუხლი, რომელიც აღწერილია მე15 პუნქტში, შეიძლება იყოს ჯგუფის ნაბისმიერი შვილობილი საწარმო. მაგალითად, საწარმოს აქვს ორი შვილობილი საწარმო  A და B. შვილობილი საწარმო B არის უცხოური ქვედანაყოფი. შვილობილი საწარმო A სესხს აძლევს B შვილობილ საწარმოს. A შვილობილი საწარმოს მისაღები სესხის მოთხოვნა B შვილობილი საწარმოს მიმართ იქნება B შვილობილ საწარმოში არსებული ანგარიშვალდებული საწარმოს ნეტო ინვესტიციის ნაწილი, თუ სესხის დაფარვა არც იგეგმება და, სავარაუდოდ, არც განხორციელდება უახლოეს საპროგნოზო მომავალში. ეს მოსაზრება იმ შემთხვევაშიც ჭეშმარიტია, თუ თვითონ A შვილობილი საწარმო იყო უცხოური ქვედანაყოფი.

ფულადი მუხლები

16. ფულადი მუხლისათვის დამახასიათებელი არსებითი ნიშანია ფიქსირებული ან განსაზღვრადი რაოდენობის ფულის ერთეულების მიღების უფლება (ან მიწოდების ვალდებულება). ფულადი მუხლების მაგალითებია: პენსიები და მომუშავეთა სხვა გასამრჯელოები, რომლის გადახდა ფულით უნდა მოხდეს; ანარიცხები, რომლისთვისაც ანგარიშსწორება ფულით უნდა მოხდეს; ფულადი დივიდენდები, რომელიც აღიარებულია ვალდებულების სახით. ანალოგიურად, კონტრაქტი, რომელიც ითვალისწინებს საწარმოს საკუთარი წილობრივი ინსტრუმენტების ან აქტივების ცვალებადი რაოდენობის მიღებას (ან მიწოდებას) და როდესაც მისაღები (ან მისაწოდებელი) რეალური ღირებულება ტოლია ფიქსირებული ან განსაზღვრადი რაოდენობის ფულის ერთეულების, წარმოადგენს ფულად მუხლს. პირიქით, არაფულადი მუხლისათვის დამახასიათებელი არსებითი ნიშანია ფიქსირებული ან განსაზღვრადი რაოდენობის ფულის ერთეულების მიღების უფლების (ან მიწოდების ვალდებულების) არარსებობა. არაფულადი მუხლების მაგალითებია: საქონლისა და მომსახურებისათვის წინასწარ გადახდილი თანხები (მაგ., გადახდილი საიჯარო ქირა); გუდვილი; არამატერიალური აქტივები; სასაქონლომატერიალური ფასეულობები; ძირითადი საშუალებები და ანარიცხები, რომლისთვისაც ანგარიშსწორება არაფულადი აქტივებით უნდა მოხდეს.




წინამდებარე სტანდარტის სავალდებულო მიდგომის რეზიუმე


17. ფინანსური ანგარიშგების მომზადების დროს, თითოეული საწარმო, იმის მიუხედავად, რას წარმოადგენს იგი  დამოუკიდებელ ეკონომიკურ სუბიექტს, ეკონომიკური სუბიექტს (როგორიცაა, სათავო საწარმო), რომელსაც აქვს უცხოური ქვედანაყოფები, თუ უცხოურ ქვედანაყოფს (როგორიცაა, შვილობილი საწარმო ან ფილიალი)  თავის სამუშაო ვალუტას განსაზღვრავს 914 პუნქტების შესაბამისად. საწარმო, უცხოურ ვალუტაში განსაზღვრულ მუხლებს გადაიანგარიშებს თავის სამუშაო ვალუტაში და გადაანგარიშების შედეგებს ანგარიშგებაში წარადგენს 2037ე და 50ე პუნქტების შესაბამისად.

18. ბევრი ანგარიშვალდებული საწარმო შედგება რამდენიმე ინდივიდუალური ეკონომიკური სუბიექტისაგან (მაგ., ჯგუფი შედგება სათავო საწარმოსაგან და ერთი ან რამდენიმე შვილობილი საწარმოსაგან). მეკავშირე საწარმოებსა და ერთობლივ საქმიანობაში ინვესტიციები შეიძლება ჰქონდეს სხვადასხვა ტიპის საწარმოს  ჯგუფის წევრებსა თუ სხვას. მათ შესაძლოა ფილიალებიც ჰქონდეთ. აუცილებელია, ანგარიშვალდებული საწარმოს შემადგენლობაში მყოფი თითოეული ეკონომიკური სუბიექტის შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა გადაანგარიშდეს იმ ვალუტაში, რომლითაც ანგარიშვალდებული საწარმო წარადგენს ფინანსურ ანგარიშგებას. წინამდებარე სტანდარტი იძლევა უფლებას, რომ ანგარიშვალდებული საწარმოს წარსადგენი ვალუტა იყოს ნებისმიერი ვალუტა (ვალუტები). ანგარიშვალდებული საწარმოს შემადგენლობაში მყოფი ცალკეული ეკონომიკური სუბიექტის საქმიანობის შედეგები და ფინანსური მდგო

ბასს 21

მარეობა, რომელთა სამუშაო ვალუტა განსხვავდება წარსადგენი ვალუტისაგან, წარსადგენ ვალუტაში გადაანგარიშდება 3850ე პუნქტების შესაბამისად.

19. ეს სტანდარტი ასევე იმის უფლებასაც იძლევა, რომ დამოუკიდებელმა ეკონომიკურმა სუბიექტმა, რომელიც ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს, ან ეკონომიკურმა სუბიექტმა, რომელიც ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებას ამზადებს ბასს 27ის  `ინდივიდუალური ფინანსური ანგარიშგება  შესაბამისად, თავისი ფინანსური ანგარიშგება წარადგინოს ნებისმიერ ვალუტაში (ვალუტებში). თუ ეკონომიკური სუბიექტის წარსადგენი ვალუტა განსხვავდება სამუშაო ვალუტისაგან, მისი შედეგები და ფინანსური მდგომარეობაც წარსადგენ ვალუტაში გადაანგარიშდება 3850 პუნქტების შესაბამისად.

უცხოური ვალუტით წარმოებული ოპერაციების წარდგენა სამუშაო ვალუტაში


თავდაპირველი აღიარება

20. უცხოური ვალუტით წარმოებული ოპერაცია ისეთი ოპერაციაა, რომელიც განსაზღვრულია უცხოურ სავალუტო ერთეულებში ან მოითხოვს ანგარიშსწორებას უცხოური ვალუტით. ასეთი ტიპის ოპერაციები წარმოიშობა მაშინ, როდესაც:

ა) საწარმო ყიდულობს ან ყიდის უცხოური ვალუტით შეფასებულ საქონელსა და მომსახურებას;

ბ) საწარმო იღებს ან გასცემს სესხს, რომლის მისაღები ან გადასახდელი თანხები განსაზღვრულია უცხოურ სავალუტო ერთეულში; ან

გ) საწარმო იძენს ან ყიდის უცხოური ვალუტით შეფასებულ აქტივებს, იღებს ან ფარავს უცხოური ვალუტით შეფასებულ ვალდებულებებს.

21. უცხოური ვალუტით წარმოებული ოპერაციები თავდაპირველი აღიარების დროს უნდა აისახოს სამუშაო ვალუტით, ოპერაციის შესრულების დღისათვის სამუშაო ვალუტასა და მოცემულ უცხოურ ვალუტას შორის არსებული სპოტ სავალუტო კურსის მიხედვით.

22. ოპერაციის შესრულების დღედ ითვლება თარიღი, როდესაც ეს ოპერაცია პირველად კლასიფიცირდება აღიარებისათვის, ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად. პრაქტიკაში ხშირად იყენებენ ოპერაციის შესრულების მომენტისათვის არსებულ სავალუტო კურსთან მიახლოებულ სავალუტო კურსს. მაგალითად, მოცემულ პერიოდში შესრულებული ყველა ოპერაციისათვის შეიძლება გამოყენებულ იქნეს კვირის ან თვის საშუალო სავალუტო კურსი, თუმცა, თუ სავალუტო კურსი მნიშვნელოვნად მერყეობს, საშუალო სავალუტო კურსის გამოყენება მისაღები არ არის.


მუხლების ასახვა მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდების ბოლოს

23. ყოველი საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს:

ა) უცხოური ვალუტით შეფასებული ფულადი მუხლები უნდა გადაანგარიშდეს საბოლოო სავალუტო კურსის გამოყენებით;

ბ) არაფულადი მუხლები, რომლებიც შეფასებულია უცხოური ვალუტით პირვანდელი ღირებულების მეთოდით, უნდა გადაანგარიშდეს ოპერაციის შესრულების თარიღისათვის არსებული სავალუტო კურსით;

გ) არაფულადი მუხლები, რომლებიც შეფასებულია უცხოურ ვალუტაში განსაზღვრული რეალური ღირებულებით, უნდა გადაანგარიშდეს რეალური ღირებულების შეფასების თარიღისთვის არსებული სავალუტო კურსით.

24. თითოეული მუხლის მიმდინარე საბალანსო ღირებულება განისაზღვრება სხვა შესაფერისი ბასსით. მაგალითად, ძირითადი საშუალება შეიძლება შეფასდეს პირვანდელი ან რეალური ღირებულებით, ბასს 16ის  `ძირითადი საშუალებები  შესაბამისად. ნებისმიერი მეთოდით შეფასებული, უცხოურ ვალუტაში განსაზღვრული მუხლები შემდეგ უნდა გადაანგარიშდეს სამუშაო ვალუტაში, წინამდებარე სტანდარტის მოთხოვნების გათვალისწინებით.
 

ბასს 21

25. ზოგიერთი მუხლის საბალანსო ღირებულება ორი ან მეტი თანხის შედარებით განისაზღვრება. მაგალითად, მარაგის საბალანსო ღირებულება არის უმცირესი თვითღირებულებასა და ნეტო სარეალიზაციო ღირებულებას შორის, ბასს 2ის  `სასაქონლომატერიალური ფასეულობები  შესაბამისად. ანალოგიურად, ბასს 36ის  `აქტივების გაუფასურება  შესაბამისად, იმ აქტივის საბალანსო ღირებულება, რომლის გაუფასურების რაიმე სიმპტომი არსებობს, არის უმცირესი ანაზღაურებად ღირებულებასა და მისი შესაძლო გაუფასურების ზარალის განხილვამდე არსებულ საბალანსო ღირებულებას შორის. როდესაც აქტივი არაფულადია და შეფასებულია უცხოური ვალუტით, მისი საბალანსო ღირებულება განისაზღვრება შემდეგი ორი სიდიდის შედარებით:

ა) თვითღირებულება ან საბალანსო ღირებულება, საჭიროებისამებრ, რომელიც გადაანგარიშებულია ამ თანხის განსაზღვრის თარიღისათვის არსებული სავალუტო კურსით (ანუ კურსი, რომელიც არსებობდა მუხლის პირვანდელი ღირებულებით შეფასების თარიღისათვის); და


ბ) ნეტო სარეალიზაციო ღირებულება ან ანაზღაურებადი ღირებულება, საჭიროებისამებრ, რომელიც გადაანგარიშებულია ამ ღირებულების განსაზღვრის თარიღისათვის არსებული სავალუტო კურსით (მაგ., საბოლოო სავალუტო კურსი საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს).

ამ შედარების შედეგად, შესაძლებელია გაუფასურების ზარალის აღიარება სამუშაო ვალუტაში, მაგრამ არ აღიარდება უცხოურ ვალუტაში, ან პირიქით.

26. როდესაც რამდენიმე გასაცვლელი სავალუტო კურსი არსებობს, გამოიყენება ის კურსი, რითაც არის წარდგენილი ამ ოპერაციასთან დაკავშირებული მომავალი ფულადი ნაკადები, ან რა კურსითაც დაიფარება ნაშთი, თუ ფულადი ნაკადები დაფიქსირდება შეფასების თარიღისათვის. თუ ორ ვალუტას შორის გასაცვლელი კურსი დროებით არ არსებობს, გამოყენებული იქნება მომდევნო კურსებიდან პირველი, რომლითაც გაცვლა განხორციელდება.

საკურსო სხვაობების აღიარება

27. როგორც მე3(ა) და მე5 პუნქტებში იყო აღნიშნული, უცხოური ვალუტით შეფასებული მუხლების ჰეჯირების აღრიცხვისათვის გამოიყენება ფასს 9. ჰეჯირების აღრიცხვის წესები საწარმოს ზოგიერთი საკურსო სხვაობის აღრიცხვას ავალდებულებს წინამდებარე სტანდარტით დადგენილი საკურსო სხვაობის აღრიცხვის წესისაგან განსხვავებულად. მაგალითად, ფასს 9 მოითხოვს, რომ ისეთ ფულად მუხლებთან დაკავშირებული საკურსო სხვაობები, რომლებიც კლასიფიცირებულია ფულადი ნაკადების ჰეჯირების ინსტრუმენტად, თავდაპირველად უნდა აისახოს სხვა სრულ შემოსავალში იმ ოდენობით, რა ფარგლებშიც მოქმედებს ჰეჯირება.

28. საკურსო სხვაობები, რომლებიც წარმოიშობა ფულადი მუხლების განაღდების ან ფულადი მუხლების გადაანგარიშების დროს ისეთი სავალუტო კურსით, რომელიც განსხვავდება მოცემულ პერიოდში თავდაპირველი აღიარების დროს, ან წინა პერიოდის ფინანსურ ანგარიშგებაში გადასაანგარიშებლად გამოყენებული სავალუტო კურსისაგან, უნდა აღიარდეს მოგებაში ან ზარალში იმ საანგარიშგებო პერიოდში, როდესაც წარმოიშობა, გარდა 32ე პუნქტში განხილული შემთხვევისა.

29. როდესაც ფულადი მუხლები უცხოური ვალუტით წარმოებული ოპერაციებისაგან წარმოიშობა და სავალუტო კურსი შეიცვლება ოპერაციის თარიღსა და საანგარიშსწორებო თარიღს შორის დროის მონაკვეთში, წარმოიშობა საკურსო სხვაობა. თუ ანგარიშსწორება იმავე საანგარიშგებო პერიოდში მოხდა, როდესაც ოპერაცია განხორციელდა, მაშინ ყველა საკურსო სხვაობა აღიარდება იმავე საანგარიშგებო პერიოდში. მეორე მხრივ, როდესაც ანგარიშსწორება ხორციელდება რომელიმე მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდში, საკურსო სხვაობა, რომელიც აღიარებულია თითოეულ წინა საანგარიშგებო პერიოდში ანგარიშსწორების პერიოდამდე, განისაზღვრება ამ პერიოდის საკურსო სხვაობის ცვლილებით.


30. როდესაც არაფულად მუხლთან დაკავშირებული შემოსულობა ან ზარალი სხვა სრულ შემოსავალში აღიარდება, მაშინ შემოსულობისა და ზარალის შემადგენელი საკურსო სხვაობის ნებისმიერი კომპონენტიც სხვა სრულ შემოსავალში უნდა აღიარდეს. პირიქით, როდესაც არაფულად მუხლთან დაკავშირებული შემოსულობა ან ზარალი მოგებაში ან ზარალში აღი
 

ბასს 21

არდება, მაშინ შემოსულობისა და ზარალის შემადგენელი საკურსო სხვაობის ნებისმიერი კომპონენტიც მოგებაში ან ზარალში აღიარდება.

31. სხვა სტანდარტები ზოგიერთი სახის შემოსულობისა და ზარალის აღიარებას მოითხოვს სხვა სრულ შემოსავალში. მაგალითად, ბასს 16 ძირითადი საშუალებების გადაფასებასთან დაკავშირებული ზოგიერთი შემოსულობისა და ზარალის აღიარებას მოითხოვს სხვა სრულ შემოსავალში. თუ ამგვარი აქტივი უცხოური ვალუტით არის შეფასებული, მაშინ წინამდებარე სტანდარტის 23 (გ) პუნქტი მოითხოვს, რომ გადაფასებული თანხის გადაანგარიშება მოხდეს ღირებულების განსაზღვრის თარიღისათვის არსებული სავალუტო კურსით, რაც გამოიწვევს საკურსო სხვაობის წარმოქმნას, რომელიც ასევე სხვა სრულ შემოსავალში აღიარდება.

32. ისეთ ფულად მუხლებთან დაკავშირებით წარმოშობილი საკურსო სხვაობები, რომლებიც ანგარიშვალდებული საწარმოს მიერ უცხოურ ქვედანაყოფში დაბანდებული ნეტო ინვესტიციის ნაწილს წარმოადგენს (იხ. პ. 15), უნდა აღიარდეს ანგარიშვალდებული საწარმოს ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში, მოგებაში ან ზარალში, ან უცხოური ქვედანაყოფის ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში, საჭიროებისამებრ. ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც შეიცავს უცხოურ ქვედანაყოფსა და ანგარიშვალდებულ საწარმოს (მაგ., კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება, როდესაც უცხოური ქვედანაყოფი შვილობილ საწარმოს წარმოადგენს), ამგვარი საკურსო სხვაობები თავდაპირველად უნდა აღიარდეს სხვა სრულ შემოსავალში, ხოლო ნეტო ინვესტიციის გასვლის შემდეგ აღიარდება მოგებაში ან ზარალში, 48ე პუნქტის შესაბამისად.


33. როდესაც ფულადი მუხლი ანგარიშვალდებული საწარმოს მიერ უცხოურ ქვედანაყოფში ფლობილი ნეტო ინვესტიციების ნაწილს წარმოადგენს და შეფასებულია ანგარიშვალდებული საწარმოს სამუშაო ვალუტაში, 28ე პუნქტის შესაბამისად საკურსო სხვაობები წარმოიშობა უცხოური ქვედანაყოფის ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში. თუ ფულადი მუხლი შეფასებულია უცხოური ქვედანაყოფის სამუშაო ვალუტაში, 28ე პუნქტის შესაბამისად საკურსო სხვაობები წარმოიშობა ანგარიშვალდებული საწარმოს ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში. თუ ამგვარი მუხლი გამოსახულია ვალუტაში, რომელიც არც ანგარიშვალდებული საწარმოს და არც უცხოური ქვედანაყოფის სამუშაო ვალუტა არ არის, მაშინ 28ე პუნქტის შესაბამისად საკურსო სხვაობები წარმოიშობა ანგარიშვალდებული საწარმოს ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში და უცხოური ქვედანაყოფის ინდივიდუალურ ფინანსურ ანგარიშგებაში. ამგვარი საკურსო სხვაობები აღიარდება სხვა სრულ შემოსავალში იმ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც მოიცავს უცხოურ ქვედანაყოფსა და ანგარიშვალდებულ საწარმოს (ანუ ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელშიც კონსოლიდირებულია უცხოური ქვედანაყოფი, ან აისახება კაპიტალმეთოდის გამოყენებით).


34. როდესაც საწარმო თავის საბუღალტრო წიგნებსა და ჩანაწერებს სამუშაო ვალუტისაგან განსხვავებულ ვალუტაში აწარმოებს, საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების მომზადების დროს, ყველა თანხა გადაანგარიშდება სამუშაო ვალუტაში 2026 პუნქტების შესაბამისად. ამ პროცედურით იმავე სიდიდის თანხები მიიღება სამუშაო ვალუტაში, რომელიც მაშინ მიიღებოდა, თუ ეს მუხლები თავდაპირველადვე სამუშაო ვალუტით იქნებოდა ასახული. მაგალითად, ფულადი მუხლები სამუშაო ვალუტაში გადაანგარიშდება საბოლოო სავალუტო კურსით, ხოლო პირვანდელი ღირებულებით ასახული არაფულადი მუხლები  მათი აღიარების გამომწვევი ოპერაციის თარიღის დროს არსებული სავალუტო კურსით.

სამუშაო ვალუტის შეცვლა

35. როდესაც იცვლება საწარმოს სამუშაო ვალუტა, საწარმომ გადაანგარშებისათვის უნდა გამოიყენოს ახალი სამუშაო ვალუტის შესაფერისი პროცედურები, პერსპექტიულად, შეცვლის თარიღიდან.

36. როგორც მე13 პუნქტში იყო აღნიშნული, სამუშაო ვალუტა ასახავს საწარმოს შესაფერის ძირითად ოპერაციებს, მოვლენებსა და პირობებს. შესაბამისად, როდესაც განისაზღვრება სამუშაო ვალუტა, ის აღარ შეიცვლება, თუ არ შეიცვლება ძირითადი ოპერაციები, მოვლენები და პირობები. მაგალითად, საწარმოს სამუშაო ვალუტის შეცვლა შესაძლოა გამოიწვიოს იმ ვალუტის შეცვლამ, რომელიც, უმთავრესად, საქონლისა და მომსახურების ფასებზე ახდენს გავლენას.
 

ბასს 21

37. სამუშაო ვალუტის შეცვლით გამოწვეული შედეგი აისახება პერსპექტიულად. სხვა სიტყვებით, საწარმო ყველა მუხლს ახალ სამუშაო ვალუტაში გადაიანგარიშებს მისი შეცვლის თარიღისათვის არსებული სავალუტო კურსით. მიღებული გადაანგარიშებული სიდიდეები არაფულადი მუხლებისათვის აისახება როგორც მათი პირვანდელი ღირებულება. უცხოური ქვედანაყოფის გადაანგარიშების შედეგად წარმოშობილი საკურსო სხვაობები, რომლებიც ადრე სხვა სრულ შემოსავალში იყო აღიარებული 32ე და 39(გ)ე პუნქტების შესაბამისად, არ აღიარდება მოგებაში ან ზარალში ამ ქვედანაყოფის გასვლამდე.


სამუშაო ვალუტის ნაცვლად სხვა ვალუტის გამოყენება წარსადგენ ვალუტად


გადაანგარიშება წარსადგენ ვალუტაში

38. საწარმო ნებისმიერ ვალუტაში (ვალუტებში) შეიძლება წარადგენდეს თავის ფინანსურ ანგარიშგებას. თუ წარსადგენი ვალუტა განსხვავდება საწარმოს სამუშაო ვალუტისაგან, მაშინ ის თავისი საქმიანობის შედეგებსა და ფინანსურ მდგომარეობას გადაიანგარიშებს წარსადგენ ვალუტაში. მაგალითად, როდესაც ჯგუფი შედგება სხვადასხვა სამუშაო ვალუტების მქონე ეკონომიკური სუბიექტებისაგან, თითოეული ეკონომიკური სუბიექტის საქმიანობის შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა გამოისახება საერთო ვალუტით, ისე, რომ შესაძლებელი იყოს კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა.

39. თუ საწარმოს სამუშაო ვალუტა არ არის ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტა, მისი საქმიანობის შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა განსხვავებულ წარსადგენ ვალუტაში უნდა გაანგარიშდეს შემდეგი პროცედურების გამოყენებით:

ა) აქტივები და ვალდებულებები თითოეული წარდგენილი ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებისათვის (ე.ი. შესადარისი მონაცემების ჩათვლით) უნდა გადაანგარიშდეს ამ ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგების პერიოდის ბოლოს არსებული საბოლოო სავალუტო კურსით;

ბ) შემოსავალი და ხარჯები თითოეული ანგარიშგებისთვის, სადაც წარდგენილია მოგება ან ზარალი და სხვა სრული შემოსავალი (ე.ი. შესადარისი მონაცემების ჩათვლით) უნდა გადაანგარიშდეს ოპერაციის თარიღისათვის არსებული სავალუტო კურსით; და

გ) გადაანგარიშების შედეგად წარმოქმნილი ყველა საკურსო სხვაობა უნდა აღიარდეს სხვა სრულ შემოსავალში.

40. პრაქტიკაში, შემოსავლისა და ხარჯის გადასაანგარიშებლად ხშირად გამოიყენება ოპერაციის თარიღისათვის არსებული სავალუტო კურსის მიახლოებითი კურსი, მაგალითად, მოცემული პერიოდის საშუალო კურსი. თუმცა, თუ სავალუტო კურსები მნიშვნელოვნად მერყეობს, ასეთი პერიოდისათვის საშუალო კურსის გამოყენება არ არის მისაღები.

41. 39(გ)ე პუნქტში ნახსენები საკურსო სხვაობები წარმოიშობა:

ა) იმით, რომ შემოსავალი და ხარჯები გადაანგარიშდება ოპერაციის თარიღის დროს არსებული სავალუტო კურსით და აქტივები და ვალდებულებები  საბოლოო სავალუტო კურსით;

ბ) საწყისი ნეტო აქტივების გადაანგარიშების გამო ისეთი საბოლოო კურსით, რომელიც განსხვავდება წინა საბოლოო სავალუტო კურსისაგან.

ზემოაღნიშნული საკურსო სხვაობები არ აღიარდება მოგებაში ან ზარალში, ვინაიდან სავალუტო კურსების ცვლილება მცირე გავლენას ახდენს, ან საერთოდ არ ახდენს გავლენას ოპერაციებიდან წარმოშობილ მომავალ ფულად ნაკადებზე. დაგროვილი საკურსო სხვაობები წარიდგინება საკუთარი კაპიტალის ცალკე კომპონენტის სახით, უცხოური ქვედანაყოფის გასვლამდე. როდესაც საკურსო სხვაობები ისეთ უცხოურ ქვედანაყოფს უკავშირდება, რომელიც კონსოლიდირებულია, მაგრამ მთლიანად არ ეკუთვნის სათავო საწარმოს, გადაანგარიშებით წარმოშობილი და არამაკონტროლებელ წილზე მისაკუთვნებელი დაგროვილი საკურსო სხვაობები განაწილდება არამაკონტროლებელ წილზე და კონსოლიდირებულ ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგებაში აისახება არამაკონტროლებელი წილის ნაწილის სახით.
 

ბასს 21

42. თუ საწარმოს სამუშაო ვალუტა ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტაა, მისი საქმიანობის შედეგები და ფინანსური მდგომარეობა განსხვავებულ წარსადგენ ვალუტაში უნდა გაანგარიშდეს შემდეგი პროცედურების გამოყენებით:

ა) ყველა თანხა (ე.ი. აქტივები, ვალდებულებები, საკუთარი კაპიტალის მუხლები, შემოსავალი და ხარჯები, მათ შორის შესადარისი ინფორმაცია) უნდა გადაანგარიშდეს ყველაზე ბოლოს წარდგენილი ფინანსური მდგომარეობის ანგარიშგების საანგარიშგებო თარიღისთვის არსებული საბოლოო სავალუტო კურსით, შემდეგი შემთხვევის გარდა:

ბ) როდესაც თანხები არაჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტაში გადაანგარიშდება, შესადარისი მონაცემები იქნება ის მონაცემები, რომლებიც წარდგენილი იყო როგორც მიმდინარე წლის თანხები შესაბამის წინა წლის ფინანსურ ანგარიშგებაში (ე.ი. კორექტირებული არ იყო ფასის დონის მიხედვით, ან სავალუტო კურსების შემდგომი ცვლილებების გათვალსწინებით).

43. როდესაც საწარმოს სამუშაო ვალუტა ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტაა, მან თავისი ფინანსური ანგარიშგება ჯერ უნდა გადაიანგარიშოს ბასს 29ის  `ფინანსური ანგარიშგება ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის პირობებში შესაბამისად, სანამ გამოიყენებს 42ე პუნქტში ფორმულირებულ გადაანგარიშების მეთოდს, გარდა ისეთი შესადარისი მონაცემებისა, რომელიც გადაანგარიშდება არაჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტაში (იხ. პ.42 (ბ)). როდესაც შეჩერდება ჰიპერინფლაცია და საწარმო აღარ აწარმოებს ფინანსური ანგარიშგების გადაანგარიშებას ბასს 29ის შესაბამისად, მან წარსადგენ ვალუტაში ფინანსური ანგარიშგების გადაანგარიშების დროს, პირვანდელ ღირებულბებად უნდა ჩათვალოს ფასის დონესთან მიმართებით გადაანგარიშებული სიდიდეები იმ თარიღის მდგომარეობით, როდესაც საწარმო წყვეტს ფინანსური ანგარიშგების გადაანგარიშებას.

გადაანგარიშება უცხოური ქვედანაყოფისათვის

44. როდესაც ხდება უცხოური ქვედანაყოფის საქმიანობის შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის გადაანგარიშება წარსადგენ ვალუტაში, 3843 პუქტებთან ერთად დამატებით გამოიყენება 4547 პუნქტები, ისე, რომ შესაძლებელი იყოს უცხოური ქვედანაყოფის ჩართვა ანგარიშვალდებული საწარმოს ფინანსურ ანგარიშგებაში კონსოლიდაციის გზით, ან კაპიტალმეთოდით.

45. უცხოური ქვედანაყოფის საქმიანობის შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის გაერთიანება ანგარიშვალდებული საწარმოს შედეგებთან და ფინანსურ მდგომარეობასთან ხდება კონსოლიდაციის ჩვეულებრივი პროცედურებით, როგორიცაა შვილობილი საწარმოს შიდაჯგუფური ნაშთებისა და შიდაჯგუფური ოპერაციების ელიმინირება (იხ. ფასს 10  `კონსოლიდირებული ფინანსური ანგარიშგება . ამასთან, არ შეიძლება შიდაჯგუფური ფულადი აქტივის (ან ვალდებულების), მიმდინარე (მოკლევადიანი) იქნება ის თუ გრძელვადიანი, ელიმინირება შესაბამისი შიდაჯგუფური ვალდებულებით (ან აქტივით), ისე, რომ ნაჩვენები არ იყოს კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში ვალუტის რყევები. ამის მიზეზი ის არის, რომ ფულადი მუხლი წარმოადგენს ერთი ვალუტის მეორეში გადაყვანის ვალდებულებას და წარმოქმნის ანგარიშვალდებული საწარმოსათვის შემოსულობას, ან ზარალს ვალუტის რყევების შედეგად. შესაბამისად, ანგარიშვალდებული საწარმოს კონსოლიდირებულ ფინანსურ ანგარიშგებაში ამგვარი საკურსო სხვაობები აღიარდება მოგებაში ან ზარალში, ან უცხოური ქვედანაყოფის გაყიდვამდე აღიარდება სხვა სრული შემოსავლის შემადგენლობაში და დაგროვდება, როგორც საკუთარი კაპიტალის განცალკევებული ელემენტი, თუ საკურსო სხვაობა 32ე პუნქტში აღწერილი პირობების გამო იყო წარმოშობილი.



46. როდესაც უცხოური ქვედანაყოფის ფინანსური ანგარიშგების წარდგენის თარიღი არ ემთხვევა ანგარიშვალდებული საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების წარდგენის თარიღს, ხშირად უცხოური ქვედანაყოფი დამატებით ფინანსურ ანგარიშგებასაც ამზადებს იმავე თარიღისათვის, როგორც ანგარიშვალდებული საწარმო. როდესაც ასე არ არის, ფასს 10 სხვადასხვა საანგარიშგებო თარიღების გამოყენების უფლებას იძლევა, თუ საანგარიშგებო თარიღებს შორის განსხვავება არ იქნება სამ თვეზე მეტი და კორექტირება გაუკეთდება ამ განსხვავებულ თარიღებს შორის ინტერვალში მომხდარი ნებისმიერი მნიშვნელოვანი ოპერაციისა თუ მოვლენის შედეგს. ასეთ შემთხვევაში, უცხოური ქვედანაყოფის აქტივები და ვალდებულებები გადაანგარიშდება უცხოური ქვედანაყოფის საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არსებული სავალუტო კურსით. ანგარიშვალდებული საწარ
 

ბასს 21

მოს საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრებამდე სავალუტო კურსებში მომხდარი მნიშვნელოვანი ცვლილებების კორექტირება მოხდება ფასს 10ის შესაბამისად. იგივე მიდგომა გამოიყენება მეკავშირე საწარმოებისა და ერთობლივი საწარმოების მიმართ კაპიტალმეთოდის გამოყენების დროს, ბასს 28ის (2011 წლის შეცვლილი ვერსიის) შესაბამისად.

47. უცხოური ქვედანაყოფის შეძენის დროს წარმოშობილი ნებისმიერი გუდვილი და ასევე, შეძენის დროს წარმოშობილი აქტივებისა და ვალდებულებების საბალანსო ღირებულების კორექტირებები რეალური ღირებულებით, უნდა აისახოს როგორც უცხოური ქვედანაყოფის აქტივები და ვალდებულებები. ამგვარად, ისინი უნდა გამოისახოს უცხოური ქვედანაყოფის სამუშაო ვალუტით და უნდა გადაანგარიშდეს საბოლოო სავალუტო კურსით 39ე და 42ე პუნქტების შესაბამისად.


უცხოური ქვედანაყოფის გასვლა

48. უცხოური ქვედანაყოფის გასვლისას, ამ უცხოურ ქვედანაყოფთან დაკავშირებული საკურსო სხვაობების მთლიანი თანხა, რომელიც აღიარებული იყო სხვა სრულ შემოსავალში და გროვდებოდა ცალკე კომპონენტის სახით საკუთარ კაპიტალში, რეკლასიფიცირებულ უნდა იქნეს საკუთარი კაპიტალიდან მოგებაში ან ზარალში (როგორც რეკლასიფიკაციის კორექტირება), როდესაც აღიარდება შემოსულობა ან ზარალი უცხოური ქვედანაყოფის გასვლასთან დაკავშირებით (იხ. ბასს 1  ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა (შესწორებული 2007 წელს)).

48ა. ისევე, როგორც საწარმოს მიერ უცხოურ ქვედანაყოფში ფლობილი მთელი წილის დათმობის შემთხვევაში, შემდეგ სიტუაციებშიც უცხოურ ქვედანაყოფში ფლობილი წილის ნაწილის დათმობაც აისახება, როგორც გასვლა:

ა) როდესაც წილის ნაწილის დათმობა იწვევს კონტროლის დაკარგვას შვილობილ საწარმოზე, რომლის შემადგენლობაში შედის უცხოური ქვედანაყოფი, იმის მიუხედავად, საწარმო ინარჩუნებს თუ არა არამაკონტროლებელ წილს ყოფილ შვილობილ საწარმოში, წილის ნაწილის დათმობის შემდეგ; და

ბ) როდესაც წილის ნაწილის დათმობის შემდეგ დარჩენილი წილი ერთობლივ საქმიანობაში, ან წილის ნაწილის დათმობა მეკავშირე საწარმოში, რომლის შემადგენლობაშიც შედის უცხოური ქვედანაყოფი, წარმოადგენს ფინანსურ აქტივს, რომლის შემადგენლობაშიც შედის უცხოური ქვედანაყოფი.

48ბ. შვილობილი საწარმოს დათმობისას, რომელიც მოიცავს უცხოურ ქვედანაყოფს, უნდა შეწყდეს ამ უცხოურ ქვედანაყოფთან დაკავშირებული, არამაკონტროლებელ წილებზე მიკუთვნებული საკურსო სხვაობების მთლიანი თანხის აღიარება, მაგრამ არ შეიძლება მათი რეკლასიფიკაცია მოგებაში ან ზარალში.

48გ. შვილობილი საწარმოს ნაწილობრივი დათმობისას, რომელიც მოიცავს უცხოურ ქვედანაყოფს, საწარმომ ხელახლა უნდა მიაკუთვნოს ამ უცხოურ ქვედანაყოფში ფლობილ არამაკონტროლებელ წილებს იმ საკურსო სხვაობების დაგროვილი თანხის პროპორციული წილი, რომელიც აღიარებული იყო სხვა სრულ შემოსავალში. ნებისმიერი სხვა უცხოური ქვედანაყოფის ნაწილობრივი დათმობის შემთხვევაში, საწარმომ მოგებაში ან ზარალში უნდა გადაიტანოს სხვა სრულ შემოსავალში აღიარებული საკურსო სხვაობების დაგროვილი თანხის მხოლოდ პროპორციული წილი.


48დ. საწარმოს მიერ უცხოურ ქვედანაყოფში თავისი წილის ნაწილობრივი დათმობა ნიშნავს საწარმოს მიერ უცხოურ ქვედანაყოფში ფლობილი საკუთრების წილის ნებისმიერ შემცირებას, გარდა 48ა პუნქტში აღწერილი წილების შემცირებების, რაც აისახება, როგორც გასვლა.
 




ბასს 21

49. საწარმომ თავისი წილი უცხოურ ქვედანაყოფში შეიძლება მთლიანად ან ნაწილობრივ დათმოს მისი გაყიდვის, ლიკვიდაციის, სააქციო კაპიტალის თანხის ამოღების ან დათმობის გზით. უცხოური ქვედანაყოფის მიმდინარე საბალანსო ღირებულების ჩამოწერა თვითონ მისი ზარალის, ან ინვესტორის მიერ აღიარებული გაუფასურების ზარალის გამო, არ ნიშნავს საწარმოს წილის ნაწილობრივ დათმობას. შესაბამისად, ჩამოწერის დროს არ ხდება სხვა სრულ შემოსავალში აღიარებული, საკურსო სხვაობების სახით არსებული შემოსულობის ან ზარალის არც ერთი ნაწილის რეკლასიფიკაცია მოგებაში ან ზარალში.


საკურსო სხვაობების გავლენა საგადასახადო დაბეგვრაზე


50. უცხოური ვალუტით წარმოებულ ოპერაციებთან დაკავშირებით წარმოშობილმა შემოსულობამ და ზარალმა და საწარმოს (მათ შორის, უცხოური ქვედანაყოფის) საქმიანობის შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის სხვადასხვა ვალუტაში გადაანგარიშებით წარმოშობილმა საკურსო სხვაობებმა შესაძლოა გავლენა იქონიოს დაბეგვრის შედეგებზე. ეს საკითხები განხილულია ბასს 12ში  `მოგებიდან გადასახადები.

განმარტებითი შენიშვნები


51. 53ე და 5557ე პუნქტებში ნახსენები `სამუშაო ვალუტა, ჯგუფის შემთხვევაში ეხება სათავო საწარმოს სამუშაო ვალუტას.

52. საწარმომ ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში უნდა ასახოს:

ა) მოგებაში ან ზარალში აღიარებული საკურსო სხვაობების სიდიდე, იმ ფინანსურ ინსტრუმენტებთან დაკავშირებით წარმოშობილი საკურსო სხვაობების გარდა, რომლებიც შეფასებულია რეალური ღირებულებით, ცვლილებების მოგებაში ან ზარალში ასახვით ფასს 9ის შესაბამისად;

ბ) ნეტო საკურსო სხვაობების სიდიდე, რომელიც აღიარებულია სხვა სრულ შემოსავალში და დაგროვილია საკუთარი კაპიტალის ცალკე კომპონენტის სახით, ასევე საანგარიშგებო პერიოდის დასაწყისისა და ბოლოსათვის არსებული ამგვარი საკურსო სხვაობების თანხების შეჯერება.

53. თუ საწარმოს წარსადგენი ვალუტა განსხვავდება მისი სამუშაო ვალუტისაგან, ეს ფაქტი უნდა დაფიქსირდეს შენიშვნებში; ამავე დროს უნდა განიმარტოს სამუშაო ვალუტა და განსხვავებული სამუშაო ვალუტის გამოყენების მიზეზები.

54. თუ შეიცვალა ანგარიშვალდებული საწარმოს ან მნიშვნელოვანი უცხოური ქვედანაყოფის სამუშაო ვალუტა, ეს ფაქტი უნდა დაფიქსირდეს შენიშვნებში და განიმარტოს სამუშაო ვალუტის შეცვლის მიზეზები.

55. როდესაც საწარმო ფინანსურ ანგარიშგებას სამუშაო ვალუტისაგან განსხვავებულ ვალუტაში წარადგენს, მან მხოლოდ მაშინ უნდა დაახასიათოს თავისი ფინანსური ანგარიშგება, როგორც ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი, თუ ფინანსური ანგარიშგება შესაბამისობაშია ყველა შესაფერის სტანდარტსა და ამ სტანდარტების ყველა შესაფერის ინტერპრეტაციასთან, მათ შორის 39ე და 42ე პუნქტებში ფორმულირებულ გადაანგარიშების მეთოდთან.

56. ზოგჯერ საწარმო ფინანსურ ანგარიშგებას ან სხვა საფინანსო ინფორმაციას წარადგენს თავისი სამუშაო ვალუტისაგან განსხვავებულ ვალუტაში ისე, რომ არ იცავს 55ე პუნქტის მოთხოვნებს. მაგალითად, შესაძლოა, საწარმომ შერჩევით სხვა ვალუტაში გადაიყვანოს მხოლოდ თავისი ფინანსური ანგარიშგების მუხლები. ან, საწარმომ, რომლის სამუშაო ვალუტა არ არის ჰიპერინფლაციური ეკონომიკის ვალუტა, შესაძლოა ფინანსური ანგარიშგება სხვა ვალუტაში გადაიყვანოს ყველა მუხლის გადაანგარიშებით ყველაზე უახლესი საბოლოო კურსით. ამგვარი გადაანგარიშება არ შეესაბამება ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებსა და სავალდებულოა 57ე პუნქტში ფორმულირებული განმარტებების მიცემა ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში.
 


ბასს 21

57. როდესაც საწარმო ფინანსურ ანგარიშგებას ან სხვა საფინანსო ინფორმაციას ისეთ ვალუტაში წარადგენს, რომელიც განსხვავდება ან მისი სამუშაო ვალუტისაგან, ან წარსადგენი ვალუტისაგან და არ იცავს 55ე პუნქტის მოთხოვნებს, ის ვალდებულია ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში:

ა) ნათლად აჩვენოს, რომ ეს ინფორმაცია დამატებითია, რათა გაიმიჯნოს იმ ინფორმაციისაგან, რომელიც შეესაბამება ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებს;

ბ) განმარტოს ვალუტა, რომელშიც ნაჩვენებია დამატებითი ინფორმაცია;

გ) განმარტოს საწარმოს სამუშაო ვალუტა და დამატებითი ინფორმაციის გადასაანგარიშებლად გამოყენებული მეთოდი.

ძალაში შესვლის თარიღი და გარდამავალი დებულებები


58. საწარმომ წინამდებარე სტანდარტი უნდა გამოიყენოს იმ წლიური საანგარიშგებო პერიოდებისათვის, რომელიც იწყება 2005 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ. თუ რომელიმე საწარმო ამ სტანდარტს 2005 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისათვის გამოიყენებს, მან ამის შესახებ უნდა აღნიშნოს განმარტებით შენიშვნებში.

58ა. ნეტო ინვესტიცია უცხოურ ქვედანაყოფში (ბასს 21ის შესწორება) გამოიცა 2005 წლის დეკემბერში, ბასს 21ს დაემატა (15ა) პუნქტი და შეიცვალა 33ე პუნქტი. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს წლიური პერიოდებისათვის, რომელიც იწყება 2006 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ. ნებადართულია ვადაზე ადრე გამოყენებაც.

59. საწარმომ 47ე პუნქტი უნდა გამოიყენოს პერსპექტიულად უცხოური ქვედანაყოფის ყველა შეძენის მიმართ, რომელიც განხორციელდა იმ ფინანსური საანგარიშგებო პერიოდის დაწყების შემდეგ, როდესაც პირველად გამოიყენა წინამდებარე სტანდარტი. ნებადართულია 47ე პუნქტის რეტროსპექტული გამოყენება უფრო ადრინდელი პერიოდის შეძენების მიმართ. იმ უცხოური ქვედანაყოფისათვის, რომლის შეძენა ასახულია პერსპექტიულად, მაგრამ შეძენილი იყო ამ სტანდარტის პირველად გამოყენების თარიღამდე, საწარმოს არ ევალება წინა წლების მონაცემების გადაანგარიშება და, მაშასადამე, საჭიროების შემთხვევაში, შესაძლოა ამ შეძენასთან დაკავშირებით წარმოშობილი გუდვილი და რეალური ღირებულებით კორექტირების თანხები ასახოს საწარმოს აქტივებისა და ვალდებულებების სახით და არა როგორც უცხოური ქვედანაყოფის აქტივები და ვალდებულებები. ამგვარად, ზემოაღნიშნული გუდვილი და რეალური ღირებულების კორექტირების თანხები ან უკვე გამოსახული იქნება საწარმოს სამუშაო ვალუტაში, ან იქნება უცხოურ ვალუტაში განსაზღვრული არაფულადი მუხლები, რომელთა წარდგენა ხდება შეძენის თარიღისათვის არსებული სავალუტო კურსით.

60. ყველა სხვა დანარჩენი ცვლილება, რომელიც გამოწვეულია ამ სტანდარტის გამოყენებით, უნდა აისახოს ბასს 8ის  `სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები  მოთხოვნების შესაბამისად.

60ა. ბასს 1მა  `ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა  (შესწორებული 2007 წელს) განაპირობა ფასსში გამოყენებული ტერმინოლოგიის შეცვლა. გარდა ამისა, გამოიწვია 27ე, 3033ე, 37ე, 39ე, 41ე, 45ე, 48ე და 52ე პუნქტების შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს 2009 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური პერიოდებისათვის. თუ საწარმო ბასს 1ს (შესწორებული 2007 წელს) უფრო ადრინდელი პერიოდისთვის გამოიყენებს, ამავე პერიოდისთვის უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილებებიც.

60ბ. ბასს 27მა (შესწორებული 2008 წელს) განაპირობა 48ა48დ პუნქტების დამატება და 49ე პუნქტის შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს პერსპექტიულად 2009 წლის 1 ივლისს ან მის შემდეგ დაწყებული წლიური პერიოდებისათვის. თუ საწარმო ბასს 27ს (შესწორებული 2008 წელს) უფრო ადრინდელი პერიოდისთვის გამოიყენებს, ამავე პერიოდისთვის უნდა გამოიყენოს ეს ცვლილებებიც.

60გ.  [გაუქმებულია]
 

 
ბასს 21

60დ. 2010 წლის მაისში გამოცემულმა დოკუმენტმა  `ფასსების გაუმჯობესება  გამოიწვია 60ბ პუნქტის შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები უნდა გამოიყენოს წლიური პერიოდებისათვის, რომელიც იწყება 2010 წლის 1 ივლისს ან მის შემდეგ. ნებადართულია ვადაზე ადრე გამოყენებაც.

60ე.  [გაუქმებულია]

60ვ. 2011 წლის მაისში გამოცემულმა ფასს 10მა და ფასს 11მა გამოიწვია 3(ბ), მე8, მე11, მე18, მე19, 33ე, 4446 და 48ა პუნქტების შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ფასს 10სა და ფასს 11ს.

60ზ. 2011 წლის მაისში გამოცემულმა ფასს 13მა  `რეალური ღირებულების შეფასება  გამოიწვია მე8 პუნქტში მოცემული რეალური ღირებულების განმარტების შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილება იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ფასს 13ს.

60თ. 2011 წლის ივნისში გამოცემულმა დოკუმენტმა  `სხვა სრული შემოსავლის მუხლების წარდგენა (ბასს 1ში შესატანი ცვლილებები)  გამოიწვია 39ე პუნქტის შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილება იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ბასს 1ის 2011 წლის ივნისის შესწორებულ ვერსიას.

60ი. ფასს 9ის 2013 წლის ნოემბრის შესწორებულმა ვერსიამ გამოიწვია 3(ა), მე4, მე5, 27ე და 52(ა) პუნქტების შეცვლა და 60გ და 60ე პუნქტების გაუქმება. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილებები იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ფასს 9ის 2013 წლის ნოემბრის შესწორებულ ვერსიას.

სხვა ოფიციალური დოკუმენტების გაუქმება


61. წინამდებარე სტანდარტი ცვლის ბასს 21ს  `უცხოური ვალუტის კურსის ცვლილებებით გამოწვეული შედეგები (გადასინჯული 1993 წელს).

62. სტანდარტი ცვლის შემდეგ ინტერპრეტაციებსაც:

ა) იმკ11  `სავალუტო კურსი  ვალუტის ძლიერი დევალვაციის შედეგად წარმოქმნილი ზარალის კაპიტალიზაცია;

ბ) იმკ19  `საანგარიშგებო ვალუტა  ფინანსური ანგარიშგების შეფასება და წარდგენა ბასს 21ისა და ბასს 29ის შესაბამისად;

გ) იმკ30  `საანგარიშგებო ვალუტა  გადაანგარიშება შესაფასებელი ვალუტიდან წარსადგენ ვალუტაში.