ias 08 ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 8

ias08.pdf
View Download
ბასს 8


ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 8

სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები



2001 წლის აპრილში ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭომ (ბასსს) აღიარა ბასს 8  `საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა მოგება ან ზარალი, არსებითი შეცდომები და ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში , რომლის თავდაპირველი ვერსია 1993 წლის დეკემბერში გამოსცა ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების კომიტეტმა (ბასსკ). მან შეცვალა ბასს 8  `უჩვეულო და წინა პერიოდის მუხლები და სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებები (გამოცემული 1978 წლის თებერვალში).

2003 წლის დეკემბერში ბასსს-მა გამოსცა გადასინჯული ბასს 8 ახალი სათაურით  `სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები. გადასინჯული ბასს 8 ბასსს-მა გამოსცა საწყისი ტექნიკური პროექტების ფარგლებში. შესწორებულ ბასს 8-ში გაერთიანდა ასევე მითითებები, რომლებიც ასახული იყო ორ შესაბამის ინტერპრეტაციაშიL(იმკ-2  `უცვლელობა  სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაცია და იმკ-18 `უცვლელობა  ალტერნატიული მეთოდები.

სხვა ფასს-ებმა მცირე შესაბამისი ცვლილებები გამოიწვია ბასს 8-ში. ამ ფასს-ებს განეკუთვნება ფასს 9  `ფინანსური ინსტრუმენტები (გამოცემული 2009 წლის ნოემბერსა და 2010 წლის ოქტომ-ბერში), ფასს 13  `რეალური ღირებულების შეფასება (გამოცემული 2011 წლის მაისში) და ფასს 9  `ფინანსური ინსტრუმენტები (ჰეჯირების აღრიცხვა და ფასს 9-ში, ფასს 7-სა და ბასს 39-ში შესატანი ცვლილებები) (გამოცემული 2013 წლის ნოემბერში).


 
ბასს 8


 
შინაარსი შესავალი
ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 8 სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები

მიზანი

მოქმედების სფერო

განმარტებები

სააღრიცხვო პოლიტიკა

სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევა და გამოყენება

სააღრიცხვო პოლიტიკის უცვლელობა

ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში

სააღრიცხვო პოლიტიკაში ცვლილების შეტანა რეტროსპექტულად გამოყენება
შეზღუდვები რეტროსპექტულად გამოყენებაზე განმარტებითი შენიშვნები
ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში განმარტებითი შენიშვნები
შეცდომები

შეზღუდვები რეტროსპექტულად გადაანგარიშებაზე

წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომების განმარტებით შენიშვნებში ასახვა

შეუძლებლობა რეტროსპექტულ გამოყენებასა და რეტროსპექტულად გადაანგარიშებასთან მიმართებით
სტანდარტის ძალაში შესვლის თარიღი

სხვა ოფიციალური დოკუმენტების გაუქმება

დანართი
შესწორებები სხვა ოფიციალურ დოკუმენტებში

2003 წლის დეკემბერში გამოცემული ბასს 8-ის დამტკიცება საბჭოს მიერ

დასკვნის საფუძველი

მითითებები დანერგვაზე
 

პუნქტები

შ1-შ18


 
ბასს 8


ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 8  ,,სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებე-ბი სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები’’ (ბასს 8)  ჩამოყალიბებულია 1-56 პუნქტებსა და დანართში. ყველა პუნქტს თანაბარი ძალა აქვს, მაგრამ რჩება სტანდარტის ბასსკ-ის ფორმატში, რომელიც მიღებულ იქნა ბასსს-ს მიერ. ბასს 8 აღქმულ უნდა იქნეს მისი მიზნის, დასკვნის საფუძ-ვლის, ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტების წინასიტყვაობისა და ფინანსური ანგარიშგების კონცეპტუალური საფუძვლების კონტექსტში.



შესავალი


შ1. ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 8  `სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლი-ლებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები (ბასს 8) ცვლის ბასს 8-ს  `საანგარიშგე-ბო პერიოდის წმინდა მოგება ან ზარალი, არსებითი შეცდომები და ცვლილებები სააღრიც-ხვო პოლიტიკაში” (გადასინჯული 1993 წელს). იგი გამოიყენება წლიური პერიოდებისათვის, რომლებიც იწყება 2005 წლის 1 იანვარს ან მის შემდგომ. სასურველია უფრო ადრე გამოყე-ნებაც. წინამდებარე სტანდარტი ასევე ცვლის შემდეგ ინტერპრეტაციებს:

იმკ-2 `უცვლელობა – სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტა-ლიზაცია.

იმკ-18 `უცვლელობა – ალტერნატიული მეთოდები.


ბასს 8-ის გადასინჯვის მიზეზები

შ2. ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების საბჭომ წინამდებარე ბასს 8 გადასინჯა `ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების გაუმჯობესების” პროექტის ფარგლებში. ეს პროექტი განხორციელდა იმ კითხვებისა და კრიტიკული შე-ნიშვნების გათვალისწინებით, რომელიც გამოითქმებოდა სტანდარტების მიმართ ფასიანი ქაღალდების მარეგულირებელი ორგანოების, პროფესიონალი ბუღალტრებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების მიერ. პროექტის მიზნები ითვალისწინებდა სტანდარტებში არსებული ალტერნატიული ინტერპრეტაციების, გამეორებებისა და წინააღმდეგობების შემცირებას ან სრულიად აღმოფხვრას, ასევე თანხვედრის საკითხების განხილვასა და სხვა ასპექტების გაუმჯობესებას.

შ3. ბასს 8-თან მიმართებით საბჭოს მთავარი ამოცანები იყო:

ა) გამოერიცხა ნებადართული ალტერნატიული მეთოდის გამოყენება, რომელიც ეხებოდა სააღრიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობითი შეცვლის რეტროსპექტულ გამოყენებასა და წინა პერიოდის შეცდომების შესწორების მიზნით მონაცემთა რექტროსპექტულ გადაანგარიშებას;

ბ) სტანდარტიდან ამოეღო არსებითი შეცდომების ცნება;

გ) მკაფიოდ განესაზღვრა მითითებების იერარქია, რომლითაც საწარმოს ხელმძღვანელო-ბამ უნდა იხელმძღვანელოს სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისას მაშინ, როდესაც არ არსებობს ამ საკითხზე სპეციალური სტანდარტები და ინტერპრეტაციები;

დ) განესაზღვრა არსებითი ინფორმაციის გამოტოვებისა და უზუსტობების ცნება და აღეწე-რა, როგორ გამოიყენება არსებითობის პრინციპი სააღრიცხვო პოლიტიკის განხორციე-ლებისა და შეცდომების შესწორების დროს;

ე) გაეთვალისწინებინა იმკ-2-ში  `უცვლელობა – სესხით სარგებლობასთან დაკავშირე-ბული დანახარჯების კაპიტალიზაცია’’ და იმკ-18-ში  `უცვლელობა – ალტერნატიული მეთოდები“  მიღწეული კონსენსუსი.

შ4. საბჭოს არ გადაუსინჯია ბასს 8-ით გათვალისწინებული სხვა მოთხოვნები.


ცვლილებები წინა მოთხოვნებში

შ5. ქვემოთ აღწერილია ძირითადი ცვლილებები ბასს 8-ის წინა ვერსიასთან შედარებით.




სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევა

შ6. ბასს 1-ის  `ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა”  მოთხოვნები სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და გამოყენების შესახებ გადმოტანილ იქნა წინამდებარე სტანდარტში. ამ სტან-დარტში განახლებულია მითითებების იერარქია, რომლითაც უნდა იხელმძღვანელოს საწარ-მოს ხელმძღვანელობამ სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისას, შესაბამისი სტანდარტისა და ინტერპრეტაციის არარსებობის შემთხვევაში.

არსებითობა

შ7. სტანდარტში განმარტებულია არსებითი ინფორმაციის გამოტოვება და არსებითი უზუსტობე-ბი. სტანდარტი განსაზღვრავს, რომ:

ა) ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებით (ფასს) გათვალისწინებული სააღრიცხვო პოლიტიკა არ უნდა იქნეს გამოყენებული მაშინ, როდესაც მათი გამოყენე-ბის შედეგი არ იქნება არსებითი. ეს ავსებს ბასს 1-ში მოყვანილ განცხადებას იმის შესა-ხებ, რომ საჭირო არ არის ფასს-ით გათვალისწინებული განმარტებების წარდგენა, თუ ინფორმაცია არაარსებითია;
ბ) ფინანსური ანგარიშგება არ შეესაბამება ფასს-ს, თუ იგი შეიცავს არსებით შეცდომებს;
გ) წინა პერიოდის არსებითი შეცდომები რესტროსპექტულად უნდა შესწორდეს ფინანსური ანგარიშგების პირველ კომპლექტში, რომელიც გამოსაცემად დამტკიცდა შეცდომების აღმოჩენის შემდეგ.

სააღრიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობითი შეცვლა და წინა პერიოდის შეცდომების გასწორება

შ8. წინამდებარე სტანდარტით მოითხოვება სააღრიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობითი ცვლილე-ბების რეტროსპექტული გამოყენება და ინფორმაციის რეტროსპექტული ხელახალი ფორმუ-ლირება, წინა პერიოდის შეცდომების გასწორების მიზნით. ეს სტანდარტი აუქმებს ბასს 8-ის წინა ვერსიით გათვალისწინებულ ნებადართულ ალტერნატიულ მეთოდს:

ა) სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლის შედეგად წარმოქმნილი კორექტირების თანხის ან წი-ნა პერიოდის შეცდომის გასწორების თანხის ჩართვა მიმდინარე პერიოდის მოგებაში ან ზარალში; და
ბ) შესადარისი ინფორმაციის უცვლელად წარმოდგენა წინა პერიოდების ფინანსური ანგა-რიშგებებიდან.

შ9. ნებადართული ალტერნატიული მეთოდის გაუქმების შედეგად წინა პერიოდის შესადარისი ინფორმაცია წარმოდგენილი იქნება ისე, თითქოს ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკა ყოველ-თვის გამოიყენებოდა და წინა პერიოდში ადგილი არ ჰქონია შეცდომებს.

შეუძლებელი

შ10. სტანდარტში დატოვებულია „შეუძლებელის“ კრიტერიუმი შესადარისი ინფორმაციის შეც-ვლის მოთხოვნისაგან განთავისუფლების შემთხვევაში, როდესაც სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებები რეტროსპექტულად გამოიყენება და ხდება წინა პერიოდის შეცდო-მების გასწორება. წინამდებარე სტანდარტი შეიცავს განმარტებას „შეუძლებელი“ და მითი-თებას მისი ინტერპრეტირებისათვის.

შ11. სტანდარტში ასევე აღნიშნულია, რომ როდესაც მიმდინარე პერიოდის დასაწყისში შეუძლე-ბელია კუმულაციური შედეგის განსაზღვრა:

ა) ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებისა, ყველა წინა პერიოდის მიმართ; ან ბ) შეცდომის წინა პერიოდებში გავრცელება,



საწარმო შესადარის ინფორმაციას ცვლის იმგვარად, თითქოს ახალი სააღრიცხვო პოლიტი-კა გამოიყენებოდა ან შეცდომა გასწორდა პერსპექტიულად, პრაქტიკულად შესაძლებელი ყველაზე ადრეული თარიღიდან.

არსებითი შეცდომები

შ12. წინამდებარე სტანდარტში გაუქმებულია არსებითი შეცდომის ცნება და, ამდენად, განსხვავე-ბაც არსებით შეცდომებსა და სხვა მნიშვნელოვან შეცდომებს შორის. სტანდარტში განმარ-ტებულია წინა პერიოდის შეცდომები.

განმარტებითი შენიშვნები

შ13. წინამდებარე სტანდარტით მოითხოვება და არა მხოლოდ რეკომენდებულია, სააღრიცხვო პოლიტიკაში მოსალოდნელი გარდაუვალი ცვლილების შესახებ განმარტების მიცემა შენიშ-ვნებში, როდესაც საწარმომ უნდა გამოიყენოს ახალი სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია, რომე-ლიც გამოქვეყნებულია, მაგრამ ძალაში არ შესულა. ამასთან, სტანდარტით მოითხოვება ცნობილი ან გონივრულად შეფასებადი ინფორმაციის ასახვა, რომელიც დაკავშირებულია საწარმოს ფინანსურ ანგარიშგებაზე ახალი სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის გამოყენების შესაძლო გავლენის შეფასებასთან, მათი გამოყენების საწყის პერიოდში.

შ14. წინამდებარე სტანდარტით უფრო დეტალური განმარტებების წარდგენა მოითხოვება სააღ-რიცხვო პოლიტიკის ცვლილების ან წინა პერიოდის შეცდომების გასწორების შედეგად მიღე-ბული კორექტირების თანხების შესახებ. სტანდარტით ასევე მოითხოვება ინფორმაციის გან-მარტება ფინანსური ანგარიშგების ყოველი მუხლისათვის, რომელიც შეიცვალა, ხოლო თუ ბასს 33  `შემოსავალი აქციაზე”  მოცემულ საწარმოზე ვრცელდება - ერთ აქციაზე საბაზი-სო და გაზავებული შემოსავლის შესახებაც.

სხვა ცვლილებები

შ15. საანგარიშგებო პერიოდის მოგებისა და ზარალის წარდგენის შესახებ მოთხოვნები გადატა-ნილ იქნა ბასს 1-ში.

შ16. წინამდებარე სტანდარტი შეიცავს იმკ 18-ით `უცვლელობა – ალტერნატიული მეთოდები“ გათვალისწინებულ კონსენსუსს, კერძოდ:
ა) საწარმო შეარჩევს და უცვლელად გამოიყენებს სააღრიცხვო პოლიტიკას ანალოგიური ოპერაციებისათვის, სხვა მოვლენებისა და პირობებისათვის, იმ შემთხვევის გარდა, რო-დესაც შესაბამისი სტანდარტით ან ინტერპრეტაციით კონკრეტულად მოითხოვება ან ნე-ბადართულია მუხლების კატეგორიებად დაყოფა, რომელთათვისაც შესაძლოა მართებუ-ლი იყოს განსხვავებული პოლიტიკა; და
ბ) თუ სტანდარტით ან ინტერპრეტაციით მოითხოვება ან ნებადართულია კატეგორიებად ამგვარი დაყოფა, თითოეული კატეგორიისათვის შეირჩევა და უცვლელად გამოიყენება შესაბამისი სააღრიცხვო პოლიტიკა.

შ16. იმკ 18-ით გათვალისწინებული კონსენსუსი შეიცავდა იმკ-2-ის  `უცვლელობა – სესხით სარ-გებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტალიზაცია” - კონსენსუსსაც და მოითხო-ვება, რომ როდესაც საწარმო შეარჩევს სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული დანა-ხარჯების კაპიტალიზაციის პოლიტიკას, მან აღნიშნული პოლიტიკა უნდა გამოიყენოს ყველა შესაფერისი აქტივის მიმართ.

შ17. წინამდებარე სტანდარტი შეიცავს სააღრიცხვო შეფასების ცვლილების შესახებ განმარტებას.

შ18. წინამდებარე სტანდარტი ითვალისწინებს გამონაკლისებს (განთავისუფლებას), რომელიც შე-ეხება სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილებების პერსპექტიულად ასახვას მოგებაში ან ზა-რალში. მასში აღნიშნულია, რომ თუ სააღრიცხვო შეფასების ცვლილება განაპირობებს აქტი-ვების ან ვალდებულებების შეცვლას ან დაკავშირებულია საკუთარი კაპიტალის მუხლთან, მისი აღიარება ხდება შესაბამისი აქტივის, ვალდებულების ან საკუთარი კაპიტალის მუხლის საბალანსო ღირებულების კორექტირებით იმ პერიოდში, როდესაც ცვლილება მოხდა.




ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 8

სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები


მიზანი

1. წინამდებარე სტანდარტი განსაზღვრავს სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და მისი შეცვლის კრიტერიუმებს. ამასთანავე, განიხილავს იმ კრიტერიუმებსაც, რომლებიც გამოყენებულ უნდა იქნეს სააღრიცხვო მიდგომებისა და განმარტებითი შენიშვნების შერჩევისას სააღრიცხვო პო-ლიტიკისა და საღრიცხვო შეფასებების ცვლილებისა და შეცდომების გასწორების დროს. სტან-დარტი მიზნად ისახავს საწარმოს ფინანსური ანგარიშგების შესაბამისობის, საიმედოობისა და შესადარისობის გაუმჯობესებას.

2. სააღრიცხვო პოლიტიკის განმარტებითი შენიშვნების მოთხოვნები, გარდა იმისა, რომელიც ეხება სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებებს, ასახულია ბასს 1-ში  ,,ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა’’.

მოქმედების სფერო

3. წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება საწარმოს სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევისა და გა-მოყენებისთვის, სააღრიცხვო პოლიტიკისა და სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილებების ასახვისა და წინა პერიოდის შეცდომების გასწორებისათვის.
4. წინა პერიოდის შეცდომების გასწორებისა და სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლით გამოწვეუ-ლი რეტროსპექტული კორექტირებების საგადასახადო ეფექტები აღირიცხება და განმარტებით შენიშვნებში აისახება ბასს 12-ის  ,,მოგებიდან გადასახადები”  შესაბამისად.

განმარტებები

5. წინამდებარე სტანდარტში ტერმინები გამოყენებულია შემდეგი მნიშვნელობით:
სააღრიცხვო პოლიტიკა არის გარკვეული პრინციპების, საფუძვლების, დაშვებების, წესებისა და პრაქტიკული მეთოდების ერთობლიობა, რომლებიც გამოიყენება საწარმოს ფინანსური ან-გა- რიშგების მომზადებისა და წარდგენის დროს.
სააღრიცხვო შეფასების ცვლილება ეს არის აქტივის ან ვალდებულების საბალანსო ღირებუ-ლებაში შესწორება, ან აქტივის პერიოდული გამოყენების თანხა, რომელიც გამომდინარეობს მისი მიმდინარე სტატუსიდან, ან აქტივებთან და ვალდებულებებთან დაკავშირებული მომავა-ლი ეკონომიკური სარგებლის ან ვალდებულების შეფასებიდან. სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილებები, რომლებიც გამოწვეულია ახალი ინფორმაციით ან ახალი მოვლენებით, შესაბა-მისად, არ წარმოადგენს შეცდომების გასწორებას.
ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტები (ფასს) ეს არის სტანდარტები და ინერპრეტაციები, რომლებიც მიღებულია ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარ-ტების საბჭოს მიერ (ბასსს). ის მოიცავს:

ა) ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტებს;

ბ) ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტებს;

გ) ფინანსური ანგარიშგების ინტერპრეტაციის საერთაშორისო კომიტეტის ან ყოფილი ინ-ტერპრეტაციების მუდმივმოქმედი კომიტეტის (იმკ) მიერ გამოცემულ ინტერპრეტაციებს.
არსებითი აღრიცხვის ელემენტების გამოტოვება ან დაშვებული უზუსტობა არსებითია, თუ ისინი ინდივიდუალურად ან ერთობლიობაში გავლენას ახდენენ ფინანსურ ანგარიშგებაზე დაყრდნობით მომხმარებლების მიერ მიღებულ ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებზე. არსე-ბითობა დამოკიდებულია აღრიცხვის ელემენტების გამოტოვების ან უზუსტობის სიდიდესა და



ბუნებაზე გარემო პირობების გათვალისწინებით. არსებითობის განმსაზღვრელი ფაქტორი შე-იძლება იყოს ელემენტის სიდიდე და ბუნება, ან ორივე ერთად.
წინა პერიოდის შეცდომები არის საწარმოს ფინანსურ ანგარიშგებაში დაშვებული უზუსტობა ან ელემენტების გამოტოვება, წარმოქმნილი ერთი ან რამდენიმე პერიოდის წინ იმის გამო, რომ ვერ იქნა ან არასწორად იქნა გამოყენებული საიმედო ინფორმაცია, რომელიც:
ა) ხელმისაწვდომი იყო, როცა შესაბამისი პერიოდის ფინანსური ანგარიშგება ნებადართუ-ლი იყო საჯარო გამოქვეყნებისათვის; და
ბ) მართლზომიერად მოსალოდნელი იყო, რომ მოძიებული და გათვალისწინებული იქნებო-და ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის დროს.
ეს შეცდომები მოიცავს მათემატიკური შეცდომების შედეგებს, სააღრიცხვო პოლიტიკის გამო-ყენებაში დაშვებულ შეცდომებს, ფაქტების უყურადღებოდ დატოვების ან არასწორი ინტერ-პრეტაციის შემთხვევებსა და თაღლითობის შემთხვევებს.
რეტროსპექტულად გამოყენება არის ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის იმდაგვარი გამოყენება ოპერაციების, სხვა მოვლენებისა და პირობების მიმართ, თითქოს ეს პოლიტიკა ყოველთვის გამოიყენებოდა.
რეტროსპექტულად გადაანგარიშება არის ფინანსური ანგარიშგების ელემენტების თანხების აღიარების, შეფასებისა და განმარტებების გასწორება იმგვარად, თითქოს წინა პერიოდში შეცდომა არასოდეს დაშვებულა.
შეუძლებელია  სტანდარტის მოთხოვნის გამოყენება შეუძლებელია, თუ საწარმო ვერ გამოი-ყენებს მას ყველა მართლზომიერი მცდელობის შემდეგ. შეუძლებელია კონკრეტული წინა პე-რიოდისათვის სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილების გამოყენება რეტროს-პექტულად, ან შეცდომის გასასწორებლად რეტროსპექტული გადაანგარიშება, თუ:

ა) რეტროსპექტული გამოყენების ან რეტროსპექტულად გადაანგარიშების ეფექტები დადგე-ნას არ ექვემდებარება;

ბ) რეტროსპექტულად გამოყენება ან რეტროსპექტულად გადაანგარიშება ითხოვს დაშვების გაკეთებას იმის შესახებ, თუ როგორი იყო მოცემულ პერიოდში ხელმძღვანელობის გან-ზრახვა; ან
გ) რეტროსპექტულად გამოყენება ან რეტროსპექტულად გადაანგარიშება ითხოვს თანხების მნიშვნელოვან შეფასებებს და შეუძლებელია სხვა ინფორმაციიდან ობიექტურად განვას-ხვაოთ ამ შეფასებების შესახებ ინფორმაცია, რომელიც:

(ი) უზრუნველყოფს გარემოებათა შესახებ მტკიცებულებებს, რომლებიც არსებობდა იმ თარიღისათვის (თარიღებისათვის), როცა ეს თანხები იყო აღიარებული, შეფასებული და განმარტებით შენიშვნებში ასახული;

(იი) ხელმისაწვდომი იქნებოდა, როცა მოცემული პერიოდის ფინანსური ანგარიშგება ნე-ბადართული იყო საჯარო გამოქვეყნებისათვის.
სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებების პერსპექტიულად გამოყენება და სააღრიცხვო შეფასე-ბაში შეტანილი ცვლილებების ეფექტის აღიარება, შესაბამისად, წარმოადგენს:

ა) ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებას ოპერაციების, სხვა მოვლენებისა და პირო-ბების მიმართ იმ თარიღის შემდეგ, როცა სააღრიცხვო პოლიტიკა შეიცვალა; და
ბ) სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილების ეფექტის აღიარებას მიმდინარე და იმ მომავალ პე-რიოდებში, რომლებიც ამ ცვლილების გავლენას განიცდიან.

6. იმის შეფასება, შეიძლება თუ არა, რომ გამოტოვებამ ან უზუსტობამ გავლენა მოახდინოს ინ-ფორმაციის მომხმარებლების ეკონომიკურ გადაწყვეტილებებზე, ანუ იყოს არსებითი, მოით-ხოვს ამ ინფორმაციის მომხმარებლების მახასიათებლების გათვალისწინებას. ფინანსური ან-გარიშგების მომზადების და წარდგენის სტრუქტურული საფუძვლების 25-ე პუნქტში აღნიშნუ-ლია: `იგულისხმება, რომ ფინანსური ანგარიშგების ინფორმაციის მომხმარებლებს აქვთ ბიზ-ნესის, ეკონომიკური საქმიანობისა და ბუღალტრული აღრიცხვის შესაბამისი ცოდნა და ინ-




ფორმაციის გულდასმით შესწავლის სურვილი”. ამგვარად, შეფასებამ აუცილებლად უნდა გა-ითვალისწინოს, თუ როგორი ზემოქმედებაა მოსალოდნელი ამ მახასიათებლების მქონე მომ-ხმარებლების ეკონომიკური გადაწყვეტილებების მიღებაზე.

სააღრიცხვო პოლიტიკა

სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევა და გამოყენება

7. როცა სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია კონკრეტულდა ეხება რომელიმე ოპერაციას, სხვა მოვ-ლენას ან გარემოებას, სააღრიცხვო პოლიტიკა, რომელიც ამ შემთხვევაში გამოიყენება, უნდა განისაზღვროს ამ სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის გამოყენებით და ბასსს-ის მიერ მოცემული სტანდარტის ან ინტერპრეტაციისათვის გამოცემული შესაბამისი დანერგვის მითითებების გათვალისწინებით.
8. ფასს-ში ჩამოყალიბებულია სააღრიცხვო პოლიტიკა, რომელიც ბასსს-მა გადაწყვიტა და შედე-გი ასახვას პოულობს ფინანსურ ანგარიშგებაში, რომელიც შეიცავს შესაბამის და საიმედო ინ-ფორმაციას ოპერაციების, სხვა მოვლენების ან პირობების შესახებ, რომლისთვისაც იგი გამო-იყენება. ეს პოლიტიკა არ უნდა გამოიყენებოდეს მაშინ, როცა მისი გამოყენების შედეგი არა-არსებითია. ამავე დროს, მიზანშეწონილი არ არის განხორციელდეს ან შეუცვლელად დარჩეს ფასს-დან არაარსებითი გადახვევები, საწარმოს ფინანსური მდგომარეობის, მისი საქმიანობის შედეგების ან ფულადი ნაკადების წარდგენისას.

9. სტანდარტის ან ინტერპრეტაციისათვის ბასსს-ის მიერ გამოცემული დანერგვის მითითებები არ წარმოადგენს შესაბამისი სტანდარტის ნაწილს და, შესაბამისად, არ შეიცავს მოთხოვნებს ფინანსური ანგარიშგებისათვის.
10. იმ შემთხვევაში, თუ არ არსებობს სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია, რომელიც სპეციალურად მოცემული ოპერაციის, სხვა მოვლენის ან გარემოებისათვის გამოიყენება, ხელმძღვანელობამ უნდა იმსჯელოს სააღრიცხვო პოლიტიკის შემუშავებისა და გამოყენებისას, რომლის საფუძ-ველზე მიიღება ინფორმაცია, რომელიც:

ა) შეესაბამება მომხმარებლების ეკონომიკური გადაწყვეტილებების საჭიროებას; და

ბ) საიმედოა იმ თვალსაზრისით, რომ ფინანსური ანგარიშგება:

(ი) სამართლიანად ასახავს საწარმოს ფინანსურ მდგომარეობას, საქმიანობის შედე-გებსა და ფულადი სახსრების მოძრაობას;

(იი) გამოხატავს ოპერაციების, სხვა მოვლენების ან პირობების ეკონომიკურ შინაარსს და არა ფორმას;

(იიი) ნეიტრალურია, ე.ი. თავისუფალია სუბიექტური დამოკიდებულებისაგან;

(ივ) არის წინდახედული; და

(ვ) არის დასრულებული ყველა არსებით ასპექტში.

11. მე-10 პუნქტში აღნიშნული მსჯელობის დროს ხელმძღვანელობამ უნდა მიმართოს და გაითვა-ლისწინოს შემდეგი წყაროების გამოყენების შესაძლებლობა იერარქიულად:
ა) სტანდარტებისა და ინტერპრეტაციების მოთხოვნები და მითითებები, რომლებიც დაკავში-რებულია მსგავს და მონათესავე საკითხებთან; და
ბ) სტრუქტურულ საფუძვლებში მოცემული აქტივების, ვალდებულებების, შემოსავლებისა და ხარჯების განმარტებები, მათი აღიარების კრიტერიუმები და შეფასების კონცეფ-ციები.
12. მე-10 პუნქტში აღწერილი მსჯელობის დროს ხელმძღვანელობას ასევე შეუძლია მხედველობა-ში მიიღოს უკანასკნელი ოფიციალური დოკუმენტები, რომლებიც ეკუთვნის სტანდარტების დამდგენ სხვა ორგანიზაციას, რომელიც იყენებს მსგავს კონცეპტუალურ ბაზას სააღრიცხვო სტანდარტების შექმნისას, ასევე სხვა სააღრიცხვო ლიტერატურა და დარგში მიღებული პრაქ-ტიკა იმდენად, რამდენადაც ისინი არ ეწინააღმდეგება მე-11 პუნქტში ჩამოთვლილ წყაროებს.




სააღრიცხვო პოლიტიკის უცვლელობა

13. საწარმომ უნდა აირჩიოს სააღრიცხვო პოლიტიკა და უცვლელად გამოიყენოს მსგავსი სამე-ურნეო ოპერაციებისათვის, სხვა მოვლენის ან პირობებისათვის, თუ რომელიმე სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია სპეციალურად არ მოითხოვს ან ნებას არ რთავს, მოხდეს ელემენტების კატე-გორიზაცია, რომლებისთვისაც სხვადასხვა პოლიტიკა შეიძლება მისაღები იყოს. თუ სტანდარ-ტი ან ინტერპრეტაცია სპეციალურად მოითხოვს ან ნებას რთავს, მოხდეს ელემენტების ამგვა-რი კატეგორიზაცია, უნდა შეირჩეს შესაბამისი სააღრიცხვო პოლიტიკა და უცვლელად იყოს გამოყენებული თითოეული კატეგორიისათვის.

ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში

14. საწარმოს სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლა მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია, თუ ცვლი-ლება:
ა) მოითხოვება სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის მიერ; ან

ბ) უზრუნველყოფს ფინანსურ ანგარიშგებაში უფრო საიმედო და შესაბამისი ინფორმაციის წარდგენას საწარმოს მიერ განხორციელებული სამეურნეო ოპერაციების, სხვა მოვლენე-ბის ან პირობების გავლენის შესახებ საწარმოს ფინანსურ მდგომარეობაზე, სამეურნეო საქმიანობის შედეგებსა და ფულად ნაკადებზე.
15. ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებს სჭირდებათ საწარმოს სხვადასხვა პერიოდის ფინანსური ანგარიშგების შედარება, რათა განსაზღვრონ ფინანსური მდგომარეობის, სამე-ურნეო შედეგებისა და ფულადი ნაკადების ცვლილებები. მაშასადამე, ერთი და იგივე სააღ-რიცხვო პოლიტიკა უნდა გამოიყენებოდეს ყველა პერიოდში, იმ გამონაკლისის გარდა, როდესაც სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება აკმაყოფილებს მე-14 პუნქტში ჩამოთვლილ რომელიმე კრიტერიუმს.

16. სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებას არ წარმოადგენს:

ა) ახალი ფინანსური პოლიტიკის გამოყენება სამეურნეო ოპერაციებისათვის, სხვა მოვლე-ნის ან პირობებისათვის, რომელთა ეკონომიკური შინაარსი განსხვავებულია მანამდე მომხდარი ანალოგიური მოქმედებისაგან;

ბ) ახალი ფინანსური პოლიტიკის გამოყენება სამეურნეო ოპერაციებისათვის, სხვა მოვლე-ნის ან პირობებისათვის, რომლებიც აქამდე არ მომხდარა, ან არაარსებითი იყო.
17. აქტივების გადაფასების პოლიტიკის თავდაპირველი გამოყენება ბასს 16-ის ,,ძირითადი საშუა-ლებები’’ ან ბასს 38-ის ,,არამატერიალური აქტივები’’  შესაბამისად განიხილება როგორც სა-აღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება, რაც უნდა აღირიცხოს ბასს 16-ისა და ბასს 38-ის შესაბამი-სად და არა ამ სტანდარტის მიხედვით.

18. პუნქტები 19-31 არ მიეკუთვნება ისეთ სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებას, რომელიც მე-17 პუნქტში არის განხილული.

სააღრიცხვო პოლიტიკაში ცვლილებების შეტანა

19. 23-ე პუნქტის შესაბამისად:

ა) საწარმომ სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება, რომელიც გამოწვეულია სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის თავდაპირველი დანერგვით, უნდა აღრიცხოს შესაბამისი სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის გარდამავალი დებულებების შესაბამისად, თუ ასეთი არსებობს; და
ბ) საწარმომ რეტროსპექტულად უნდა გამოიყენოს სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება, რო-მელიც გამოწვეულია სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის თავდაპირველი დანერგვით, რო-დესაც შესაბამისი სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია არ შეიცავს შესაბამის გარდამავალ დე-ბულებებს ან ცვლილება ნებაყოფლობითია.






20. ამ სტანდარტის მიზნებისათვის, სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის ვადაზე ადრე გამოყენების დაწყება არ წარმოადგენს სააღრიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობით ცვლილებას.

21. თუ არ არსებობს სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია, რომელიც სპეციალურად ამა თუ იმ სამეურ-ნეო ოპერაციას, სხვა მოვლენას ან პირობებს ეხება, მაშინ ხელმძღვანელობას, მე-12 პუნქტის შესაბამისად, შეუძლია გამოიყენოს სტანდარტების დამდგენი სხვა ორგანოს უკანასკნელი გა-მოცემები, რომელიც მსგავს კონცეპტუალურ ბაზას იყენებს სააღრიცხვო სტანდარტების შექმი-ნისას. თუ საწარმო ასეთ ოფიციალურ დოკუმენტში ცვლილების შეტანის შემდეგ შეცვლის საა-ღრიცხვო პოლიტიკას, მაშინ ეს ცვლილება უნდა განიხილებოდეს როგორც სააღრიცხვო პო-ლიტიკის ნებაყოფლობითი ცვლილება.
რეტროსპექტულად გამოყენება

22. 23-ე პუნქტის შესაბამისად, როცა სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებები რეტროს-პექტულად გამოიყენება მე-19 პუნქტის ა) და ბ) პუნქტების შესაბამისად, საწარმომ ცვლილება უნდა შეიტანოს საკუთარი კაპიტალის ყველა გავლენას დაქვემდებარებულ კომპონენტში, წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე ადრეულის საწყის ნაშთში და ასევე თითოეული წინა პერიოდის შესაბამის სხვა შესადარის თანხებში იმგვარად, თითქოს მოცემუ-ლი სააღრიცხვო პოლიტიკა ყოველთვის გამოიყენებოდა.
შეზღუდვები რეტროსპექტულად გამოყენებაზე

23. როცა მე-19 პუნქტის, ა) და ბ) ქვეპუნქტები მოითხოვს რეტროსპექტულ გამოყენებას, მაშინ სა-აღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება უნდა გამოიყენებოდეს რეტროსპექტულად, გარდა იმ შემ-თხვევისა, როცა შეუძლებელია კონკრეტულ პერიოდზე მისაკუთვნებელი გავლენის ან ცვლი-ლების კუმულაციური შედეგის განსაზღვრა.

24. როდესაც შეუძლებელია იმის განსაზღვრა, რა გავლენას ახდენს წარდგენილი წინა ერთი ან რამდენიმე პერიოდის შესადარის ინფორმაციაზე კონკრეტულ პერიოდზე მისაკუთვნებელი სა-აღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების შედეგი, მაშინ საწარმომ ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკა უნდა გამოიყენოს აქტივებისა და ვალდებულებების საბალანსო ღირებულებისათვის, წარდგე-ნილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე ადრეულის დასაწყისისათვის, როცა ცვლილების გაკეთება რეტროსპექტულად შესაძლებელია, რაც შეიძლება მიმდინარე პერიოდიც იყოს. ამასთან, შესაბამისი შესწორებები უნდა განხორციელდეს მოცემული პერიოდის საკუთარი კა-პიტალის ყველა გავლენას დაქვემდებარებული კომპონენტის ნაშთში.
25. როდესაც მიმდინარე პერიოდის დასაწყისში შეუძლებელია განისაზღვროს ახალი სააღრიც-ხვო პოლიტიკის გამოყენების აგრეგირებული ეფექტი ყველა წინა პერიოდზე, საწარმომ უნდა შეცვალოს შესადარისი ინფორმაცია წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე ად-რეულიდან მოყოლებული, რომლიდანაც ეს შესაძლებელია.
26. როცა საწარმო ახალ სააღრიცხვო პოლიტიკას რეტროსპექტულად იყენებს, იგი გამოიყე-ნებს ახალ სააღრიცხვო პოლიტიკას შესადარისი ინფორმაციისათვის, წარსულში წარდგე-ნილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე ადრეულისათვის, როცა ეს შესაძლებელია. ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტულად გამოყენება გასული პერიოდისათვის მაშინ არის შეუძლებელი, თუ შეუძლებელია ამ პერიოდის საწყის და საბოლოო ნაშთებზე სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლის კუმულაციური ეფექტის განსაზღვრა. ფინანსურ ანგარიშ-გებაში წარდგენილ პერიოდებამდე არსებულ პერიოდებთან დაკავშირებული შესწორების თანხით კორექტირდება საკუთარი კაპიტალის ყველა გავლენას დაქვემდებარებული კომ-პონენტის წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე უფრო ადრეულის საწყისი ნაშთი. ჩვეულებრივ, კორექტირდება გაუნაწილებელი მოგებები. ამავე დროს, შეიძლება შეიცვალოს კაპიტალის სხვა კომპონენტებიც (მაგალითად, სტანდარტთან ან ინტერპრეტა-ციასთან შესაბამისობაში მოყვანის მიზნით). ნებისმიერი სხვა ინფორმაცია წინა პერიოდე-ბის შესახებ, როგორიცაა მაგალითად, წარსული ფინანსური მონაცემების რეზიუმე, ასევე უნდა შეიცვალოს შეძლებისდაგვარად.




27. როცა საწარმოსათვის შეუძლებელია, ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტულად გამოყენება, რადგან იგი ვერ დაადგენს პოლიტიკის გამოყენების აგრეგირებულ ეფექტს ყვე-ლა წინა პერიოდისათვის, მაშინ საწარმო 25-ე პუნქტის შესაბამისად გამოიყენებს ახალ სააღ-რიცხვო პოლიტიკას წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე ადრეულიდან მოყო-ლებული, რომდიდანაც ეს შესაძლებელია. ამგვარად, იგი აქტივების, ვალდებულებებისა და საკუთარი კაპიტალის რაღაც ნაწილის ცვლილების აგრეგირებული ეფექტის იგნორირებას ახ-დენს მოცემულ თარიღამდე. ნებადართულია სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლა იმ შემთხვევა-შიც, თუ შეუძლებელია პოლიტიკის პერსპექტიულად გამოყენება, ნებისმიერი წინა პერიოდი-დან მოყოლებული. 50-53-ე პუნქტებში განსაზღვრულია, როდისაა შეუძლებელი ახალი სააღ-რიცხვო პოლიტიკის გამოყენება ერთი ან მეტი წინა პერიოდისათვის.

განმარტებითი შენიშვნები

28. როდესაც სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის თავდაპირველი შემოღება გავლენას ახდენს მიმ-დინარე საანგარიშგებო პერიოდზე ან რომელიმე წინა საანგარიშგებო პერიოდზე (გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეუძლებელია კორექტირების თანხის განსაზღვრა), ან გავლენა ვრცელდება მომავალ საანგარიშგებო პერიოდზე, საწარმომ განმარტებით შენიშვნებში უნდა ასახოს:
ა) სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის სათაური;

ბ) ის ფაქტი, რომ ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში ხორციელდება მისი გარდამავალი დებულებების მიხედვით;

გ) სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების ხასიათი;

დ) გარდამავალი დებულებების აღწერა, გამოყენების შემთხვევაში;

ე) გარდამავალი დებულებები, რომლებიც გავლენას ახდენს მომავალ საანგარიშგებო პერი-ოდებზე;
ვ) მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდისათვის და თითოეული წარდგენილი წინა საანგა-რიშგებო პერიოდისათვის, შესაძლებლობის ფარგლებში, კორექტირების თანხა:

(ი) ფინანსური ანგარიშგების თითოეული მუხლისათვის, რომელზეც გავლენას ახდენს ცვლილება;

(იი) ერთ აქციაზე საბაზისო და გაზავებული შემოსავლისათვის, თუ საწარმოზე ვრცელდე-ბა ბასს 33  `შემოსავალი აქციაზე;

ზ) შესაძლებლობის ფარგლებში, კორექტირების თანხა წარდგენილ საანგარიშგებო პერიო-დებამდე არსებული პერიოდებისათვის; და

თ) გარემოებები, რომლებმაც გამოიწვია ისეთი ვითარება, რომ შეუძლებელია მე-19 (ა) ან (ბ) პუნქტით განსაზღვრული რეტროსპექტული გამოყენება კონკრეტული წინა საანგარიშ-გებო პერიოდისათვის, ან წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდებამდე არსებული პერიო-დებისათვის და აღწერა იმისა, თუ როგორ და როდიდან გამოიყენება სააღრიცხვო პოლი-ტიკის ცვლილება.

საჭირო არ არის ამ განმარტებითი შენიშვნების განმეორება შემდგომი საანგარიშგებო პერი-ოდების ფინანსურ ანგარიშგებებში.

29. როდესაც სააღრიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობითი ცვლილება გავლენას ახდენს მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდზე ან რომელიმე წინა საანგარიშგებო პერიოდზე, გარდა იმ შემთხვე-ვისა, როდესაც შეუძლებელია კორექტირების თანხის განსაზღვრა, ან გავლენა ვრცელდება მომავალ საანგარიშგებო პერიოდზე, საწარმომ განმარტებით შენიშვნებში უნდა გააშუქოს:

ა) სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების ხასიათი;

ბ) მიზეზები, რის გამოც ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენება უფრო საიმედო და შე-საბამის ინფორმაციას იძლევა;




გ) მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდისათვის და თითოეული წარდგენილი წინა საანგა-რიშგებო პერიოდისათვის, შესაძლებლობის ფარგლებში, კორექტირების თანხა:

(ი) ფინანსური ანგარიშგების თითოეული მუხლისათვის, რომელზეც გავლენას ახდენს ცვლილება;

(იი) ერთ აქციაზე საბაზისო და გაზავებული შემოსავლისათვის, თუ საწარმოზე ვრცელდე-ბა ბასს 33  `შემოსავალი ერთ აქციაზე;

დ) შესაძლებლობის ფარგლებში, კორექტირების თანხა წარდგენილ საანგარიშგებო პერიო-დებამდე არსებული პერიოდებისათვის; და

ე) გარემოებები, რომლებმაც გამოიწვია ისეთი ვითარება, რომ შეუძლებელია რეტროსპექ-ტულად გამოყენება კონკრეტული წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის, ან წარდგენილ საანგარიშგებო პერიოდებამდე არსებული პერიოდებისათვის და იმის აღწერა, თუ რო-გორ და როდიდან გამოიყენება სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება.

საჭირო არ არის ამ განმარტებითი შენიშვნების განმეორება შემდგომი საანგარიშგებო პერი-ოდების ფინანსურ ანგარიშგებებში.

30. როდესაც საწარმო არ იყენებს ახალ სტანდარტს ან ინტერპრეტაციას, რომელიც გამოცემუ-ლია, მაგრამ მისი ძალაში შესვლის თარიღი არ დამდგარა, საწარმომ ფინანსური ანგარიშგების შენიშვნებში უნდა განამრტოს:

ა) თავად ეს ფაქტი; და

ბ) ცნობილი ან რაციონალურ შეფასებას დაქვემდებარებული ინფორმაცია, რომელიც საჭი-როა საწარმოს ფინანსურ ანგარიშგებაზე ახალი სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის შემო-ღების შესაძლო გავლენის შესაფასებლად იმ პერიოდში, როცა მოხდება მათი პირველად გამოყენება.
31. 30-ე პუნქტის შესაბამისად, საწარმო განმარტებით შენიშვნებში ურთავს:

ა) ახალი სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის სახელწოდებას;

ბ) სააღრიცხვო პოლიტიკაში მოსალოდნელი ცვლილების ან ცვლილებების ხასიათს;

გ) თარიღს, რომლისთვისაც მოითხოვება სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის შემოღება;

დ) თარიღს, რომლისთვისაც იგი გეგმავს სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის შემოღებას;

ე) ერთ-ერთს, ან

(ი) ზეგავლენის განხილვას, რომელიც მოსალოდნელია, რომ ექნება სტანდარტის ან ინ-ტერპრეტაციის შემოღებას საწარმოს ფინანსურ ანგარიშგებაზე; ან

(იი) ამ ეფექტის კონსტანტაციას, თუ გავლენა ცნობილი არ არის, ან არ ექვემდებარება მი-საღებ ფარგლებში შეფასებას.
ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში

32. სამეწარმეო საქმიანობისათვის დამახასიათებელი გარკვეული განუსაზღვრელობისა და ცვა-ლებადობის გამო, შეუძლებელია ფინანსური ანგარიშგების ბევრი მუხლის ზუსტი გაანგარიშე-ბა, შესაძლებელია მხოლოდ მათი მიახლოებითი შეფასება. შეფასების პროცესი გულისხმობს უახლეს ხელმისაწვდომ და საიმედო ინფორმაციაზე დაფუძნებულ მსჯელობას. მაგალითად, შე-საძლოა საჭირო გახდეს შეფასდეს:
ა) უიმედო ვალები;
ბ) მოძველებული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები;
გ) ფინანსური აქტივებისა და ვალდებულებების რეალური ღირებულება;
დ) ცვეთადი აქტივების სასარგებლო მომსახურების ვადა ან შესაძლო ეკონომიკური სარგებ-ლის მიღების სქემა;

ე) საგარანტიო ვალდებულებები.




33. რაციონალური სააღრიცხვო შეფასების გამოყენება ფინანსური ანგარიშგების მომზადების ძი-რითადი მომენტია და მის სანდოობას არ ამცირებს.
34. თუ, გარკვეულწილად, შეიცვლება გარემოებები, რომელთა საფუძველზეც მოხდა შეფასება, ან თავს იჩენს ახალი ინფორმაცია, ან გაიზრდება გამოცდილება, შესაძლოა საჭირო გახდეს შე-ფასების გადასინჯვა. თავისი არსით შეფასების გადასინჯვა არ უკავშირდება წინა საანგარიშ-გებო პერიოდებს და არ წარმოადგენს შეცდომის გასწორებას.

35. შეფასების საფუძვლების შეცვლა არის სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილება და არა სააღრიც-ხვო შეფასების. როდესაც ძნელია სააღრიცხვო პოლიტიკასა და სააღრიცხვო შეფასებაში მომ-ხდარი ცვლილების ერთმანეთისაგან გამიჯვნა, ასეთი ცვლილება განიხილება, როგორც სააღ-რიცხვო შეფასების ცვლილება.

36. სააღრიცხვო შეფასებაში მომხდარი ცვლილების შედეგი, გარდა 37-ე პუნქტით განსაზღვრული ცვლილებისა, აისახება მოგებაში ან ზარალში პერსპექტიულად:
ა) იმ საანგარიშგებო პერიოდში, როდესაც ადგილი ჰქონდა ცვლილებას, თუ ეს ცვლილება ზემოქმედებს მხოლოდ აღნიშნულ საანგარიშგებო პერიოდზე; ან
ბ) იმ საანგარიშგებო პერიოდში, რომელშიც მოხდა ცვლილება და შემდგომ პერიოდებში, თუ ეს ცვლილება მომავალ პერიოდებზეც ახდენს ზემოქმედებას.
37. სააღრიცხვო შეფასების ცვლილება აღიარდება შესაბამისი აქტივის, ვალდებულების ან საკუ-თარი კაპიტალის მუხლის საბალანსო ღირებულებაში იმ ოდენობით, რა ოდენობითაც იგი ცვლილებას იწვევს აქტივებსა და ვალდებულებებში, ან ზემოქმედებს საკუთარი კაპიტალის მუხლზე იმ პერიოდში, როდესაც ცვლილება მოხდა.

38. სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილების პერსპექტიული აღიარება ნიშნავს, რომ ცვლილება ეხება შეფასების ცვლილების შემდგომი პერიოდის სამეურნეო ოპერაციებს, სხვა მოვლენებსა და პირობებს. სააღრიცხვო შეფასების ცვლილებამ შესაძლოა ზემოქმედება მოახ-დინოს მხოლოდ მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა მოგება-ზარალზე, ან როგორც მიმდინარე, ისე მომავალი საანგარიშგებო პერიოდების წმინდა მოგება-ზარალზე. მაგალითად, უიმედო ვალების შეფასებაში მომხდარი ცვლილება ზემოქმედებას ახდენს მხოლოდ მიმდინა-რე საანგარიშგებო პერიოდის მოგება-ზარალზე და, ამდენად, იგი მოცემულ პერიოდში აღიარ-დება. მაგრამ ცვეთადი აქტივების ეკონომიკური სარგებლის შესაძლო ხასიათის ან აქტივების სასარგებლო მომსახურების ვადის შეფასებაში მომხდარი ცვლილებები ზემოქმედებას ახდენს მიმდინარე პერიოდის ცვეთის ხარჯზე და აქტივების სასარგებლო მომსახურების დარჩენილი ვადის ყოველ მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდზე. ორივე შემთხვევაში, მიმდინარე საანგა-რიშგებო პერიოდთან დაკავშირებული ცვლილებების შედეგი აღიარდება როგორც მიმდინარე პერიოდის შემოსავლები ან ხარჯები. თუ აღნიშნული ცვლილების შედეგები გავლენას ახდენს მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე, შესაბამისად აღიარდება მომავალი საანგარიშგებო პერიოდებში შემოსავლების ან ხარჯების სახით.

განმარტებითი შენიშვნები

39. განმარტებით შენიშვნებში საწარმომ უნდა ასახოს სააღრიცხვო შეფასებაში მომხდარი ისეთი ცვლილების შინაარსი და მოცულობა, რომელიც არსებით გავლენას ახდენს მიმდინარე პერი-ოდზე ან მოსალოდნელია, რომ მოახდენს მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე. თუ შეუძლე-ბელია მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე ამ ცვლილების გავლენის განსაზღვრა, არ ხდე-ბა მისი განმარტებით შენიშვნებში ასახვა.
40. თუ განმარტებით შენიშვნებში არ ხდება მომავალ საანგარიშგებო პერიოდებზე სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების გავლენის სიდიდის ასახვა, რადგან მისი შეფასება შეუძლებელია, სა-წარმომ განმარტებით შენიშვნებში უნდა ასახოს თავად ეს ფაქტი.




შეცდომები

41. შეცდომები შეიძლება დაშვებულ იქნეს ფინანსური ანგარიშგების წარდგენისას, მისი ცალკეუ-ლი ელემენტის აღიარებისას, შეფასებისას ან განმარტებით შენიშვნებში ინფორმაციის თან-დართვის დროს. ფინანსური ანგარიშგება არ აკმაყოფილებს ფასს-ის მოთხოვნებს, თუ შეიცავს განზრახ დაშვებულ არსებით შეცდომებს ან არაარსებით შეცდომებს, რათა მოხდეს საწარმოს ფინანსური მდგომარეობის, ფინანსური შედეგების ან ფულადი ნაკადების წინასწარ გამიზნუ-ლად წარმოჩენა. მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდის შესაძლო შეცდომები მანამ უნდა შეს-წორდეს, სანამ მოხდება ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცება. ამასთან, ზოგ-ჯერ არსებითი შეცდომები მხოლოდ მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდში გამოვლინდება. წი-ნა პერიოდის ამგვარი შეცდომის გასსწორება უნდა განხორციელდეს მომდევნო საანგარიშგე-ბო პერიოდის ფინანსური ანგარიშგების შესადარის ინფორმაციაში მათი გათვალისწინებით (იხილეთ 42-47-ე პუნქტები).

42. 43-ე პუნქტის შესაბამისად, საწარმომ რეტროსპექტულად უნდა შეასწოროს წინა საანგარიშ-გებო პერიოდის არსებითი შეცდომები გამოსაცემად ნებადართულ პირველივე ფინანსურ ან-გარიშგებაში მას შემდეგ, რაც შეცდომები გამოვლინდა და ეს უნდა გაკეთდეს შემდეგი გზით:

ა) იმ წარდგენილი საანგარიშგებო პერიოდის (პერიოდების) შესადარისი ინფორმაციის გადაანგარიშებით, რომელშიც დაშვებულ იქნა შეცდომა; ან

ბ) ყველაზე ადრეული საანგარიშგებო პერიოდის აქტივების, ვალდებულებებისა და საკუთა-რი კაპიტალის საწყისი ნაშთების გადაანგარიშებით, თუ შეცდომა დაშვებულ იქნა წარ-დგენილ საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე წინა პერიოდამდე.

შეზღუდვები რეტროსპექტულად გადაანგარიშებაზე

43. წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომა უნდა გასწორდეს რეტროსპექტულად გადაანგარი-შების გზით, გარდა იმ შემთხვევისა, როდესაც შეუძლებელია კონკრეტულ პერიოდზე მისაკუთ-ვნებელი გავლენის განსაზღვრა, ან შეცდომის კუმულაციური გავლენის დადგენა.

44. როდესაც შეუძლებელია შეცდომის კონკრეტულ პერიოდზე მისაკუთვნებელი გავლენის გან-საზღვრა ერთი ან მეტი წარდგენილი წინა საანგარიშგებო პერიოდის შესადარის ინფორმაცი-აზე, საწარმომ უნდა გადაიანგარიშოს აქტივების, ვალდებულებებისა და საკუთარი კაპიტალის საწყისი ნაშთები პირველივე საანგარიშგებო პერიოდისათვის, რომლისთვისაც შესაძლებე-ლია რეტროსპექტულად გადაანგარიშება (ეს შეიძლება იყოს მიმდინარე საანგარიშგებო პე-რიოდიც).
45. როდესაც მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდში შეუძლებელია შეცდომის კუმულაციური გავ-ლენის განსაზღვრა ყველა წინა საანგარიშგებო პერიოდზე, საწარმომ უნდა გადაიანგარიშოს შესადარისი ინფორმაცია, რათა პერსპექტიულად გაასწოროს შეცდომა, პირველივე პრაქტიკუ-ლად შესაძლებელი თარიღიდან.
46. წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის შესწორების თანხა არ ჩაირთვება იმ პერიოდის მოგებაში ან ზარალში, როდესაც აღმოჩენილ იქნა შეცდომა. წინა საანგარიშგებო პერიოდებ-თან დაკავშირებული ნებისმიერი ინფორმაცია, მათ შორის წარსული ფინანსური მონაცემების რეზიუმე, უნდა შეიცვალოს წარდგენილი, ყველაზე ადრეული შესაძლებელი პერიოდისათვის.

47. როდესაც შეუძლებელია შეცდომის სიდიდის განსაზღვრა (მაგალითად, სააღრიცხვო პოლიტი-კის გამოყენებაში დაშვებული შეცდომა) ყველა წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის, 45-ე პუნქტის თანახმად, საწარმო შესადარის ინფორმაციას გადაიანგარიშებს პერსპექტიულად პირველივე პრაქტიკულად შესაძლებელი თარიღიდან. ამდენად, ის არ ითვალისწინებს ამ თა-რიღამდე აქტივების, ვალდებულებებისა და საკუთარი კაპიტალის აგრეგირებული გადაანგა-რიშების წილს. 50-53-ე პუნქტებში განსაზღვრულია, თუ როდის არის შეუძლებელი ერთი ან მე-ტი წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის გასწორება.



48. შეცდომის გასწორება განსხვავდება სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილებებისაგან. სააღრიც-ხვო შეფასებები, თავისი არსით, მიახლოებითი მნიშვნელობებია, რომელთა გადახედვაც შეიძ-ლება მოხდეს, თუ დამატებითი ინფორმაცია გახდება ცნობილი. მაგალითად, შემოსულობის ან ზარალის აღიარება, გაუთვალისწინებელი პირობითი გარემოების შედეგად, არ არის შეცდო-მის გასწორება.
წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომების განმარტებით შენიშვნებში ასახვა

49. 42-ე პუნქტის გამოყენების დროს, საწარმომ განმარტებით შენიშვნებში უნდა ასახოს შემდეგი: ა) წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის ხასიათი;
ბ) თითოეული წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის, შესაძლებლობის ფარგლებში, შესწო-რების თანხის მოცულობა:

(ი) ფინანსური ანგარიშგების თითოეული შესაბამისი მუხლისათვის; და

(იი) ერთ აქციაზე საბაზისო და გაზავებული შემოსავლისთვის, თუ ბასს 33 ვრცელდება სა-წარმოზე.

გ) შესწორების თანხა წარდგენილ წინა საანგარიშგებო პერიოდთაგან ყველაზე ადრეულის დასაწყისისათვის; და

დ) თუ კონკრეტული წინა საანგარიშგებო პერიოდისათვის შეუძლებელია რეტროსპექტულად გადაანგარიშება, გარემოებები, რომლებმაც გამოიწვია ამ პირობის არსებობა. ამასთანა-ვე, აღწერა იმისა, თუ როგორ და როდიდან მოხდა შეცდომის გასწორება.

საჭირო არ არის ამ განმარტებითი შენიშვნების გამეორება შემდგომი საანგარიშგებო პერი-ოდების ფინანსურ ანგარიშგებებში.

შეუძლებლობა რეტროსპექტულად გამოყენებასა და რეტროსპექტულად გადაანგარიშებასთან მიმართებით

50. ზოგ შემთხვევაში, შეუძლებელია წინა ერთი ან რამდენიმე საანგარიშგებო პერიოდის შესადა-რისი ინფორმაციის შეცვლა იმისათვის, რომ მიღწეულ იქნეს შესადარისობა მიმდინარე საან-გარიშგებო პერიოდთან. მაგალითად, შესაძლოა წინა საანგარიშგებო პერიოდის (პერიოდე-ბის) მონაცემები არ იყოს იმგვარად შეგროვებული, რომ ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტულად გამოყენების საშუალებას არ იძლეოდეს (51-53-ე პუნქტების მიზნებისათვის, წინა საანგარიშგებო პერიოდებისათვის პერსპექტიულად გამოყენების ჩათვლით), ან რეტ-როსპექტულად გადაანგარიშების საშუალებას არ იძლეოდეს, წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის გასწორების მიზნით, ასევე შესაძლოა ინფორმაციის აღდგენა შეუძლებელი იყოს.

51. ხშირად აუცილებელია შეფასება გაკეთდეს სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებისას ფინანსუ-რი ანგარიშგების ისეთი ელემენტების მიმართ, რომელთა აღიარება ან განმარტებით შენიშ-ვნებში ასახვა მოხდა სამეურნეო ოპერაციებთან, სხვა მოვლენებთან თუ პირობებთან დაკავ-შირებით. შეფასება, თავისი არსით, სუბიექტურია და შეიძლება განხორციელდეს საანგარიშგებო პერიოდის დამთავრების შემდეგაც. შეფასების განხორციელება პოტენციურად უფრო რთულია, როდესაც ხდება სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტულად გამოყენება, ან წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის რეტროსპექტულად გადაანგარიშება, რადგან შეიძ-ლება დიდი დრო იყოს გასული განსახილველი სამეურნეო ოპერაციის, სხვა მოვლენის თუ პი-რობის მოხდენიდან. ამასთანავე, გასულ საანგარიშგებო პერიოდებთან დაკავშირებული შეფა-სებების მიზანი იგივე რჩება, რაც მიმდინარე საანგარიშგებო პერიოდისათვის. სახელდობრ, შეფასებამ უნდა ასახოს გარემოებები, რომლებიც არსებობდა სამეურნეო ოპერაციის, სხვა მოვლენის თუ პირობის მოხდენისას.
52. ამიტომ, ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტულად გამოყენებისას, ან წინა საანგა-რიშგებო პერიოდის შეცდომის რეტროსპექტულად შესწორებისას, საჭიროა სხვა ინფორმაციი-საგან განვასხვაოთ ინფორმაცია, რომელიც:

ა) უზრუნველყოფს მტკიცებულებებს იმ გარემოებებზე, რომლებიც არსებობდა სამეურნეო ოპერაციის, სხვა მოვლენის თუ პირობის მოხდენის თარიღ(ებ)ისთვის; და




ბ) ხელმისაწვდომი უნდა ყოფილიყო შესაბამისი წინა საანგარიშგებო პერიოდის ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცების დროს.

გარკვეული ტიპის შეფასებებისათვის (მაგალითად, რეალური ღირებულების შეფასება, რო-მელიც ეყრდნობა მნიშვნელოვან არადაკვირვებად (არაემპირიულ) ამოსავალ მონაცემებს) შე-უძლებელია ამ ტიპის ინფორმაციის ერთმანეთისაგან გამიჯვნა. როდესაც ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტული გამოყენება ან შეცდომების გადაანგარიშება მოითხოვს მნიშ-ვნელოვანი შეფასების გაკეთებას, რომლისთვისაც შეუძლებელია ამ ორი ტიპის ინფორმაციის ერთმანეთისაგან გამიჯვნა, შეუძლებელია ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის რეტროსპექტულად გამოყენება, ან წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომის რეტროსპექტულად გასწორება.

53. წინა საანგარიშგებო პერიოდის მიმართ ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკის გამოყენებისას, ან წინა საანგარიშგებო პერიოდის თანხების შესწორებისას, არ უნდა იქნეს გამოყენებულ რეტ-როსპექტული ხედვა დასკვნების გამოტანისას იმასთან დაკავშირებით, თუ როგორი იქნებოდა ხელმძღვანელობის განზრახვა გასულ საანგარიშგებო პერიოდში, ან გასულ საანგარიშგებო პერიოდში აღიარებული, შეფასებული თუ განმარტებით შენიშვნებში ასახული თანხების შეფა-სებისას. მაგალითად, როდესაც საწარმო ბასს 19-ის  `დაქირავებულ მომუშავეთა გასამრჯე-ლოები”  შესაბამისად ასწორებს წინა საანგარიშგებო პერიოდის შეცდომას მომუშავეთა მი-მართ ავადმყოფობის საშვებულებო აგრეგირებულ ვალდებულებაში, ის არ ითვალისწინებს ინფორმაციას მომდევნო საანგარიშგებო პერიოდის უჩვეულოდ მკაცრი გრიპოზული სეზონის შესახებ, რაც ხელმისაწვდომი გახდა წინა საანგარიშგებო პერიოდის ფინანსური ანგარიშგე-ბის გამოსაცემად დამტკიცების ნებართვის გაცემის შემდეგ. ის ფაქტი, რომ ხშირად საჭიროა მნიშვნელოვანი შეფასებების გამოთვლა წინა საანგარიშგებო პერიოდებში წარდგენილ შესა-დარის ინფორმაციაში ცვლილების შეტანისას, ხელს არ უშლის შესადარისი ინფორმაციის კორექტირების ან შესწორების საიმედოობას.

სტანდარტის ძალაში შესვლის თარიღი

54. წინამდებარე სტანდარტი გამოიყენება წლიური პერიოდებისათვის, რომელიც იწყება 2005 წლის 1 იანვარს ან მის შემდეგ. მისაღებია სტანდარტის ვადაზე ადრე გამოყენებაც. თუ საწარ-მო ამ სტანდარტს 2005 წლის 1 იანვრამდე დაწყებული პერიოდისთვის გამოიყენებს, მან ამის შესახებ უნდა აღნიშნოს ფინანსური ანგარიშგების განმარტებით შენიშვნებში.

54ა. [გაუქმებულია]

54ბ. [გაუქმებულია]
54გ. 2011 წლის მაისში გამოცემულმა ფასს 13-მა  `რეალური ღირებულების შეფასება  გამოიწვია 52-ე პუნქტის შეცვლა. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლილება იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ფასს 13-ს.
54დ. 2013 წლის ნოემბერში გამოცემულმა ფასს 9-მ  `ფინანსური ინსტრუმენტები  გამოიწვია 53-ე პუნქტის შეცვლა და 54ა და 54ბ პუნქტების გაუქმება. საწარმომ ზემოაღნიშნული ცვლი-ლებები იმ საანგარიშგებო პერიოდში უნდა გამოიყენოს, როდესაც გამოიყენებს ფასს 9-ის 2013 წლის ნოემბრის შეცვლილ ვერსიას.

სხვა ოფიციალური დოკუმენტების გაუქმება

55.       ეს სტანდარტი ცვლის ბასს 8  ,,საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა მოგება ან ზარალი, არსე-ბითი შეცდომები და ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში” (გადასინჯული 1993 წელს).

56. მოცემული სტანდარტი ცვლის შემდეგ ინტერპრეტაციებს:

ა) იმკ-2  `უცვლელობა  სესხით სარგებლობასთან დაკავშირებული დანახარჯების კაპიტა-ლიზაცია;

ბ) იმკ-18  `უცვლელობა- ალტერნატიული მეთოდები.



დანართი
შესწორებები სხვა ოფიციალურ დოკუმენტებში


წინამდებარე დანართში მოცემული ცვლილებები ვრცელდება 2005 წლის 1 იანვარს დაწყებულ ან მის შემდგომ პერიოდებზე. თუ რომელიმე საწარმო ვადაზე ადრე გამოიყენებს ამ სტანდარტს, იმავე პერიოდისთვის უნდა გამიოიყენოს ეს ცვლილებებიც.


* * * * *


ცვლილებები, რომლებიც შევიდა ამ დანართში 2003 წელს სტანდარტის შესწორებისას, აისახა წი-ნამდებარე კრებულის შესაბამის ოფიციალურ დოკუმენტებში.






2003 წლის დეკემბერში გამოცემული ბასს 8-ის დამტკიცება საბჭოს მიერ


ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტი 8  ,,სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები’’  გამოსაცემად დაამტკიცა ბუღალტრული აღრიცხვის სა-ერთაშორისო სტანდარტების საბჭოს თოთხმეტმა წევრმა.


 
სერ დევიდ ტვიდი

ტომას ე. ჯონსი

მერი ე. ბარსი

ჰანს-გეორგ ბრუნსი

ენთონი თ. კოპი

რობერტ პ. გარნეტი

გილბერტ ჯელარდი

ჯეიმს ჯ. ლისენრინგი

უორენ ჯ. მაკგრეგორი

პატრიცია ლ. ომელი

ჰარი კ. შმიდი

ჯონ თ. სმიტი

ჯეფრი უითინგტონი

ტაცუმი იამადა
 
თავმჯდომარე

თავმჯდომარის მოადგილე
 



დასკვნის საფუძველი


ბასს 8  `სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები


წინამდებარე `დასკვნის საფუძველი” დაერთვის ბასს 8-ს, მაგრამ არ არის მისი შემადგენელი ნაწილი.


შესავალი

დს1. წინამდებარე ` დასკვნის საფუძველში” შეჯამებულია ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშო-რისო სტანდარტების საბჭოს მიერ 2003 წელს გადასინჯვის დროს გამოთქმული მოსაზრე-ბები ბასს 8-ის  `საანგარიშგებო პერიოდის წმინდა მოგება ან ზარალი, არსებითი შეცდო-მები და ცვლილებები სააღრიცხვო პოლიტიკაში”  შესახებ დასკვნების გამოტანასთან და-კავშირებით. საბჭოს ცალკეულმა წევრმა უფრო დიდი მნიშვნელობა მიანიჭა ზოგიერთ ფაქ-ტორს, სხვა ფაქტორებთან შედარებით.

დს2. 2001 წლის ივლისში საბჭომ განაცხადა, რომ ტექნიკური პროექტების თავდაპირველი დღის წესრიგის ფარგლებში იგი განახორციელებდა პროექტს მთელი რიგი სტანდარტების, მათ შორის, ბასს 8-ის, დასახვეწად. ეს პროექტი განხორციელდა იმ კითხვებისა და კრიტიკული შენიშვნების გათვალისწინებით, რომლებიც გამოითქმებოდა სტანდარტების მიმართ ფასია-ნი ქაღალდების მარეგულირებელი ორგანოების, პროფესიონალი ბუღალტრებისა და სხვა დაინტერესებული მხარეების მიერ. გაუმჯობესების პროექტის მიზნები ითვალისწინებდა სტანდარტებში არსებული ალტერნატიული ინტერპრეტაციების, გამეორებებისა და წინააღ-მდეგობების შემცირებას ან სრულიად აღმოფხვრას, ასევე თანხვედრის საკითხების განხილ-ვასა და სხვა ასპექტების გაუმჯობესებას. 2002 წლის მაისში საბჭომ გამოაქვეყნა თავისი წინადადებები განსახილველ პროექტში `ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტან-დარტების გაუმჯობესება”, ხოლო კომენტარების მიღების საბოლოო თარიღად გამოაცხადა 2002 წლის 16 სექტემბერი. საბჭომ 160 წერილი მიიღო, რომელიც შეიცავდა კომენტარებს განსახილველი პროექტის შესახებ.

დს3. წინამდებარე სტანდარტი, ბასს 8-თან შედარებით, მნიშვნელოვნად შეიცვალა. საბჭოს გან-ზრახული არ ჰქონდა წინა სტანდარტის ყველა იმ მოთხოვნის გადასინჯვა, რომელიც შეეხე-ბოდა სააღრიცხვო პოლიტიკის შერჩევასა და გამოყენებას, სააღრიცხვო პოლიტიკასა თუ სააღრიცხვო შეფასებებში მომხდარი ცვლილებების აღრიცხვას, ასევე შეცდომების კორექტი-რებას. შესაბამისად, წინამდებარე `დასკვნის საფუძველში” განიხილული არ არის ბასს 8-ის ის მოთხოვნებს, რომლებიც საბჭომ არ გადასინჯა.

ნებადართული ალტერნატიული მეთოდების გაუქმება

დს4. ბასს 8-ის წინა ვერსია ითვალისწინებდა ნებადართულ ალტერნატიულ მეთოდებს სააღრიც-ხვო პოლიტიკაში მომხდარი ნებაყოფლობითი ცვლილებებისა (პუნქტი 54-57) და არსებითი შეცდომების კორექტირების (პუნქტი 38-40) ასახვისათვის. აღნიშნული ალტერნატიული მეთო-დების მიხედვით:

ა) სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილების რეტროსპექტული გამოყენების შედე-გად მიღებული კორექტირების თანხა ჩაირთვებოდა მიმდინარე პერიოდის მოგებაში ან ზარალში; და

ბ) არსებითი შეცდომის კორექტირების თანხა ჩაირთვებოდა მიმდინარე პერიოდის მოგება-ში ან ზარალში.

დს5. ორივე შემთხვევაში, შესადარისი ინფორმაციის წარდგენა ისე ხდებოდა, როგორც წინა პე-რიოდების ანგარიშგებაში იყო წარმოდგენილი.




დს6. საბჭომ სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებებისა და შეცდომების კორექტირების ალტერნატიული მეთოდების გაუქმება მიიჩნია ბასს 8-ის წინა ვერსიის მნიშვნელოვან გაუმ-ჯობესებად. წინამდებარე სტანდარტით გაუქმებულია ყველა ნებადართული ალტერნატიული მეთოდი და მოითხოვება სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებებისა და წინა პე-რიოდის შეცდომების რეტროსპექტულად ასახვა.

დს7. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ წინა პერიოდის შესადარისი ინფორმაციის რეტროსპექტულად წარმოდგენა უმჯობესია ადრინდელ ნებადართულ ალტერნატიულ მეთოდებთან შედარებით, რადგან ახალი რეტროსპექტულად გამოყენების მეთოდის მეშვეობით:

ა) იმ პერიოდის მოგება ან ზარალი, როდესაც ადგილი ჰქონდა ცვლილებას, არ შეიცავს სა-აღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებების შედეგებს ან წინა პერიოდებთან და-კავშირებულ შეცდომებს;

ბ) წინა პერიოდების შესახებ წარმოდგენილი ინფორმაცია მიმდინარე პერიოდის ინფორმა-ციის მოსამზადებლად გამოყენებული მეთოდების ანალოგიურად მზადდება და ამიტომ იგი შესადარისია. ეს ინფორმაცია შეიცავს ხარისხობრივ თვისებას, რომელიც განსაზ-ღვრულია `ფინანსური ანგარიშგების მომზადებისა და წარდგენის სტრუქტურულ საფუძ-ვლებში” და წარმოადგენს ყველაზე საჭირო ინფორმაციას შემოსავლებისა და ხარჯების ტენდენციის გასაანალიზებლად;

გ) წინა პერიოდიდან წარმოდგენილ შესადარის ინფორმაციაში განმეორებით არ ჩაირთვე-ბა წინა პერიოდის შეცდომები.

დს8. `განსახილველი პროექტის” ზოგიერთი რესპონდენტის დასაბუთებით ადრე ნებადართული ალტერნატიული მეთოდები უკეთესია, რადგან:

ა) წინა პერიოდის შეცდომების კორექტირება წინა პერიოდის ინფორმაციის გადაანგა-რიშებით წარმოადგენს რეტროსპექტული ხედვის გაუმართლებელ გამოყენებას;

ბ) სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილებების შედეგებისა და შეცდომების კორექ-ტირების თანხების ასახვა მიმდინარე პერიოდის მოგებაში ან ზარალში, ფინანსური ან-გარიშგების მომხმარებლების თვალში კიდევ უფრო ხაზს უსვამს მათ; და

გ) საწარმოს საქმიანობის შედეგად გაუნაწილებელ მოგებაში დაკრედიტებული ან დადე-ბეტებული ყოველი თანხა უკვე აღიარებულია გარკვეული პერიოდის მოგებაში ან ზარალში.

დს9. საბჭომ გადაწყვეტილება მიიღო, რომ წინა პერიოდის შეცდომის კორექტირების მიზნით, წი-ნა პერიოდის ინფორმაციის ხელახალი ფორმულირება (გადაანგარიშება) არ წარმოადგენს რეტროსპექტული ხედვის გაუმართლებელ გამოყენებას, რადგან წინა პერიოდის შეცდომები განისაზღვრება როგორც წინა ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცებამდე არსე-ბული ინფორმაციის გამოუყენებლობა ან არასათანადო გამოყენება, რომლის მოპოვება და აღნიშნულ ფინანსურ ანგარიშგებაში ასახვა გონივრულად მოსალოდნელი იყო.

დს10. საბჭომ ასევე გადაწყვიტა, რომ წინამდებარე სტანდარტის 28-ე, 29-ე და 49-ე პუნქტებში მო-ცემული სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებებისა და წინა პერიოდის შეცდომების კორექტი-რების თანხების ასახვამ უნდა უზრუნველყოს მათი შედეგების საკმარისად ნათლად წარმო-ჩენა ფინანსური ანგარიშგების მომხმარებლებისათვის.

დს11. საბჭომ ასევე გადაწყვიტა, რომ ნაკლებ მნიშვნელოვანია სამეურნეო საქმიანობის შედეგად გაუნაწილებელ მოგებაში დაკრედიტებული ან დადებეტებული თანხების ასახვა გარკვეული პერიოდის მოგებაში ან ზარალში, ვიდრე ის, რომ თითოეული პერიოდისათვის წარმოდგე-ნილი მოგება ან ზარალი სამართლიანად ასახავდეს სამეურნეო გარიგებებისა და სხვა მოვ-ლენების შედეგებს, რომლებსაც ადგილი აქვს მოცემულ პერიოდში.




B

არსებით შეცდომებსა და წინა პერიოდის სხვა მნიშვნელოვან შეცდომებს შორის განსხვავების აღმოფხვრა

დს12. წინამდებარე სტანდარტით გაუქმებულია სხვაობა არსებით შეცდომებსა და წინა პერიოდის სხვა მნიშვნელოვან შეცდომებს შორის. საბჭომ დაასკვნა, რომ სტანდარტის წინა ვერსიით გათვლისწინებული `არსებითი შეცდომების” eqa
იმ სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის გამოყენება, რომელიც კონკრეტულად მოცემულ მუხლს ეხება

დს13. `განსახილველ პროექტში” შემოთავაზებული იყო, რომ როდესაც რომელიმე სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია ფინანსურ ანგარიშგებაში ასახულ რომელიმე მუხლს ეხება, მის მიმართ გა-მოყენებული სააღრიცხვო პოლიტიკა (პოლიტიკები) განისაზღვრება შემდეგი პრიორიტეტუ-ლი თანმიმდევრობით:
ა) შესაბამისი სტანდარტი (იმ დანართების ჩათვლით, რომელიც მოცემული სტანდარტის ნა-წილს წარმოადგენს);
ბ) ინტერპრეტაცია;
გ) ის დანართები, რომლებიც არ წარმოადგენს მოცემული სტანდარტის ნაწილს;

დ) მითითებები მოცემული სტანდარტის გამოყენების შესახებ.
დს14. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ არ დაეწესებინა მოთხოვნათა იერარქიულობა ასეთი შემთხვევე-ბისათვის. წინამდებარე სტანდარტით მოითხოვება მხოლოდ შესაბამისი სტანდარტებისა და ინტერპრეტაციების გამოყენება. ამასთან, იგი არ მიუთითებს დანართებზე.
დს15. საბჭომ გადაწყვიტა, რომ სტანდარტებს უპირატესობას არ მიანიჭებდა ინტერპრეტაციებთან შედარებით, რადგან ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტები (ფასს) შეიცავს ინტერპრეტაციებს, რომელთა სტატუსი სტანდარტების ანალოგიურია. თითოეული სტანდარ-ტის შესავალში განმარტებულია, თუ რა მასალა შეადგენს ფასს-ის მოთხოვნებსა და რა არის `მითითებები გამოყენების შესახებ”1. ტერმინი `დანართი” გამოიყენება მხოლოდ იმ მასალის მიმართ, რომელიც ფასს-ის ნაწილს შეადგენს.

სტანტარტების დამდგენი სხვა ორგანოების ოფიციალური დოკუმენტები

დს16. `განსახილველ პროექტში” შემოთავაზებული იყო, რომ იმ შემთხვევაში, თუ არ არსებობს მოცემული მუხლის შესაბამისი სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია, საწარმოს ხელმძღვანელობა შეიმუშავებს და გამოიყენებს სააღრიცხვო პოლიტიკას სხვა მითითებებთან ერთად, სტან-დარტების დამდგენი სხვა ორგანოების მიერ მომზადებული იმ დოკუმენტების გათვალისწი-ნებით, რომლებიც სააღრიცხვო სტანდარტების შემუშავების ანალოგიურ კონცეპტუალურ სა-ფუძველს ეფუძნება. `განსახილველი პროექტის” რესპონდენტების კომენტარების მიხედვით, ამით საწარმოებს მოეთხოვებათ გაითვალისწინონ სტანდარტების სხვადასხვა დამდგენი ორგანოს მიერ გამოცემული ოფიციალრი დოკუმენტები, როდესაც ბასს-ის მითითებები არ არსებობს. ზოგიერთი კომენტატორი ასაბუთებდა, რომ, მაგალითად, შესაძლოა მოითხოვე-ბოდეს `აშშ-ის საყოველთაოდ მიღებული ბუღალტრული აღრიცხვის პრინციპების” ყველა კომპონენტის გათვალისწინება ზოგიერთ თემასთან დაკავშირებით. ამ კომენტარების გან-ხილვისას საბჭომ გადაწყვიტა, წინამდებარე სტანდარტში მიეთითებინა, რომ ამგვარი დო-კუმენტების გათვალისწინება ნებაყოფლობითია (იხ. წინამდებარე სტანდარტის პ. 12).


1. 2007 წელს საბჭოს აცნობეს, რომ მე-7 და მე-9 პუნქტები წინააღმდეგობაში მოდიოდა და შეიძლება არასწორად ყოფილიყო აღქმული დანერგვის მითითებების სავალდებულო გამოყენების მოთხოვნა. საბჭომ შეცვალა მე-7, მე-9 და მე-11 პუნქტები 2008 წლის მაისში გამოცემული დოკუმენტის  ფასს-ის გაუმჯობესება  მეშვეობით, რათა ნათელი გამხდარიყო, რომ მხოლოდ ის მითითებები მიიჩნევა სავალდებულოდ, რომლებიც ფასს-ის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს.



დს17. როგორც `განსახილველი პროექტით” იყო შემოთავაზებული, წინამდებარე სტანდარტში აღ-ნიშნულია, რომ სტანდარტების დამდგენი სხვა ორგანოების დოკუმენტები მხოლოდ მაშინ გამოიყენება, თუ ისინი არ ეწინააღმდეგება:

ა) ანალოგიურ და მომიჯნავე საკითხებთან დაკავშირებული სტანდარტებისა და ინტერპრე-ტაციების მოთხოვნებსა და მითითებებს; და

ბ) `სტრუქტურული საფუძვლებით” გათვალისწინებულ აქტივების, ვალდებულებების, შე-მოსავლებისა და ხარჯების განმარტებებს, მათი აღიარების კრიტერიუმებსა და შეფასე-ბის კონცეფციებს.

დს18. წინამდებარე სტანდარტში მითითებულია სტანდარტების დამდგენი სხვა ორგანოების უახ-ლესი დოკუმენტები, რადგან იმ შემთხვევაში, თუ დოკუმენტები გაუქმებულია ან შეიცვალა, სტანდარტების დამდგენ სათანადო ორგანოს შესაბამისად აღარ მიაჩნია, რომ ეს დოკუმენ-ტები შეიცავს ბუღალტრული აღრიცხვის საუკეთესო პრაქტიკას.

დს19. მიღებულ კომენტარებში მითითებული იყო, რომ `განსახილველი პროექტის” მიხედვით ცხა-დი არ იყო, სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილება, სტანდარტების დამდგენი სხვა ორგანოს მიერ შემუშავებული დოკუმენტების შეცვლის შემდეგ, უნდა აისახოს თუ არა მო-ცემული დოკუმენტის გარდამავალი დებულებების მიხედვით. როგორც ზემოთ აღინიშნა, სტანდარტით არც ერთ შემთხვევაში სავალდებულო არ არის სტანდარტების დამდგენი სხვა ორგანოების მიერ შემუშავებული დოკუმენტების გამოყენება. შესაბამისად, საბჭომ გადაწ-ყვიტა ნათლად განემარტა, რომ სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ცვლილება უნდა აღი-რიცხოს და აისახოს როგორც სააღრიცხვო პოლიტიკაში მომხდარი ნებაყოფლობითი ცვლი-ლება (იხ. წინამდებარე სტანდარტის 21-ე პუნქტი). ამდენად, საწარმოს არ მოეთხოვება იხელმძღვანელოს სტანდარტების დამდგენი სხვა ორგანოს მიერ შემუშავებული გარდამავა-ლი დებულებებით, თუ ისინი არ შეესაბამება წინამდებარე სტანდარტში მითითებული სააღ-რიცხვო პოლიტიკის ნებაყოფლობითი ცვლილების ასახვის მეთოდს.

არსებითობა

დს20. წინამდებარე სტანდარტში ნათქვამია, რომ საჭირო არ არის ფასს-ში მითითებული სააღ-რიცხვო პოლიტიკის გამოყენება, როდესაც მათი გამოყენების შედეგი არსებითი არ არის. მასში ასევე აღნიშნულია, რომ ფინანსური ანგარიშგება არ შეესაბამება ფასს-ს, თუ ისინი შეიცავს არსებით შეცდომებს. ამასთან, წინა პერიოდის არსებითი შეცდომები კორექტირე-ბულ უნდა იქნეს ფინანსური ანგარიშგების იმ პირველ კომპლექტში, რომლის წარდგენაც ნებადართული იყო შეცდომების აღმოჩენის შემდეგ. წინამდებარე სტანდარტი შეიცავს არსებითი მუხლების გამოტოვებისა და უზუსტობების განმარტებას, რომელიც ეფუძნება ბასს 1-ის  `ფინანსური ანგარიშგების წარდგენა და სტრუქტურული საფუძვლების წინა ვერსია-ში აღწერილ არსებითობის ცნებას.

დს21. ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტების წინა წინასიტყვეობაში აღნიშნუ-ლი იყო, რომ ბუღალტრული აღრიცხვის საერთაშორისო სტანდარტები განკუთვნილი არ იყო არაარსებითი მუხლებისათვის. ფინანსური ანგარიშგების საერთაშორისო სტანდარტე-ბის წინასიტყვეობა არ შეიცავს ანალოგიურ განაცხადს. საბჭომ კომენტარები მიიღო, რომ ამ განაცხადის წინასიტყვეობიდან ამოღება შესაძლოა ისე იყოს გაგებული, რომ ფასს-ით გათვალისწინებული სააღრიცხვო პოლიტიკა (შეფასების მოთხოვნების ჩათვლით) საწარმოს მიერ გამოყენებულ უნდა იქნეს არაარსებითი მუხლების მიმართ. მიუხედავად ამისა, საბჭომ გადაწყვიტა, რომ არსებითობის ცნება მოცემული უნდა იყოს სტანდარტებში და არა წინასიტყვაობაში.

დს22. არსებითობის შესახებ ცნება ორ სტანდარტშია მოცემული. გადასინჯული ბასს 1  `ფინანსუ-რი ანგარიშგების წარდგენა” კვლავ ითვალისწინებს ამ ცნების გამოყენებას განმარტებების მიმართ. ბასს 8-ში მითითებულია არსებითობის ცნების გამოყენება სააღრიცხვო პოლიტიკი-სა და შეცდომების გასწორებასთან მიმართებით (მათ შორის, მუხლების შეფასებისას დაშ-ვებული შეცდომების მიმართ).

BB38
 
ბასს 8 დს


ლიც წინა პერიოდის (პერიოდების) ფინანსური ანგარიშგების გამოსაცემად დამტკიცების დროს არ არსებობდა, შეუსაბამო იქნებოდა რექტროსპექტული გამოყენებისა და რეტრო-სპექტული გადაანგარიშების განმარტებასთან.

პრაქტიკული შეუძლებლობის გამო მოთხოვნების შესრულებიდან განთავისუფლების გამოყენება

დს28. სტანდარტში მითითებულია, როდესაც შეუძლებელია განისაზღვროს ახალი სააღრიცხვო პო-ლიტიკის გამოყენების კუმულაციური გავლენა წინა პერიოდებზე, ან შეცდომის კუმულაციუ-რი გავლენა წინა პერიოდებზე, საწარმო შესადარის ინფორმაციას ისე ცვლის, თითქოს გა-მოყენებულ იქნა ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკა ან შეცდომა პერსპექტიულად გასწორდა, ყველაზე ადრეული პრაქტიკულად შესაძლებელი თარიღიდან. იხილეთ წინამდებარე სტან-დარტის 25-ე და 45-ე პუნქტები. ეს მოთხოვნა ბასს 8-ის წინა ვერსიის 52-ე პუნქტის ანალო-გიურია, თუმცა იგი მხოლოდ სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებებზე არ ვრცელდება. საბ-ჭომ გადაწყვიტა ამგვარი დებულებები წინამდებარე სტანდარტში შეეტანა, რადგან იგი ეთანხმება მიღებულ კომენტარებს იმის შესახებ, რომ უმჯობესია პერსპექტიული გამოყენე-ბის მოთხოვნა ყველაზე ადრეული შესაძლებელი პერიოდის დასაწყისიდან, ვიდრე დასაშვები იყოს სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლა მხოლოდ მაშინ, როდესაც საწარმოს შე-უძლია წინა პერიოდებზე ამ ცვლილების კუმულაციური გავლენის განსაზღვრა, მიმდინარე პერიოდის დასაწყისში.

დს29. `განსახილველი პროექტით” შემოთავაზებული წინადადებების შესაბამისად, წინამდებარე სტანდარტი ითვალისწინებს სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილებების რეტროსპექტული გამო-ყენებიდან განთავისუფლებას შეუძლებლობის გამო, მათ შორის იმ ცვლილებების რეტროს-პექტული გამოყენებიდან, რომელიც განხორციელდა შესაბამისი სტანდარტის ან ინტერპრე-ტაციის გარდამავალი დებულებების მიხედვით. ბასს 8-ის წინა ვერსიაში მითითებული იყო რეტროსპექტული გამოყენების მოთხოვნიდან განთავისუფლება სააღრიცხვო პოლიტიკის მხოლოდ ნებაყოფლობითი შეცვლის შემთხვევაში. ამდენად, სტანდარტის ან ინტერპრეტაცი-ის გარდამავალი დებულებების მიხედვით განხორციელებული ცვლილებების მიმართ, მოთ-ხოვნებიდან განთავისუფლების გამოყენება დამოკიდებული იყო მოცემული სტანდარტის ან ინტერპრეტაციის ტექსტზე. საბჭომ განავრცო მოთხოვნიდან განთავისუფლება, რადგან მან გადაწყვიტა, რომ მოთხოვნიდან განთავისუფლება ასევე ვრცელდება რეტროსპექტულად გა-მოყენებული სააღრიცხვო პოლიტიკის ყველა ცვლილებაზე.

განმარტებითი შენიშვნები ახლად გამოქვეყნებული სტანდარტებისა და ინტერპრეტაციების მოსალოდნელი გამოყენების შესახებ

დს30. წინამდებარე სტანდარტით საწარმოს მოეთხოვება განმარტებები მაშინ, როდესაც მას ჯერ არ გამოუყენებია ახალი სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია, რომლებიც გამოქვეყნდა, მაგრამ ძალაში არ არის შესული. საწარმოს მოეთხოვება შენიშვნაში განმარტოს, რომ მას ჯერ არ გამოუყენებია მოცემული სტანდარტი ანUინტერპრეტაცია, ასევე ცნობილი ან გონივრული შეფასება, რომელიც დაკავშირებულია საწარმოს ფინანსურ ანგარიშგებაზე ახალი სტანდარ-ტის ან ინტერპრეტაციის გამოყენების შესაძლო შედეგის შეფასებასთან, მათი თავდაპირვე-ლი გამოყენების პერიოდში (პუნქტი 30-ე). სტანდარტი ასევე შეიცავს მითითებებს იმ ცალკე-ული განმარტებების შესახებ, რომელთა წარდგენაც უნდა გაითვალისწინოს საწარმომ ამ მოთხოვნის შესრულებისას (პუნქტი 31-ე).

დს31. წინამდებარე სტანდარტის 30-ე და 31-ე პუნქტები განსხვავდება `განსახილველ პროექტში” წარმოდგენილი წინადადებებისაგან, შემდეგი თვალსაზრისით:

ა) მასში აღნიშნულია, რომ საწარმომ ინფორმაცია უნდა ასახოს მხოლოდ მაშინ, თუ ის ცნობილია ან გონივრულად შეფასებადია. ეს განმარტება პასუხობს `განსახილველი პროექტის” შესახებ შემოსულ კომენტარებს  `განსახილველი პროექტის” მიხედვით განმარტებების წარდგენა ზოგჯერ შეუძლებელია;


ბ) რადგან `განსახილველი პროექტი” გვთავაზობდა ამ განმარტებების წარდგენას, წინამ-დებარე სტანდარტის 31-ე პუნქტი ამჟამად შეიცავს ისეთ განმარტებებს, რომელთა წარ-დგენა უნდა განიხილოს საწარმომ, რათა დააკმაყოფილოს 30-ე პუნქტით გათვალისწინე-ბული ზოგადი მოთხოვნები. ეს მოთხოვნა ფოკუსირებულია განმარტების მიზანზე და `განსახილველი პროექტის” შესახებ მიღებული კომენტარების საპასუხოდ, რომელთა მი-ხედვითაც ეს მოთხოვნები აშშ-ის საყოველთაოდ მიღებული ბუღალტრული აღრიცხვის პრინციპებით გათვალისწინებულ განმარტებით მოთხოვნებზე უფრო მკაცრია, რაც ცხადყოფს საბჭოს განზრახვასდაუახლოვდეს აშშ-ის მოთხოვნებს და არა იმას, რომ უფრო მკაცრი იყოს.

სააღრიცხვო შეფასებებში მომხდარი ცვლილებების შედეგების აღიარება

დს32. `განსახილველ პროექტში” შემოთავაზებული იყო, რომ შენარჩუნებულიყო ბასს 8-ის წინა ვერსიის მოთხოვნა, სააღრიცხვო პოლიტიკის ცვლილების მოგებაში ან ზარალში აღიარების შესახებ:

ა) იმ პერიოდში, როდესაც ცვლილება მოხდა, თუ ეს ცვლილება მხოლოდ ამ პერიოდზე ახ-დენს გავლენას; ან

ბ) ამ პერიოდში და ასევე მომავალ პერიოდებში, თუ ეს ცვლილება ორივე პერიოდზე ახ-დენს გავლენას.

დს33. `განსახილველი პროექტის” ზოგიერთი რესპონდენტი არ თანხმდებოდა სააღრიცხვო პერი-ოდის ყველა ცვლილების შედეგების ასახვაზე მოგებაში ან ზარალში. მათი არგუმენტების მიხედვით, ეს მართებული არ არის, რამდენადაც სააღრიცხვო პოლიტიკის შეფასებაში მომ-ხდარი ცვლილება წარმოშობს ცვლილებებს აქტივებსა და ვალდებულებებში, რადგან ამის შედეგად არ იცვლება საწარმოს საკუთარი კაპიტალი. ამავე კომენტარებში ასევე დასაბუ-თებული იყო, რომ მართებული არ არის სააღრიცხვო შეფასებების ცვლილების შედეგების აღიარების გამორიცხვა უშუალოდ საკუთარ კაპიტალში, როდესაც შესაბამისი სტანდარტი ან ინტერპრეტაცია ამას მოითხოვს. საბჭო დაეთანხმა ამ მოსაზრებას და გადაწყვიტა ამგვა-რი შემთხვევებისათვის დს 32-ში აღწერილი მოთხოვნიდან გამონაკლისი დაეშვა.




























940
 
ბასს 8 მდ


მითითებები დანერგვაზე

ბასს 8 - `სააღრიცხვო პოლიტიკა, ცვლილებები სააღრიცხვო შეფასებებში და შეცდომები


წინამდებარე მითითებები დაერთვის ბასს 8-ს, მაგრამ არ არის მისი შემადგენელი ნაწილი.

1-ლი მაგალითი – შეცდომების ხელახალი რეტროსპექტული ფორმულირება

1.1 20X2 წლის განმავლობაში Bეტა ჩო –მ აღმოაჩინა, რომ 20X1 პერიოდში გაყიდული ზოგიერ-თი საქონელი არასწორად იყო შეტანილი სასაქონლო-მატერიალურ ფასეულობებში 6,500 ფულად ერთეულად 20X1 წლის 31 დეკემბერს.

1.2 Bეტა–ს 20X2 წლის სააღრიცხვო ჩანაწერებში გაყიდვების თანხა შეადგენდა 104,000 ფულად ერთეულს, რეალიზებული პროდუქციის ღირებულება - 86,500 ფულად ერთეულს (მათ შორის 6,500 ფულადი ერთეულით შეცდომით ასახული სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები პე-რიოდის დასაწყისში), ხოლო მოგებიდან გადასახადები - 5,250 ფულად ერთეულს.

1.3 Bეტა-ს 20X1 წლის ანგარიში:

 


რეალიზებული პროდუქცია

რეალიზებული პროდუქციის თვითღირებულება

მოგება დაბეგვრამდე

მოგებიდან გადასახადები

მოგება
 
ფ.ე.

73,500

(53,500)

20,000

(6,000)

14,000
 


1.4 20X1 წელს პერიოდის დასაწყისში გაუნაწილებელი მოგება 20,000-ს შეადგენდა, ხოლო პე-რიოდის დასასრულს  34,000 ფულად ერთეულს.

1.5 Bეტა–ს მოგების საგადასახადო განაკვეთი 20X2 და 20X1 წელს 30 პროცენტს შეადგენდა. კომპანიას სხვა შემოსავალი ან ხარჯი არ ჰქონია.

1.6 Bეტა–ს სააქციო კაპიტალი ამ პერიოდში 5,000 ფულად ერთეულს შეადგენდა და არ გააჩნდა საკუთარი კაპიტალის სხვა კომპონენტები, გარდა გაუნაწილებელი მოგებისა.


Bეტა ჩო ამონარიდი სრული შემოსავლის ანგარიშგებიდან

 




რეალიზებული პროდუქცია

რეალიზებული პროდუქციის ღირებულება

მოგება დაბეგვრამდე

მოგებიდან გადასახადები

მოგება
 

20X2

ფ.ე.

104,000

(80,000)

24,000

(7,200)

16,800
 
(გადაანგარიშებული) 20X1

ფ.ე.

73,500

(60,000)

13,500

(4,050)

9,450
 

ბასს 8 მდ

გაგრძელება

Bეტა ჩო საკუთარი კაპიტალის ცვლილებების ანგარიშგება

 
სააქციო კაპიტალი

ფ.ე.
 

გაუნაწილებელი სულ მოგება

ფ.ე. ფ.ე.
 

 
ნაშთი 20X0 წლის 31 დეკემბერს

20X1 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლის მოგება, გადაანგარიშებული

ნაშთი 20X1 წლის 31 დეკემბერს

20X2 წლის 31 დეკემბერს დასრულებული წლის მოგება

ნაშთი 20X2 წლის 31 დეკემბერს
 

5,000 20,000 25,000


9,450 9,450

5,000 29,450 34,450


16,800 16,800

5,000 46,250 51,250
 


ამონარიდები შენიშვნებიდან

1. ზოგიერთი პროდუქცია, რომელიც 20X1 წელს გაიყიდა, არასწორად იქნა ჩართული სასა-ქონლო-მატერიალურ ფასეულობებში 6,500 ფულად ერთეულად. 20X1 წლის ფინანსური ანგა-რიშგება ხელახლა შედგა ამ შეცდომის გამოსასწორებლად. ფინანსური ანგარიშგების ხელა-ხალი ფორმულირების შედეგი ქვემოთ არის შეჯამებული. 20X2 წლის ფინანსურ ანგარიშგე-ბაზე მას გავლენა არ ჰქონია.


 





(გაზრდილი) რეალიზებული პროდუქციის ღირებულება

მოგებიდან გადასახადის ხარჯის შემცირება

(შემცირებული) მოგება


(შემცირებული) სასაქონლო-მატერიალური ფასეულობები

მოგებიდან გადასახადის შემცირება

(შემცირებული) საკუთარი კაპიტალი
 
გავლენა
20X1 წელზე

ფ.ე.

(6,500)

1,950

(4,550)


(6,500)

1,950

(4,550)
 


მე-2 მაგალითი – სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლა რეტროსპექტული გამოყენებით

[გაუქმებულია]


ბასს 8 მდ


მე-3 მაგალითი – სააღრიცხვო პოლიტიკის შეცვლის პერსპექტიული გამოყენება, როდესაც რეტროსპექტული გამოყენება შესაძლებელი არ არის

3.1 20X2 წელს Dელტა ჩო-მ ძირითად საშუალებებზე შეცვალა ცვეთის დარიცხვის პოლიტიკა, რა-თა უფრო სრულად გამოეყენებინა კომპონენტების კატეგორიებად დაყოფის მიდგომა და, ამავე დროს, შემოეღო აქტივების გადაფასების მოდელი.

3.2 20X2 წლამდე Dელტა-ს აქტივების აღრიცხვა საკმარისად დეტალური არ იყო კატეგორიებად დაყოფის მიდგომის სრულად გამოყენებისათვის. 20X1 წლის ბოლოს, საწარმოს ხელმძღვა-ნელობის გადაწყვეტილებით, ჩატარდა საინჟინრო გამოკვლევა, რათა ინფორმაცია მიეღო არსებული კომპონენტებისა და მათი რეალური ღირებულებების, სასარგებლო მომსახურე-ბის ვადების, ნარჩენი ღირებულებების სააღრიცხვო შეფასებებისა და ცვეთის თანხების შე-სახებ 20X2 წელს. თუმცა, გამოკვლევამ ვერ უზრუნველყო საკმარისი საფუძვლის შექმნა იმ კომპონენტების ღირებულების საიმედოდ შეფასებისათვის, რომელთა აღრიცხვაც ამ დრომ-დე განცალკევებულად არ ხდებოდა, ხოლო გამოკვლევამდე არსებული ჩანაწერები არ იძ-ლევა ამგვარი ინფორმაციის აღდგენის შესაძლებლობას.

3.3 Dელტა-ს ხელმძღვანელობამ განიხილა აღნიშნული სააღრიცხვო ცვლილების ორივე ასპექტი. მათ გადაწყვიტეს, რომ შესაძლებელი არ იყო ამ ცვლილების რეტროსპექტულად სრულად ასახვა კომპონენტების მიმართ, ან ცვლილების ასახვა პერსპექტიულად 20X2 წლის დაწყებამდე. ამას-თან, თვითღირებულების მოდელიდან აქტივების გადაფასების მოდელზე გადასვლა მოითხოვს პერსპექტიულ ასახვას. ამიტომ საწარმოს ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა, რომ Dელტა-ს ახალი სააღრიცხვო პოლიტიკა 20X2 წლის დასაწყისიდან პერსპექტიულად უნდა იქნეს გამოყენებული.

3.4 დამატებითი ინფორმაცია:

 
Dელტა-ს საგადასახადო განაკვეთი 30 პროცენტია

ძირითადი საშუალებები 20X1 წლის ბოლოს:

თვითღირებულება

ცვეთა

ნეტო საბალანსო ღირებულება

ცვეთის ხარჯი პერსპექტიული დარიცხვის შედეგად 20X2 წლისათვის (ძვ. საფ.)

საინჟინრო კვლევის ზოგიერთი შედეგი:

შეფასება

წინასწარშეფასებული ნარჩენი ღირებულება

აქტივის დარჩენილი სასარგებლო მომსახურების საშუალო ვადა (წლებში)

არსებული ძირითადი საშუალებების ცვეთის ხარჯი 20X2 წლისათვის (ახ. საფ.)





ფე


25,000

(14,000)

11,000

1,500


17,000

3,000

7

2,000













943
 
ბასს 8 მდ


ამონარიდი შენიშვნებიდან
1 20X2 წლის დასაწყისიდან Dელტა-მ შეცვალა ძირითადი საშუალებების სააღრიცხვო პოლიტიკა, რა-თა უფრო სრულად გამოეყენებინა კატეგორიებად დაყოფის მიდგომა და ამავე დროს შემოეღო აქ-ტივების გადაფასების მოდელი. საწარმოს ხელმძღვანელობის მოსაზრებით, ამგვარი პოლიტიკა უზ-რუნველყოფს საიმედო და უფრო შესაბამისი ინფორმაციას, რადგან მისი საშუალებით უფრო ზუს-ტად აღირიცხება ძირითადი საშუალებების კომპონენტები და ეყრდნობა განახლებულ (თანამედ-როვე) ღირებულებებს. პოლიტიკა პერსპექტიულად იქნა გამოყენებული 20X2 წლის დასაწყისიდან, რადგან შეუძლებელი იყო პოლიტიკის გამოყენების გავლენის შეფასება რეტროსპექტულად ან პერსპექტიულად ადრეული თარიღიდან. შესაბამისად, ახალი პოლიტიკის შემოღებას წინა წლებზე გავლენა არ მოუხდენია. მიმდინარე წელზე კი გავლენა გამოიხატებოდა ძირითადი საშუალებების საბალანსო ღირებულების 6,000 ფულადი ერთეულით გაზრდაში წლის დასაწყისში; გაიზარდა გა-დავადებული საგადასახადო ანარიცხების საწყისი ნაშთი 1,800 ფულადი ერთეულით; შეიქმნა აქტი-ვის გადაფასების რეზერვი წლის დასაწყისში 4,200 ფულადი ერთეულის ოდენობით; გაიზარდა ცვე-თის ხარჯი 4,200 ფულადი ერთეულის ოდენობით; ხოლო საგადასახადო ხარჯი შემცირდა 150 ფუ-ლადი ერთეულით.