ias 10 ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 10

ias10.pdf
View Download
ბასს 10


ბუღალტრული  აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი  10

საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი  მოვლენები

მიზანი


1. ამ სტანდარტის მიზანია განსაზღვროს:

ა) როდის უნდა მოახდინოს საწარმომ თავისი ფინანსური ანგარიშგების კორექტირება საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ მომხდარი მოვლენების გამო; და

ბ) განმარტებითი შენიშვნები, რომლებიც საწარმომ უნდა მისცეს თარიღის შესახებ, როდე-საც ფინანსური ანგარიშგება ნებადართული იყო წარდგენისათვის და საანგარიშგებო პე-რიოდის შემდეგი მოვლენების შესახებ.

სტანდარტი ასევე მოითხოვს, რომ საწარმომ არ უნდა მოამზადოს თავისი ფინანსური ანგა-რიშგება ფუნქციონირებადობის საფუძველზე, თუ საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ მომხდარი მოვლენები მიუთითებს, რომ ფუნქციონირებადობის დაშვება არ არის შესაფერისი.

მოქმედების სფერო


2. წინამდებარე სტანდარტი გამოყენებულ უნდა იქნეს საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი მოვ-ლენების ბუღალტრული აღრიცხვისა და განმარტებითი შენიშვნებისათვის.

განმარტებები


3. წინამდებარე სტანდარტში ტერმინები გამოყენებულია შემდეგი მნიშვნელობით:

საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი მოვლენები არის როგორც ხელსაყრელი, ისე არახელსაყ-რელი მოვლენები, რომლებიც ხდება საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ და იმ თარიღამდე, როდესაც ნებადართულია ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა. შეიძლება გამოიყოს ორი ტი-პის მოვლენა:


ა) მოვლენები, რომლებიც მტკიცებულებებს უზრუნველყოფს საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არსებულ პირობებზე (საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი მაკორექტირებელი მოვლენები); და


ბ) მოვლენები, რომლებიც მიგვანიშნებს იმ პირობებზე, რაც შეიძლება წარმოიშვას საანგარიშგებო პერიოდის შემდგომ პერიოდში (საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი არა-მაკორექტირებელი მოვლენები).

4. ფინანსური ანგარიშგების გამოცემის ნებართვის პროცესი განსხვავებულია, რაც დამოკიდებუ-ლია ხელმძღვანელობის სტრუქტურაზე, საწესდებო მოთხოვნებსა და პროცედურებზე, რომ-ლებსაც იცავენ ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და საბოლოოდ გაფორმების დროს.

5. ზოგიერთ შემთხვევაში საწარმოს მოეთხოვება, ფინანსური ანგარიშგება დასამტკიცებლად გა-დასცეს თავის აქციონერებს მას შემდეგ, რაც ფინანსური ანგარიშგება უკვე გამოშვებულია. ასეთ შემთხვევებში, ფინანსური ანგარიშგება წარდგენისათვის ნებადართულია მისი თავდა-პირველი წარდგენის თარიღისათვის და არა თარიღისათვის, როდესაც იგი დამტკიცებულია აქციონერების მიერ.
 

 
ბასს 10



მაგალითი

საწარმოს ხელმძღვანელობამ 20X1 წლის 31 დეკემბრით დაასრულა წლიური ფინანსური ანგარიშგების პროექტი 20X2 წლის 28 თებერვალს. 20X2 წლის 18 მარტს დირექტორთა საბჭომ განიხილა ფინანსური ანგარიშგება და გამოშვების ნება დართო. საწარმომ გამო-აცხადა თავისი მოგება და სხვა შერჩეული ფინანსური ინფორმაცია 20X2 წლის 19 მარტს. ფინანსური ანგარიშგება ხელმისაწვდომია აქციონერებისა და სხვებისათვის 20X2 წლის 1 აპრილისათვის. აქციონერების წლიურმა კრებამ დაამტკიცა ფინანსური ანგარიშგება 20X2 წლის 15 მაისს და შემდეგ წარადგინა მარეგულირებელ ორგანოში 20X2 წლის 17 მაისს.

ფინანსური ანგარიშგება გამოსაცემად ნებადართულია 20X2 წლის 18 მარტს (საბჭოს მიერ წარდგენისათვის ნებართვის თარიღი).


6. ზოგიერთ შემთხვევაში, საწარმოს ხელმძღვანელობას მოეთხოვება ფინანსური ანგარიშგება წარადგინოს სამეთვალყურეო საბჭოში (მხოლოდ არააღმასრულებლებისაგან შემდგარი) და-სამტკიცებლად. ასეთ შემთხვევებში, ფინანსური ანგარიშგება წარდგენისათვის ნებადართუ-ლია, როდესაც ხელმძღვანელობამ სამეთვალყურეო საბჭოსათვის მისი წარდგენის ნებას რთავს.



მაგალითი

20X2 წლის 18 მარტს საწარმოს ხელმძღვანელობა სამეთვალყურეო საბჭოსათვის ფინანსუ-რი ანგარიშგების წარდგენის ნებას იძლევა. სამეთვალყურეო საბჭო შედგება მხოლოდ არა-აღმასრულებლებისაგან და შესაძლოა მოიცავდეს დაქირავებულ მომუშავეთა წარმომად-გენლებს და სხვა გარეშე მონაწილეებს. საზედამხედველო ორგანო საწარმოს ფინანსურ ანგარიშგებას ამტკიცებს 20X2 წლის 26 მარტს. ფინანსური ანგარიშგება აქციონერებისა და სხვებისათვის ხელმისაწვდომია 20X2 წლის 1 აპრილისათვის. აქციონერების წლიურმა კრე-ბამ ფინანსური ანგარიშგება დაამტკიცა 20X2 წლის 15 მაისს და 20X2 წლის 17 მაისს წა-რუდგინა მარეგულირებელ ორგანოს.

ფინანსური ანგარიშგება გამოსაცემად ნებადართულია 20X2 წლის 18 მარტს (სამეთვალყუ-რეო საბჭოსათვის ხელმძღვანელობის მიერ წარდგენის ნებართვის თარიღი).

7. საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი მოვლენები მოიცავს ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად ნების დართვის თარიღამდე მომხდარ ყველა მოვლენას, თუნდაც მას ადგილი ჰქონდეს მოგების გამოცხადების ან სხვა შერჩეული ფინანსური ინფორმაციის წარდგენის შემდეგ.



აღიარება და შეფასება


საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი მაკორექტირებელი მოვლენები

8. საწარმომ უნდა მოახდინოს ფინანსურ ანგარიშგებაში აღიარებული თანხების კორექტირე-ბა, საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ მომხდარი მაკორექტირებელი მოვლენების ასახვის მიზნით.


9. ქვემოთ მოყვანილია საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი მაკორექტირებელი მოვლენების მა-გალითები, რაც საწარმოსაგან ფინანსურ ანგარიშგებაში აღიარებული თანხების კორექტირე-ბას საჭიროებს, ან ისეთი მუხლების აღიარებას, რომელიც მანამდე არ იყო აღიარებული:

ა) საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ სასამართლო დავის გადაწყვეტა, რამდენადაც იგი ადასტურებს, რომ საწარმოს უკვე ჰქონდა მიმდინარე მოვალეობა საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს. საწარმო ასწორებს სასამართლო პროცესთან დაკავშირებულ უკვე აღიარებულ ანარიცხებს, ბასს 37  `ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობი-


 
ბასს 10


თი აქტივები  შესაბამისად ან აღიარებს ახალ ანარიცხებს. საწარმო არ ახდენს პირო-ბითი ვალდებულების უბრალოდ განმარტებით შენიშვნებში ასახვას, რადგან სასამარ-თლოს გადაწყვეტილება წარმოადგენს დამატებით მტკიცებულებას, რომელიც გათვალის-წინებულ უნდა იქნეს ბასს 37-ის მე-16 პუნქტის შესაბამისად.

ბ) საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების შემდეგ ისეთი ინფორმაციის მიღება, რომელიც მიუთითებს, რომ აქტივი გაუფასურებული იყო საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს ან მა-ნამდე, საჭიროებს აქტივის გაუფასურების გამო აღიარებული ზარალის თანხის კორექტი-რებას. მაგალითად:


(ი) კლიენტის გაკოტრება საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ, ჩვეულებრივ, ადასტურებს, რომ ზარალი უკვე არსებობდა საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს სავაჭრო მოთხოვ-ნების ანგარიშზე და საწარმოს ესაჭიროება სავაჭრო მოთხოვნების ანგარიშის საბა-ლანსო ღირებულების კორექტირება; და

(იი) საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობის გაყიდვამ შესაძლოა მოგვცეს მტკიცებულება მათ ნეტო სარეალიზაციო ღირებულებაზე საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს;

გ) საანგარიშგებო თარიღამდე შეძენილი აქტივების თვითღირებულების, ან აქტივების გა-ყიდვიდან მიღეული ამონაგების განსაზღვრა საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ;

დ) საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ მოგების განაწილების, ან საპრემიო გადახდების სიდი-დის განსაზღვრა, თუ საწარმოს საანგარიშგებო თარიღამდე მომხდარი მოვლენების შედე-გად ჰქონდა ამგვარი გადახდების განხორციელების იურიდიული ან კონსტრუქციული მიმდინარე მოვალეობა საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს (იხ. ბასს 19  ,,დაქირავებულ მომუშავეთა გასამრჯელოები’’); და

ე) თაღლითობის ან შეცდომების აღმოჩენა, რომელიც ადასტურებს, რომ ფინანსური ანგა-რიშგება არაკორექტული იყო.

საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი არამაკორექტირებელი მოვლენები

10. საწარმომ არ უნდა მოახდინოს ფინანსურ ანგარიშგებაში აღიარებული თანხების კორექტირება, საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი არამაკორექტირებელი მოვლენების ასახვის მიზნით.

11. საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი არამაკორექტირებელი მოვლენების მაგალითია ინვესტი-ციების საბაზრო ღირებულების დაცემა საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების შემდეგ, ფი-ნანსური ანგარიშგების გამოცემის ნებართვის გაცემის თარიღამდე. რეალური ღირებულების დაცემა, ჩვეულებრივ, არ ეხება ინვესტიციების პირობებს საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს, არამედ ასახავს გარემოებებს, რომლებიც წარმოიშვა მომდევნო პერიოდში. აქედან გამომდი-ნარე, საწარმო არ გააკორექტირებს ფინანსურ ანგარიშგებაში ინვესტიციებისათვის აღიარე-ბულ თანხებს. ანალოგიურად, საწარმო არ აახლებს საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს გან-მარტებული ინვესტიციების თანხებს, თუმცა შესაძლოა დასჭირდეს დამატებითი ინფორმაციის გამჟღავნება განმარტებით შენიშვნებში 21-ე პუნქტის შესაბამისად.

დივიდენდები

12. თუ დივიდენდები წილობრივი ინსტრუმენტების მფლობელებისათვის (როგორც განსაზღვრუ-ლია ბასს 32-ით  ,,ფინანსური ინსტრუმენტები: წარდგენა’’) გამოცხადებულია საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ, საწარმომ ეს დივიდენდები ვალდებულების სახით არ უნდა აღიაროს საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს.

13. საანგარიშგებო პერიოდის ბოლოს არ ხდება იმ დივიდენდების ვალდებულების სახით ასახვა, რომლებიც გამოცხადებულია (ე.ი. მოხდა დივიდენდების სანქციონირება სათანადოდ და სა-წარმოს აღარ შეუძლია ამ გადაწყვეტილებაზე გავლენის მოხდენა) საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ, მაგრამ ფინანსური ანგარიშგების გამოცემის ნებართვის თარიღამდე, რადგან ისინი არ აკმაყოფილებს ბასს 37-ით განსაზღვრულ მიმდინარე მოვალეობების კრიტერიუმებს. ასეთი დივიდენდების ასახვა უნდა მოხდეს განმარტებით შენიშვნებში ბასს 1-ის  `ფინანსური ანგა-რიშგების წარდგენა  შესაბამისად.


ბასს 10

ფუნქციონირებადობა


14. საწარმომ ფინანსური ანგარიშგება არ უნდა მოამზადოს ფუნქციონირებადობის საფუძველზე, თუ ხელმძღვანელობა განსაზღვრავს, რომ საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ განზრახულია საწარმოს ლიკვიდაცია ან საქმიანობის შეწყვეტა, ან არ არსებობს ასეთი ქმედების რეალური ალტერნატივა.

15. საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ საქმიანობის შედეგებისა და ფინანსური მდგომარეობის გა-უარესება შესაძლოა მიუთითებდეს იმის აუცილელობაზე, რომ საწარმომ განიხილოს, ისევ შესაფერისია თუ არა ფუნქციონირებადობის დაშვება. თუ ფუნქციონირებადობის დაშვება უკვე აღარ არის შესაფერისი, მისი ეფექტი იმდენად განვრცობადია, რომ მოცემული სტანდარტი ით-ხოვს ბუღალტრული აღრიცხვის საფუძველში არსებით ცვლილებას და არა ბუღალტრული აღ-რიცხვის თავდაპირველი საფუძვლით აღიარებული თანხების კორექტირებას.

16. ბასს 1  ,,ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა  მოითხოვს გარკვეულ განმარტებით შენიშ-ვნას, თუ:

ა) ფინანსური ანგარიშგება მომზადებული არ არის ფუნქციონირებადობის საფუძველზე; ან

ბ) ხელმძღვანელობისათვის ცნობილია არსებითი განუსაზღვრელობები, რომლებიც ეხება მოვლენებს ან პირობებს, რომლებმაც შეიძლება მნიშვნელოვანი ეჭვი გამოიწვიოს სა-წარმოს უნარზე, გააგრძელოს საქმიანობა, როგორც ფუნქციონირებადმა საწარმომ. საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ შესაძლოა წარმოიშვას ისეთი მოვლენები ან პირობე-ბი, რომლებიც საჭიროებს განმარტებას ფინანსურ ანგარიშგებაში.

განმარტებითი შენიშვნები


გამოცემის ნებართვის თარიღი

17. საწარმომ განმარტებით შენიშვნებში უნდა მიუთითოს თარიღი, როდესაც ფინანსური ანგა-რიშგება ნებადართული იყო გამოსაცემად და ნებართვის გამცემის ვინაობა. თუ საწარმოს მესაკუთრეებს ან სხვებს აქვთ უფლებამოსილება, ფინანსურ ანგარიშგებაში შეიტანონ დამა-ტებები და ცვლილებები მისი გამოცემის შემდეგ, საწარმომ უნდა გაამჟღავნოს ეს ფაქტი.

18. მომხმარებლებისათვის მნიშვნელოვანია იცოდნენ, როდის იყო ფინანსური ანგარიშგება ნება-დართული გამოსაცემად, რადგან ფინანსური ანგარიშგება არ ასახავს აღნიშნული თარიღის შემდეგ მომხდარ მოვლენებს.

განმარტებითი შენიშვნის განახლება საანგარიშგებო პერიოდისათვის არსებულ მდგომარეობასთან დაკავშირებით

19. თუ საწარმო საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ ინფორმაციას იღებს საანგარიშგებო პერიოდისათვის არსებული მდგომარეობის შესახებ, მან ახალი ინფორმაციის საფუძველზე უნ-და განაახლოს განმარტებითი შენიშვნა, რომელიც ამ პირობებს ეხება.

20. ზოგიერთ შემთხვევაში, საწარმოს ესაჭიროება ფინანსურ ანგარიშგებაში განმარტებითი შე-ნიშვნის განახლება საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ მიღებული ინფორმაციის ასასახად, იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც ინფორმაცია არ მოქმედებს თანხებზე, რომელსაც საწარმო აღია-რებს ფინანსურ ანგარიშგებაში. განმარტებითი შენიშვნის განახლების ერთ-ერთი მაგალითია, როდესაც საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ ხელმისაწვდომი ხდება მტკიცებულება პირობითი ვალდებულების შესახებ, რომელიც არსებობდა საანგარიშგებო პერიოდისათვის. ამასთან, ბასს 37-ის  ,,ანარიცხები, პირობითი ვალდებულებები და პირობითი აქტივები  შესაბამი-სად, ანარიცხის დაუყოვნებლივ აღიარების საკითხის განხილვისას, საწარმო აახლებს განმარ-ტებით შენიშვნებს პირობითი ვალდებულების შესახებ, ამ მტკიცებულების გათვალისწინებით.

საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი არამაკორექტირებელი მოვლენები

21. თუ საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი არამაკორექტირებელი მოვლენები იმდენად არსე-ბითი იქნებოდა, რომ ზეგავლენას მოახდენდა ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლების მი-ერ სათანადო შეფასებების გაკეთებისა და გადაწყვეტილებების მიღების შესაძლებლობაზე,
 

ბასს 10


საწარმომ საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი არამაკორექტირებელი მოვლენების თითოეუ-ლი მნიშვნელოვანი კატეგორიისათვის უნდა გაამჟღავნოს შემდეგი ინფორმაცია:

ა) მოვლენის ხასიათი; და

ბ) მისი ფინანსური ეფექტის წინასწარი შეფასება, ან განცხადება, რომ ასეთი წინასწარი შე-ფასების გაკეთება შეუძლებელია.

22. ქვემოთ მოყვანილია საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგი არამაკორექტირებელი მოვლენების მაგალითები, რომლებიც, როგორც წესი, განმარტებით შენიშვნებში აისახება:

ა) უმთავრეს საწარმოთა გაერთიანებები საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ (ასეთ შემთხვე-ვებში ფასს 3 `საწარმოთა გაერთიანება  მოითხოვს სპეციფიკურ განმარტებით შენიშ-ვნას) ან უმთავრესი შვილობილი საწარმოს გასვლა;

ბ) ოპერაციების შეწყვეტის გეგმის გამოცხადება;

გ) აქტივების უმთავრესი შეძენები, აქტივების ,,გასაყიდად გამიზნულ აქტივებად” კლასიფიკა-ცია ფასს 5-ის  ,,გასაყიდად გამიზნული გრძელვადიანი აქტივები და შეწყვეტილი ოპერა-ციები  შესაბამისად, აქტივების სხვა გაყიდვები ან სახელმწიფოს მიერ უმთავრესი აქტი-ვების ექსპროპრიაცია;

დ) საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ ძირითადი საწარმოო მოწყობილობების ხანძრის მიერ განადგურება;

ე) უმთავრესი რესტრუქტურიზაციის გამოცხადება ან დაწყება (იხ. ბასს 37  `ანარიცხები, პი-რობითი ვალდებულებები და პირობითი აქტივები);

ვ) უმთავრესი გარიგებები ჩვეულებრივ აქციებსა და პოტენციურ ჩვეულებრივ აქციებზე საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ (ბასს 33  `შემოსავლი აქციაზე საწარმოს ავალდებუ-ლებს, გაამჟღავნოს ამგვარი გარიგებების აღწერა, თუ ეს გარიგებები არ ითვალისწინებს კაპიტალიზაციას, ან აქციების უფასო (ბონუსურ) ემისიას და აქციების დანაწევრებას ან დანაწევრების ანულირებას.);

ზ) უჩვეულოდ დიდი ცვლილებები აქტივის ფასებში ან სავალუტო კურსებში საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ;

თ) საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ საგადასახადო განაკვეთებში ან საგადასახადო კანონ-მდებლობაში ძალაში შესული ან გამოცხადებული ცვლილებები, რომლებსაც მნიშვნელო-ვანი ეფექტი აქვს მიმდინარე და გადავადებულ საგადასახადო აქტივებსა და ვალდებულე-ბებზე (იხ. ბასს 12  `მოგებიდან გადასახადები);

ი) მნიშვნელოვანი ვალდებულებების ან პირობითი ვალდებულებების აღება, მაგალითად, მნიშვნელოვანი გარანტიების გამოშვება; და

კ) მხოლოდ საანგარიშგებო პერიოდის შემდეგ მომხდარი მოვლენებიდან წარმოშობილი მნიშვნელოვანი სასამართლო დავის დაწყება.

სტანდარტის ძალაში შესვლის თარიღი


23. წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება წლიური პერიოდებისათვის, რომელიც იწყება 2005 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ. მისაღებია სტანდარტის ვადაზე ადრე გამოყენებაც. თუ საწარ-მო ამ სტანდარტს 2005 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდებისთვის გამოიყენებს, მან ამის შესახებ უნდა აღნიშნოს ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში.

23ა. 2011 წლის მაისში გამოცემულმა ფასს 13-მა  `რეალური ღირებულების შეფასება  გამოიწვია მე-11 პუნქტის შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილება უნდა გამოიყენოს იმ საანგარიშგებო პერიოდში, როდესაც გამოიყენებს ფასს 13-ს.

ბასს 10-ის (გადასინჯული 1999 წელს) გაუქმება


24. ეს სტანდარტი ცვლის ბასს 10-ს  `ბალანსის შედგენის თარიღის შემდეგი მოვლენები (გადა-სინჯული 1999 წელს).

ბასს 10